“IShIMDIK QOLDANBAITYN ULT”

NEMESE JARNAMANYŃ TAÝSYLMAITYN JYRY Jarnama jaıynda, ásirese, onyń memlekettik tildegi mátin­deriniń ora­sholaq, keıde tipti túsi­nik­siz ekendigi jaıyn­da sońǵy kez­deri jazbaǵan gazet joq desek, qate­lese qoımaspyz. Biraq tıisti oryn­dar tarapynan buǵan áli kún­ge deıin eshqandaı shara qoldanyl­maı keledi, tipti kóńil bólinbeı otyr deýge bolady. Endi óz kózim­men kór­gen myna bir soraqylyq­tar jaıynda aǵa gazetke jazýǵa májbúr bolyp otyrǵan jaıym bar. Buǵan Almaty qalasynyń Naý­ryz­baı batyr men Sátbaev kóshe­leri­­niń qıylysyndaǵy, ıaǵnı qala­nyń qaq ortasyndaǵy Jańa alań­nyń janyna ilingen úlken bıl­bordtaǵy jarnama­­nyń mátini se­bep boldy, ol iri árip­termen bady­raı­typ turyp “Ishimdik qoldan­baıtyn ult – deni saý qoǵam” dep jazylypty. Astyńǵy jaǵyndaǵy orysshasyna qarasam, “Trezvaıa nasııa – zdorovoe obshestvo” eken. Sonda qalaı bolǵany? Qazaq ishe­tin nárselerdi, mysaly sýdan bas­tap sút pen aırandy, qymyz ben shubatty, shy­ryn men shalap­ty jáne jalpy sý­syn ataýlyny qoldandy dep aıtatyn ba edi? Bir sát kózge elestetip kórińiz­shi: bireý siz­den “qy­myz qoldanasyz ba?”, “shubat qol­da­nasyz ba?”, “sharap qoldanasyz ba?” dep surasa ne der edińiz? Iá, qol­­danamyn dep jaýap berer me edi­ńiz? Ishim­dik te sol sııaqty suıyq­tyq emes pe? Ony ne ishedi, ne ish­peı­di emes pe? Al qoǵamǵa “deni saý” degen anyqtama jarasa qoıar ma eken? Bul tirkes adamǵa ǵana aıtyl­maıtyn ba edi? Mysaly, “Qaraǵym, aına­laıyn, deniń saý ma...” dep bastalatyn halyq áninde aıtylaty­ny sııaqty. Endi mynadaı mátinge qalaı qarar edińiz? Seıfýllın dańǵyly men Sát­baev kósheleriniń qıyly­syn­daǵy bıl­bordta “Bildeı aktıvter – salaýat­ty bank” degen jazý alys­tan kóz tarta­dy. Astyndaǵy ory­s­shasy: “Zdorovye ak­tıvy – zdoro­vyı bank” eken. Oý, qa­z­aq­tyń “bil­deı” degen sózdi tek adam­ǵa qatysty qoldanatyny taǵy da ózi­mizge belgili emes pe?! Mysaly, “Bildeı azamat” nemese “Bir úıdiń bildeı aza­maty”, t.t. sııaqty. Qazir bul anyqtama jarnamanyń arqasynda “bildeı aktıvter” bolyp shyǵa kelipti. Al Sátbaev pen Jeltoqsan kó­she­­­­leriniń qıylysyndaǵy bıl­bord­­taǵy “Asa shynaıy­lyqtaǵy ómir” degen mátindi jazǵan adam­nyń ózi bolmasa qaı qazaq túsinetinin bilmedik. Munyń ózi memle­kettik tilge nem­quraıly qaraý, ashyǵyn aıt­qan­­da jany ashymastyqtyń dál ózi bo­lyp shyǵady. Sonda Almaty qala­synyń Tilderdi damytý bas­qar­­masy júgensiz ketken jarnama mátin­derine jaýap berýge tıis emes pe? Fransııada jarnama qate jazyl­sa, onyń ıesi 5 myń eýro aıyppul tóleıdi eken. Endeshe, biz táýelsiz eli­miz­de jarnamaǵa qalaı bolsa solaı qaraıtyndardy, ana tilimizdi burmalap otyrǵandardy tym bolmasa tártipke de shaqyra almaımyz ba? Ǵazızbek TÁShIMBAI, Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi.