Qoǵam • 14 Qańtar, 2021

Qalamger hám baspana jyry

59 ret kórsetildi

Aqyn jigit ańyratyp óleń oqyp otyr:

«...Júrgen shyǵar baqyt

meni taba almaı,

Mekenjaıym bolmaǵan

soń turaqty».

Qazaq poezııasynda ólmeıtin eki taqy­ryp bolsa, onyń bireýi mahabbat, ekinshisi baspana jyry shyǵar dep ázildedik oǵan. Keıin keń saraıdaı úıge kirdi ol aqyn, biraq óleńderine qarasaq, baqytty áli izdep júrgen sııaqty.

 

Nur-Sultannyń mańaıynan úı salǵysy kelip, arzan jer telimin izdep júrgen bir aqyn tanysymyzdy qalamdas zamandasy: «Adam Jerde júrip te jer izdeıdi eken-aý», dep qaǵytady.

Qalanyń kórikti aýdanynda záýlim úı­diń balkonynan úrip turǵan ıtti kórip: «Dókeılerdiń ıti bolǵym kele­di...» dep jazǵan aqyn da bar. Bul – endi bas­pa­na­syzdyqtyń zaryn ábden tartqan, sharasy taýsylýǵa jaqyndaǵan adamnyń sózi.

Aqyn degen halyqtyń únin, muńyn kórkemdep jetkizýshi ǵoı. Baspanany jyrǵa qossa, demek eldegi asqynǵan áleý­mettik problemany aıtqany. Bas­qa­lar­dyń aıtqany bir bólek te, aqynnyń aıtqany erekshe estileri hám baǵyttalǵan adresine dóp tıeri haq! Áıtpese Qasym aqynnyń: «Bermeseń bermeı-aq qoı baspanańdy, Sonda da tastamaımyn astanamdy...» degeni aforızmge aınalyp keter me edi?!

Asqaq dúnıelerdi emes, kákir-shúkir áleýmettik máseleni sóz ettiń dep qalam­gerlerdi kinálaýǵa áste bolmaıdy degen oıdamyz. Sebebi páter degen jaı ǵana tastan qalanǵan tórt qabyrǵa emes. Ol baqýatty ómirdiń kórinisi, otbasy berekesiniń mańyzdy bir kilti ekeni túsinikti. Al aqyndar óz problemasyn tilge tıek ete otyryp, qoǵamnyń berekesi týraly oı qozǵaıdy.

Biz búgingilerdi aıtamyz, «Shańy­raǵyn arqalap kóship júrgen buǵy minez babalarymyzdyń» ózi alty qanat aq ordasyn jyrǵa qosqany tegin emes shyǵar. Áıtpese, baıaǵy han-sultandardyń zamanynda ómir súrgen Jırenshe sheshen:

 «Qaıran meniń óz úıim,

Keń saraıdaı boz úıim», depti desedi kúrkesinen aıaǵy syrtqa shyǵyp jatyp.

Aqtamberdiniń tolǵaýyn tyńdasańyz, onda da:

«О́zenge bıe baılatyp,

Tóskeıde orda ornatyp,

Tórtkildep oshaq qazdyryp,

Tóbel bıe soıǵyzyp,

Tómende bıdiń keńesin,

Biz de bir qurar ma ekenbiz» dep keledi.

Jalpy, bul baspana máselesi qazaq qoǵamy otyryqshy ómirge kóship, tas qalada tura bastaǵannan beri kúsheıgeni tú­sinikti. Qazaqtyń ǵana emes, jalpy adam­zattyń da ańsary sol jaıly baspana, baqýat ómir shyǵar, bálkim.

Táýelsizdik jyldarynda qan­shama memlekettik baǵdarlamalar qabyl­danyp, mıllıardtar quıylyp jatsa da, máseleniń sheshiletin túri kórinbeıdi. Sheshilmegesin de bizdiń zamandastarymyz:

Anaý turǵan záýlim úıdiń bıigi-aı,

Onda turǵan adamdarǵa baq qonǵan...

Tamsansyn dep biz sekildi sorlylar,

Taz úkimet sap qoıǵan...

Úkimettiń josparynda da, jasaǵan jumysy týraly esebinde de min joq-aý.
Byltyr osynsha mıllıon sharshy metr úı salyndy, ol aldyńǵy jylmen salystyrǵanda bálenshe mıllıon sharshy metrge kóp degen esebin jurt jattap aldy. Kelesi jylda nemese kelesi bes jylǵa arnaǵan jospary odan da jaqsy.

Orystyń klassık jazýshysy Mıhaıl Býlgakov: «Kvartırnyı vopros ısportıl moskvıcheı» deıdi. «Sanany turmys bıleıtinin» eskersek, adamdy tarshylyq azdyrady. Máskeýlikterdi ǵana emes, qa­zaq­tardy da. Buryn aǵaıyndylardyń páterge talasyp, bir-birin qaralap jat­qanyn tek sheteldik tok-shoýlardan kórýshi edik. Qazir qandastarymyz da sondaı baǵdarlamalardyń keıipkerine aınaldy.

Kúni keshe márege jetken Parlament saılaýynda partııalardyń kópshiligi saılaýaldy baǵdarlamasyna baspana máse­le­sin engizipti. Bálkim aldaǵy bes jylda másele sheshimin taýyp jatsa, qazaq qalam­gerleri baspana taqyrybyn jabatyn shyǵar.

Sońǵy jańalyqtar

ShQO-da turǵyndar evakýasııalandy

Aımaqtar • 09 Sáýir, 2021

Tasqyn qaýpi áýeden zertteldi

Aımaqtar • 09 Sáýir, 2021

Almatyda taý baýraıy otqa orandy

Aımaqtar • 09 Sáýir, 2021

Qazaqstandyq vaksına qashan daıyn bolady?

Qazaqstan • 09 Sáýir, 2021

Almatyda karantın kúsheıtile me?

Koronavırýs • 09 Sáýir, 2021

Uqsas jańalyqtar