Qazaqstan bastamalary qashanda mańyzdy

Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov Gvıneıa Respýblıkasynyń Konakrı qalasynda ótken Islam Yntymaqtastyq Uıymy Syrtqy ister mınıstrler keńesiniń (IYU SIMK) mereıtoılyq 40-sessııasy jumysyna qatysty. Atap ótetin jaıt, Qazaqstan 1995 jyldyń jeltoqsan aıynda  osy qalada ótken SIMK 23-sessııasynyń barysynda IYU-ǵa múshelikke qabyldanǵan bolatyn.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov Gvıneıa Respýblıkasynyń Konakrı qalasynda ótken Islam Yntymaqtastyq Uıymy Syrtqy ister mınıstrler keńesiniń (IYU SIMK) mereıtoılyq 40-sessııasy jumysyna qatysty. Atap ótetin jaıt, Qazaqstan 1995 jyldyń jeltoqsan aıynda  osy qalada ótken SIMK 23-sessııasynyń barysynda IYU-ǵa múshelikke qabyldanǵan bolatyn.

SIMK sessııasynda sóıle­gen sózinde E.Ydyrysov Qazaq­stannyń ıslam memleketterine qatysty mán beretin máselelerdiń mańyzyn atap kórsete kelip, Qazaqstannyń 2011-2012 jyl­dardaǵy Uıymǵa tóraǵalyǵy Batys elderi men musylman álemi arasyndaǵy únqatysýǵa jańa serpin bergenin jáne ıslamofobııamen, sondaı-aq, antııslamdyq stereotıptermen  kúreske óziniń úlesin qosqanyn aıtyp ótti.

IYU SIMK barysyndaǵy talqylanǵan sheshýshi taqyryptar Palestına-Izraıl janjalyn retteý boıynsha halyqaralyq kúsh-jigerler, Sırııadaǵy jaǵdaı, Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasy, Aýǵanstanǵa yqpal etý, Malıdegi ahýaldy qalypqa túsirý, t.b. kókeıkesti máseleler boldy. Atal­ǵan taqyryptar Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosy basshysynyń sózinde de kórinis tapty: «Birinshiden, biz IYU-nyń Sırııadaǵy qantógisti toqtatýǵa shamasy kelmeı otyrǵanyn qı­nala otyryp moıyndaýǵa tıis­piz. О́ıtkeni, ókinishke qaraı, Sırııanyń Uıymǵa músheligi toq­tatylǵan bolatyn... Ekinshiden, Aýǵanstandaǵy jaǵdaı IYU kún tártibindegi asa mańyzdy pýnkt­terdiń biri bolyp qalýy tıis... Úshinshiden, ýmma jáne búkil álem úshin Irannyń ıadrolyq baǵ­darlamasy basym másele bolyp qalyp otyr. Qazaqstan bizdiń ırandyq baýyrlardy qosa alǵanda, kez kelgen eldiń óziniń beıbit atom ónerkásibin eko­nomıkalyq qajettiligin qa­naǵattandyrý úshin damytýǵa quqy bar ekenin árkez moıyndap keledi. Osyǵan baılanysty biz Jenevada Iran men halyqaralyq kelissózge qatysýshy «altylyq» arasyndaǵy Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasy boıynsha qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy quptaımyz», dep málimdedi E.Ydyrysov. Qazaqstandyq dıp­lomat, sonymen qatar, IYU-ǵa qatysýshy elderdi Qazaqstanǵa EKSPO-2017 kórmesin ótkizý quqyna ıe bolý jolyndaǵy kúreste qoldaý kórsetkenderi úshin rızashylyǵyn jetkize kelip, Qazaqstannyń 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine tapsyrysyna da osyndaı deńgeıde qoldaý kórsetiletinine senimin bildirdi.

Shara sheńberinde Islam Yn­tymaqtastyq Uıymynyń azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Jar­ǵysyna qol qoıý saltanaty ótti. Shtab-páteri Astanada ornalasatyn uıymnyń atalǵan jarǵylyq qujatyna Qazaqstan jaǵynan Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Múslim О́mirııaev qol qoıdy. Halyqaralyq jarǵylyq qujattardy kelisýde qalyptasqan uzaq merzimdi pikirtalastarǵa qaramastan, IYU-ǵa múshe mem­leketterdiń kóptegen syrtqy ister mınıstrleri SIMK sessııa­sy barysynda jańa uıymnyń qujatyna qol qoıyp, Qazaqstan bastamasyna biraýyzdan qoldaý kórsetti.

Bul uıymdy qurý jóninde Qazaqstan basshysy 2011 jyly Astanada ótken IYU SIMK-niń 38-sessııasy barysynda bastama kótergeni belgili. Atalǵan bastama Qazaqstannyń halyqaralyq azyq-túlik habyna dáıektilikpen transformasııalanýyn kózdeıdi.

Qazaqstan basshysynyń bul bastamasyna Gvıneıa Respýblı­kasynyń prezıdenti Alfa Konde de oń baǵasyn berdi. SIMK delegattaryna quttyqtaý sóz ar­naǵan Gvıneıa prezıdenti azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úderisin ınstıtýttandyrý jónindegi qazaqstandyq usy­nystyń kókeıkestiligin atap óte kelip, Qazaqstannyń jáne El­basy Nursultan Nazarbaevtyń jeke óziniń jappaı qyryp joıatyn qarýdy taratpaý jó­nindegi jahandyq úderisterge qosyp otyrǵan úlesin joǵary baǵalady.

Konakrı qalasynda bolǵan kezinde E.Ydyrysov Gvıneıa Pre­zıdenti Alfa Kondemen, osy eldiń syrtqy ister mınıstri Lıýsen Falmen júzdesip, Marokko, Malı, Iran, Brýneı, Kamerýn, Nıger, Mavrıtanııa, Somalı, Lıvııa, Býrkına-Faso, Gambııa, Senegal, Aljır, Serra-Leone, Komor araldary jáne taǵy basqa elderdi qosa al­ǵanda, IYU-ǵa múshe elder dele­ga­sııalarynyń basshylarymen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosy basshysynyń IYU-ǵa qatysýshy elder syrtqy ister mınıstrlerimen kelissózderinde tómendegideı mańyzdy máseleler: saýda-ekonomıkalyq baılanys­tar, Qazaqstan bıznesiniń jańa­ rynoktarǵa shyǵýynyń múm­kindikteri, halyqaralyq uıym­dardaǵy yntymaqtastyq, sondaı-aq, Qazaqstannyń 2017-2018 jyldarda BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine kandıdatýrasyn qoldaý sııaqty máseleler qarastyryldy.

IYU SIMK-niń eki kúndik sessııasy aıaqtalǵan soń E.Ydyrysov Efıopııaǵa attanyp ketti. Onda ol osy el basshylyǵymen jáne shtab-páteri Efıopııa astanasy – Addıs-Abeba qalasynda ornalasqan Afrıka Odaǵy basshylyǵymen kezdesip, kelissózder júrgizetin bolady.

Sáýlebek BIRJAN.