Árbir jeńis – táýelsiz Qazaqstannyń jetistigi

1996 jyly eń basty básekeniń biri Atlanta (AQSh) jazǵy Olımpıadasy edi. Bul saıysqa derbes el retinde qatysqan Qazaq eli 96 sportshysyn úkilep qosty. Qazaqtyń týyn tuńǵysh ret alyp shyqqan Ermahan Ibraıymov (sýrette) el senimin aqtap, qola júldemen oraldy. Boksshy Vasılıı Jırov, grek-rım kúresiniń sheberi Iýrıı Melnıchenko jáne bessaıysshy Aleksandr Parygın Olımpıada chempıony atandy. «Balqash barysy» Vasılıı Jırov úzdik boksshyǵa beriletin Vel Barker kýbogyna laıyq dep tanyldy. Doda qorytyndysy boıynsha 11 medal enshilegen qazaqstandyqtar 197 memlekettiń ishinen beıresmı jalpykomandalyq esepte 24-orynnan kórindi.

Atlanta-1996

2000 jyly Sıdneıde ótken HHVII jazǵy Olımpııa oıyndarynda elimizdiń 130 sportshysy saıystyń 17 túrinen baq synady. Nátıjesinde, 3 altyn, 4 kúmis medal jeńip alǵan Qazaqstan beıresmı jalpykomandalyq esepte 22-orynnan kórindi.

Kók baıraqty ustap shyqqan Ermahan Ibraıymov Sıdneı tórinde kók týymyzdy kókke kóterip, Ánuranymyzdy shyrqatsa, jeńilatlet Olga Shıshıgına 100 metr qashyqtyqta júgirýde aldyna jan salmady.

Jasyl qurlyqta 20 jastaǵy Bekzat Sattarhanov (sýrette) bokstan qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıony atandy. 1999 jyly AQSh-tyń Hıýston qalasynda ótken dúbirli dodada el sportshysy 57 kıloda joldama almaǵannan keıin quramanyń bas bapkeri Tursynǵalı Edilov jastar arasynda álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Bekzat Sattarhanovqa zor úmit artty. Bas bapker 1999 jyly Tashkentte ótken Azııa birinshiligine 19 jastaǵy Bekzatty alyp bardy. Basynda boks mamandary jas jigittiń úlken synǵa túsýine qarsy bolǵanymen, T.Edilov sheshiminen aınyǵan joq. Bekzat ta senimdi aqtap, fınalǵa deıin jetti. Aqtyq synda jerlesimiz álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Týlkýnbaı Týrgýnovpen terezesi teń judyryqtasqanymen, tóreshiler jeńisti ózbek boksshysyna berdi. Jeńis jergilikti boksshynyń paıdasyna sheshilgenimen, eń bastysy, Sattarhanov Olımpıada joldamasyna ıe boldy. Bekzat Sıdneı tórinde álem chempıonatynyń qola júldegeri Ramazan Palıanı, álem chempıony Rıkardo Hýares sekildi myqtylardy joldan taıdyryp, Olımpıada chempıony atandy.

Sıdneı-2000

2004 jyly Afına Olımpıadasynda sportshylarymyz burynǵy dodalarmen salystyrǵanda tómen nátıje kórsetti. Jarystyń sońǵy kúni ǵana Baqtııar Artaev (sýrette) bokstan chempıon bolmaǵanda, Qazaqstan elge altynsyz oralar edi. Bir altynnyń arqasynda el quramasy jalpykomandalyq esepte 42-orynnan kórindi.

Bir qyzyǵy, Artaev 2003 jyly álem chempıonatynda baq synaǵanymen, 1/4 fınaldan ary asa almaǵan. 2004 jyly Pákistanda ótken lısenzııalyq týrnırde eń sońǵy bolyp Olımpıada joldamasyna ıelik etkendikten be, mamandar oǵan kóp úmit arta qoıǵan joq-ty. Tipti Olımpıadanyń jartylaı fınalyna deıin jetse de, oǵan senim bildirgender kóp emes-tin. Sebebi onyń jolynda eki dúrkin Olımpıada chempıo­ny reseılik Oleg Saıtov qarsy turdy. Degenmen qarsylasynan 20:18 esebimen basym túsken Baqtııar fınalda Lorenso Aragondy 36:26 esebimen jeńdi.

AIBA tóreshisi Serik Ábdinálıev Artaev-Saıtov arasyndaǵy jekpe-jekke óz pikirin bildirgen edi. «Sol keshte Baqtııar taza ári iri eseppen jeńdi. Tóreshiler qansha jerden upaıyn kemitkenimen, Baqtııar jeńisti qarsylasynan julyp aldy», dedi ol.

Jarqyn jeńisinen keıin Olımpıada chempıony atanǵan Artaev myqtylarǵa beriletin Vel Barker kýbogyn ıelenip, 69 kılo qazaqtyń salmaǵy ekenin dáleldedi.

Búginge deıin 2004, 2008, 2012 jáne 2016 jylǵy Olımpıadalarda qazaqtyń jigitteri 69 kıloda aldaryna jan salmaı keledi.

AfınA-2004

2008 jyly Beıjińdegi HHIH jazǵy Olımpıadasyna elimiz sporttyń 22 túrinen 132 sportshysyn alamanǵa qosty. 2 altyn, 3 kúmis, 4 qola medal jeńip alǵan Qazaq eli jalpykomandalyq esepte 29-orynǵa turaqtady.

Taǵy bir tarıhı oqıǵa, ol – qos qazaqtyń tuǵyrda birge turýy. Qa­zaq­tyń ánuranyn shyrqatqan Baqyt Sársekbaevtyń (sýrette) ja­nynda qola medal enshilep Qytaı týy astynda óner kórsetken qandasymyz Qanat Islam qasqaıyp turdy. Buryn-sońdy qaıtalanbaǵan sát!

Beıjiń-2008

2012 jyly London Olımpıadasynda Qazaqstannyń 107 sportshysy saıystyń 27 túrinen el namysyn qorǵady. Tumandy Albıondaǵy dodaǵa álemniń 10 500 atleti qatysyp, sporttyń 39 túrinen 302 medal jıyntyǵyn sarapqa saldy. 3 altyn, 1 kúmis jáne 7 qola medal enshilegen Qazaqstan jalpykomandalyq esepte 25-orynǵa ıe boldy.

Jarystyń alǵashqy kúni-aq qazaq sporty tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan jaǵdaı oryn aldy. El qorjynyna alǵashqy altyn medal tústi. Tosyn syımen qýantqan veloshabandoz Aleksandr Vınokýrov (sýrette) edi. 12 jyl buryn Sıdneı Olımpıadasynda kúmis medalǵa qol jetkizgennen keıin Sashadan mundaı erlik kútpegenimiz ras. Jerlesimiz óz mansabyn jaqsy «notamen» aıaqtady. 248 shaqyrymdy 5 saǵat 45 mınýt 57 sekýndta júrip ótken Vınokýrovtyń armany London tórinde oryndaldy.

Kelesi altyn – jeńilatlet Olga Rypakovanyń enshisinde. Úsh qarǵyp sekirý boıynsha synǵa túsken ol 14,98 metr uzyndyqqa sekirip, aldyna jan salǵan joq. Bir qyzyǵy, Olga 2008 jyly Beıjiń Olımpıadasynda 15,15 metrge sekirip, kúmis júldeger atanǵan edi. Bul joly altyn alýǵa 14,98 metr de jetkilikti boldy.

El qorjynyna úshinshi altyndy 69 kıloda synǵa túsken boksshy Serik Sápıev saldy. Serik jartylaı fınalda reseılik Andreı Zamkovoımen judyryqtasyp, 2009 jylǵy álem chempıonatynyń jartylaı fınalynda ketken esesin qaıtardy. Al fınalda brıtandyq qarsylasy Freddı Evansty 17:9 esebimen asa qınalmaı jeńip, Olımpıada chempıony atanyp ári Vel Barker kýbogyn ıelendi.

London-2012

2016 jyly ótken Rıo Olımpıadasyndaǵy tamasha jeńister Qazaqstannyń álem aldynda mereıin asyr­dy. 18 medal jeńip alǵan Qazaq­stan quramasy medaldar sany boıynsha óziniń jeke rekordyn ornatty – 3 altyn, 5 kúmis jáne 10 qola. Atalǵan medaldar Qazaqstandy 207 memlekettiń ishinen beıresmı jalpykomandalyq esepte 22-oryndy ıelenýine múmkindik berdi.

Dodada boksshy Danııar Eleýsinov, júzý­den Dmıtrıı Balandın (sýrette) jáne aýyr atlet Nıjat Rahımov Olım­pıa­da chempıony atandy.

Rıo-2016

P.S. Iá, joǵarydaǵy jeńis jylnama­sy sportshylarymyzǵa ońaı kelgen joq. Bul, árıne, tynymsyz eńbek, tókken terdiń ótemi. Munyń barlyǵy – tuǵyrly táýelsizdik tusynda qol jetkizgen jeńister. Táýel­siz­diktiń arqasynda júzege asqan jetistik.