Qoǵam • 27 Qańtar, 2021

Immýndaý juqtyrý qaýpin tómendetedi

21 ret kórsetildi

Medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Kúlásh QURMANOVA álemdegi kúrdelene túsken epıdemııalyq ahýal, sondaı-aq Almatyda indettiń órship bara jatqanyna qatysty turǵyndarǵa vırýstyń taralýyn boldyrmaý, jeke bas amandyǵy men jaqyndarynyń ómirin qorǵaý úshin saqtyq sharalaryn qatań ustanýdyń mańyzdy ekenin aıtady.

– Kúlásh Baıseıhqyzy, álemdegi soń­ǵy epıdemııalyq jaǵdaıdy qalaı baǵa­laısyz?

– Jasyratyny joq, álemdegi epıdemııa­lyq jaǵdaı asa kúrdeli, sońǵy statıstıkalar jaǵa ustatady. Qazirgi tańda KVI-den 2 mln-nan astam adam qaza boldy. Ulybrıtanııada jańa shtamm paıda boldy dep dúrligip ja­tyrmyz. Ol bastapqy taralǵan vırýsqa qa­ra­ǵanda áldeqaıda báseńdeý bolǵanymen, ta­­ralý qarqyny joǵary. Bul COVID-19-dan da tez juǵady. Basty qıyndyq osyda bo­lyp tur.

– Al Almatydaǵy jaǵdaı qandaı? Siz­diń oıyńyzsha, aýa raıynyń qubylýy epı­­­de­mııalyq jaǵdaıǵa áser etti me?

– Almaty qalasyndaǵy jaǵdaı da máz emes. Shahar koronavırýs ınfeksııasynyń taralý qarqyny boıynsha «sary» aımaqtan «qyzylǵa» ótti. Bir ǵana 25 qańtar kúni, ıaǵnı  bir táýlik ishinde indetti  jańadan juqtyrǵan 132 adam tirkelgen. Tómengi temperatýra epıdemııalyq jaǵdaıǵa áser etti me degen saýalǵa toqtalar bolsaq, árıne, sýyq joǵarǵy tynys joldarynyń jergilikti qorǵanys faktorlary tómendegennen keıin (shyryshty qabattarda sektorly ımmýnoglobýlın IgA mólsheri azaıady, bul qozdyrǵyshtyń epıtelıı jasýshalaryna jabysý múmkindigin tejeıdi jáne vırýsty, lızosımdi joıady), respıratorlyq ınfeksııa­sy bar adamdardyń jıi aýrýǵa shaldyǵýyna ákeledi. Aıtalyq, naýqas jótelgende nemese túshkirgende bólinetin usaq bólshekterdiń saldarynan vırýs adamnan adamǵa aýa tamshylary arqyly ońaı beriledi. Epıdemııaǵa qarsy sharalardy júrgizý arqyly COVID-19 ınfeksııasynyń qaýpin barynsha azaıtýǵa bolady. COVID-19 aldyn alý úshin jeke gıgıena erejelerin saqtaý qajet: bir rettik betperdeni qoldaný, dezınfeksııalaý sharalary, kem degende 1,5-2 metr áleýmettik araqashyqtyqty saqtaý kerek. Immýndyq aldyn alý sharalary qajet. Bul – koronavırýs ınfeksııasyna qarsy vaksınalaý.

– Tumaýǵa qarsy vaksınalaý qansha­lyqty mańyzdy? Almaty bıligi qalada JRVI men tumaýǵa qarsy 430 myń doza vak­­sına satyp alynǵanyn, olar tıisti sanat­­tarǵa tegin jetkizilgenin aıtty. Bul epıde­mııalyq jaǵdaıdyń salystyrmaly turaq­tylyǵyna áser etýi múmkin be?

– Tumaýǵa jáne JRVI-ǵa qarsy vak­sı­nalardyń 430 myń dozasy (olar tıisti sanattaǵy azamattarǵa tegin salyndy JRVI men syrqattanýdyń jalpy tó­men­deýine oń áser etti. Alaıda vak­sı­na­lanǵan denede olar KVI aqýyzda­rynan qor­ǵaıtyn antıdeneler túzbegen. Qa­raǵandyda shy­ǵarylatyn Sputnik V vaksınasy koronavırýs ınfeksııasyn azaıtýǵa áser etetini baı­qalyp otyr.

– Ulybrıtanııada koronavırýstyń jańa túri taralýda. Buqaralyq aqparat qural­darynyń habarlaýynsha, ózgergen vırýsty ǵalymdar anyqtaǵan jáne ol ınfek­sııanyń tez taralýymen baılanys­ty bolýy múmkin. Vırýstyń mundaı mý­tasııasynyń Qazaqstanǵa kelý qaýpi bar ma?

– Ulybrıtanııada anyqtalǵan korona­vırýstyń jańa túri halyq arasynda tez taralyp jatqany álem jurtyn dabyl qaq­tyryp otyr. Qazaqstan men Ulybrıtanııa arasyndaǵy áýe qatynasy jaǵdaıynda COVID-19 jańa shtammynyń taralý yq­tımaldylyǵy bar. Mundaı múmkindikti bol­dyrmaý úshin bizdiń elge jolaýshylar kelgen kezde áýejaıda epıdemııaǵa qarsy is-sharalardy muqııat júrgizý qajet (PTR testi úshin murynnan juǵyndy alý, dene temperatýrasyn ólsheý, karantındi saq­taý). Quramynda RNQ bar koronavırýs óte ózgermeli sıpatta bolady. Ár túrli faktor­lardyń áserinen mýtasııaǵa ushyraýy múmkin.

– Álemde jáne elimizde COVID-19-ǵa qarsy vaksınalaý jumystary júr­gizilýde. Jappaı vaksınalaý 1 aqpanda bas­ta­lady. Siz buǵan qandaı túsinikteme berer edińiz?

– Reseı men álemniń birneshe eliniń tur­ǵyndary koronavırýsqa qarsy vaksınalaýdan ótip jatyr. COVID-19-ǵa qarsy vaksına qanaǵattanarlyq túrde tózimdi, eger vaksınalaý erejeleri saqtalsa, janama áserleri óte sırek kezdesedi. Bizdiń eldiń turǵyndaryna da vaksına alý qajet dep esepteımin.

 

Áńgimelesken

Arman OKTIаBR,

«Egemen Qazaqstan»

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Teńge qymbattaıdy

Qarjy • Búgin, 17:30

Qazaqstanda 480 adam koronavırýstan aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:55

«Barys» utylyp qaldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Almatynyń ortasyndaǵy kóshe opyrylyp qaldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Taraz qalasynda 135 otbasy baspanaly boldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Jansaı Smaǵulov júldege talasady

Sport • 06 Naýryz, 2021

Eldos Smetov kúmis aldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Oraldyq magıstranttar qazaq ádebıetin oqıdy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

«Qaırat» – qola júldeger

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Teńiz kenishinde 5 avtobýs otqa orandy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Uqsas jańalyqtar