– Kúlásh Baıseıhqyzy, álemdegi sońǵy epıdemııalyq jaǵdaıdy qalaı baǵalaısyz?
– Jasyratyny joq, álemdegi epıdemııalyq jaǵdaı asa kúrdeli, sońǵy statıstıkalar jaǵa ustatady. Qazirgi tańda KVI-den 2 mln-nan astam adam qaza boldy. Ulybrıtanııada jańa shtamm paıda boldy dep dúrligip jatyrmyz. Ol bastapqy taralǵan vırýsqa qaraǵanda áldeqaıda báseńdeý bolǵanymen, taralý qarqyny joǵary. Bul COVID-19-dan da tez juǵady. Basty qıyndyq osyda bolyp tur.
– Al Almatydaǵy jaǵdaı qandaı? Sizdiń oıyńyzsha, aýa raıynyń qubylýy epıdemııalyq jaǵdaıǵa áser etti me?
– Almaty qalasyndaǵy jaǵdaı da máz emes. Shahar koronavırýs ınfeksııasynyń taralý qarqyny boıynsha «sary» aımaqtan «qyzylǵa» ótti. Bir ǵana 25 qańtar kúni, ıaǵnı bir táýlik ishinde indetti jańadan juqtyrǵan 132 adam tirkelgen. Tómengi temperatýra epıdemııalyq jaǵdaıǵa áser etti me degen saýalǵa toqtalar bolsaq, árıne, sýyq joǵarǵy tynys joldarynyń jergilikti qorǵanys faktorlary tómendegennen keıin (shyryshty qabattarda sektorly ımmýnoglobýlın IgA mólsheri azaıady, bul qozdyrǵyshtyń epıtelıı jasýshalaryna jabysý múmkindigin tejeıdi jáne vırýsty, lızosımdi joıady), respıratorlyq ınfeksııasy bar adamdardyń jıi aýrýǵa shaldyǵýyna ákeledi. Aıtalyq, naýqas jótelgende nemese túshkirgende bólinetin usaq bólshekterdiń saldarynan vırýs adamnan adamǵa aýa tamshylary arqyly ońaı beriledi. Epıdemııaǵa qarsy sharalardy júrgizý arqyly COVID-19 ınfeksııasynyń qaýpin barynsha azaıtýǵa bolady. COVID-19 aldyn alý úshin jeke gıgıena erejelerin saqtaý qajet: bir rettik betperdeni qoldaný, dezınfeksııalaý sharalary, kem degende 1,5-2 metr áleýmettik araqashyqtyqty saqtaý kerek. Immýndyq aldyn alý sharalary qajet. Bul – koronavırýs ınfeksııasyna qarsy vaksınalaý.
– Tumaýǵa qarsy vaksınalaý qanshalyqty mańyzdy? Almaty bıligi qalada JRVI men tumaýǵa qarsy 430 myń doza vaksına satyp alynǵanyn, olar tıisti sanattarǵa tegin jetkizilgenin aıtty. Bul epıdemııalyq jaǵdaıdyń salystyrmaly turaqtylyǵyna áser etýi múmkin be?
– Tumaýǵa jáne JRVI-ǵa qarsy vaksınalardyń 430 myń dozasy (olar tıisti sanattaǵy azamattarǵa tegin salyndy JRVI men syrqattanýdyń jalpy tómendeýine oń áser etti. Alaıda vaksınalanǵan denede olar KVI aqýyzdarynan qorǵaıtyn antıdeneler túzbegen. Qaraǵandyda shyǵarylatyn Sputnik V vaksınasy koronavırýs ınfeksııasyn azaıtýǵa áser etetini baıqalyp otyr.
– Ulybrıtanııada koronavırýstyń jańa túri taralýda. Buqaralyq aqparat quraldarynyń habarlaýynsha, ózgergen vırýsty ǵalymdar anyqtaǵan jáne ol ınfeksııanyń tez taralýymen baılanysty bolýy múmkin. Vırýstyń mundaı mýtasııasynyń Qazaqstanǵa kelý qaýpi bar ma?
– Ulybrıtanııada anyqtalǵan koronavırýstyń jańa túri halyq arasynda tez taralyp jatqany álem jurtyn dabyl qaqtyryp otyr. Qazaqstan men Ulybrıtanııa arasyndaǵy áýe qatynasy jaǵdaıynda COVID-19 jańa shtammynyń taralý yqtımaldylyǵy bar. Mundaı múmkindikti boldyrmaý úshin bizdiń elge jolaýshylar kelgen kezde áýejaıda epıdemııaǵa qarsy is-sharalardy muqııat júrgizý qajet (PTR testi úshin murynnan juǵyndy alý, dene temperatýrasyn ólsheý, karantındi saqtaý). Quramynda RNQ bar koronavırýs óte ózgermeli sıpatta bolady. Ár túrli faktorlardyń áserinen mýtasııaǵa ushyraýy múmkin.
– Álemde jáne elimizde COVID-19-ǵa qarsy vaksınalaý jumystary júrgizilýde. Jappaı vaksınalaý 1 aqpanda bastalady. Siz buǵan qandaı túsinikteme berer edińiz?
– Reseı men álemniń birneshe eliniń turǵyndary koronavırýsqa qarsy vaksınalaýdan ótip jatyr. COVID-19-ǵa qarsy vaksına qanaǵattanarlyq túrde tózimdi, eger vaksınalaý erejeleri saqtalsa, janama áserleri óte sırek kezdesedi. Bizdiń eldiń turǵyndaryna da vaksına alý qajet dep esepteımin.
Áńgimelesken
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
