О́tken juma, senbi kúnderi oblys ákimi Berdibek Saparbaev Elbasy tapsyrmasymen arnaıy kelgen Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaev jáne ár saladaǵy mamandarmen birge sý tasqynynan zardap shekken turǵyndarmen kezdesý úshin oblystyń Zaısan, Tarbaǵataı, Úrjar aýdandaryn aralady.
Shyǵystyń birneshe aýdandarynda qardyń kúrt erip, eldi mekenderinde sý tasqyny saldarynan 500-den astam turǵyn úıdiń qırap, jaramsyz bolǵany belgili. Osynsha úıdi kúrdeli jóndeý qajet. Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A. Kúrishbaevtyń negizgi mindeti Úkimet tarapynan mal shyǵynyna ótemaqy tóleý jónindegi oılaryn turǵyndarǵa jetkizý bolatyn. Eń aldymen oblys ákimi men mınıstr Zaısan aýdanynyń Úıdene sý qoımasymen tanysty. Atalmysh qoıma osydan 44 jyl buryn iske qosylǵan. 13 myń gektar jerdi sýaryp, 6351 myń kılovatt-saǵat elektr qýatyn óndiredi eken. Qoımaǵa 75,5 mln. tekshe metr sý syıady.
Úrjar aýdanynyń Eginsý sý qoımasynda da qalypty jaǵdaı. Bul gıdroqurylym egistik alqaptary men jaıylymdyqtardy sýarý úshin 1986 jyly paıdalanýǵa berilgen.
–Qazir shyǵysta 89 sý qoımasy bar. Iesiz jatqan sý qoımalary joq. Biz búgin Úıdene jáne Úrjar aýdanyndaǵy sý qoımalaryn kórdik. Ondaǵy sý mólsheri qalypty, alańdaýǵa negiz joq. Atalmysh mekemelerdi jóndeýge el bıýdjetinen 37 mıllıon teńge kelip tústi. Al shyǵyn bolǵan mal basyn ornyna keltirý úshin Úkimet úlken jeńildik jasap otyr, – dedi mınıstr Tarbaǵataı aýdanynyń Kókjyra aýylynda turǵyndarmen kezdesýde.
Tasqyn saldarynan oblysta 2,9 myń iri qara, 20 myńnan astam qoı-eshki, 700-ge jýyq jylqy aram óldi. Osyndaı jaǵdaıda eń aldymen memleket tarapynan kómek bolýy zańdy qubylys. Áý basta zardap shekkender ótemaqy berýdi talap etkeni belgili. Alaıda zań turǵysynan kelgende mundaı múmkinshilik joq. Sondyqtan halyqqa kómek qylýdyń basqa joly tańdaldy. Bul – nesıeleý joly. О́lgen mal úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń buıryǵyna sáıkes memleket tarapynan “QazAgro” arqyly 2 paıyzdyq jyldyq ústeme aqysy bar 1,4 mln. teńge kóleminde nesıe beriledi. Birden aıta ketý kerek, nesıeleý sharttary aýyldyqtar úshin óte yńǵaıly. Oblystyq ákimdik nemese áleýmettik-kásipkerlik korporasııa janynan shaǵyn nesıe uıymy qurylady. Nesıeleýge arnalǵan qarjyny osy uıym beredi. Jalpy, nesıe 7%-ben beriledi. Alaıda onyń 5 %-yn oblystyq bıýdjet óteıtin bolady. Sonda nesıe alýshylardyń enshisine tek 2% qalady. Onyń ústine alǵashqy jyly “nóldik” paıyz jumys isteıdi. Iаǵnı, aýyl azamattary alǵan nesıeleriniń tólemin ekinshi jyldan bastap qana tóleıdi.
Nesıege berilgen qarjyǵa orta eseppen 13 qoı, 10 sıyr jáne 3 jylqy satyp alýǵa bolady. Alaıda, árkimniń óz qalaýy biledi. Nesıeler mamyrdyń 10-ynan bastap beriledi. “О́ligin ákelseń, aqsha alasyń,” degen áńgime bolmaıdy. Nesıe alýǵa aýyldyq ákimdiktegi sharýashylyq kitaptaǵy tirkeme jazý negiz bolady.
О́z kezeginde berilgen qarjyny tıimdi paıdalaný úshin oblys ákimi B. Saparbaev nesıeni malmen berý kerek degen usynys jasady. Bul bastamany aýyl turǵyndary da qoldady. Áıteýir, zardap shekken halyq nesıeniń shartynan qoryqpady. Kerisinshe, ol yńǵaıly kórindi. Endi nesıe berýmen qatar, ólgen maldardyń ólikterin zalalsyzdandyrý jumystary da myqtap qolǵa alyndy.
Oblys basshylyǵy tasqyn shaıyp ketken Kókjyra jáne Jantikeı aýyldarynyń kóshelerine tas jol tósep, jaryqtandyrylǵan úlgili aýyldar salýdy josparlap otyr. Qazir jańa úılerdiń ornalasý jerine qatysty másele sheshilip jatyr. Oblystyq komıssııanyń tóraǵasy Islam Ábishevtiń basqarýymen qalalyq ákimdiktiń sáýlet, jer qatynastary bólimderdi jańa aýyldaǵy turǵyn úılerdiń, mektep, basqa da ǵımarattardyń jobalaryn jasap jatyr. Taǵy bir mańyzdy jáıt, zardap shekken azamattar “Qazposhta” arqyly materıaldyq kómek ala bastady, sondaı-aq olarǵa taýarly-materıaldyq dúnıeler de berilýde.
Ońdasyn ELÝBAI.
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
Sýretterdi túsirgen avtor.
