Qazaq qyzy (Qytaıdaǵy halyqaralyq tórelik sottyń sýdıasy)

Álbette, Gúlnur úshin óz kandı­da­tý­ra­­synyń bul laýazymǵa usynyl­ǵany jáne onyń joǵary jaqtan qup­talǵany kútpegen jaǵdaı bolyp­ty. Degenmen ol munyń túpki sebebin TMD jáne Ortalyq Azııa elderinde «Bir beldeý, bir jol» bastamasyn júzege asyrý barysynda sheteldik element qıyndatqan tórelik sotqa ótinishterdiń kóbeıýin kútýden týyn­daǵan amalmen baılanystyrady.

«Tórelik sottar azamattyq isterdi qaraıdy. Neke, bala asyrap alý, alıment, muragerlik máseleleri boıyn­sha daýlar, sondaı-aq ákimshilik daý­lar Qytaı Halyq Respýblıkasy tóre­liginiń qaraýyna jatpaıdy. Tórelik komıssııa taraptardyń kelisimimen tańdalady», deıdi zańger. Al Gúlnur­dyń ózi kompanııalardyń birigýi men jutylýy, sondaı-aq transulttyq ınfra­qurylymdyq jobalar boıyn­sha mamandanǵan. Arbıtrajǵa kele­tin bolsaq, munda kóbine Qytaı jáne TMD elderiniń kompanııalary ara­syn­daǵy kommersııalyq jetki­zilim má­mi­lelerinen, qurylys kelisim­shart­ta­ry­nan týyndaıtyn daýlar qaralady eken.

Gúlnur Nurkeevanyń Qytaı elin­de turyp jatqanyna on jyl­daı ýaqyt bolǵan eken. Qazirgi ýaqyt­ta ol GRATA halyqaralyq zań fırma­sy­nyń Qytaı keńsesiniń basshysy bolyp qyzmet etedi jáne onyń teń quryl­taıshysy bolyp sanalady.

Negizinde zańger E.Bóketov atyn­daǵy QarMÝ-dy támamdaǵan. «Jal­py, – deı­di Gúlnur, – Qazaqstan­daǵy quqyq­tyq mektep, onyń ishind­e Qara­ǵan­dy­da dástúrli túrde my­qty bolyp ke­ledi». Muny ol kezin­de «QarLagta» bolǵan saıası tu­tqyndar arasynan shyq­qan nebir talant­ty ǵalymdardyń ken­shiler astana­syndaǵy oqý orynda­rynda qyzmet etip, ǵylymı jumys­t­ardyń negizin qalap ketkenimen tú­­sin­diredi. «Men ózim oqyp, bilim al­ǵan ýnı­versıtetime jáne barlyq pro­­fessor-oqy­týshylyq quramǵa al­ǵy­­symdy aıt­qym keledi», deıdi ol aǵy­nan jarylyp.

Qaraǵandy ýnıversıtetinen túlep ushqannan keıin Gúlnur Nurkeeva eńbek jolyn 1999 jyly Aqmola oblys­tyq advokattar alqasynda ta­ǵylym­damadan ótýshi bolyp bas­tap­ty. Jumys aqysyz bolsa da, jas ma­man ózin jaqsy qyrynan kórsete bilgen. Onyń bilmekke umtylǵan qush­tarlyǵy, izdenimpazdyǵy uzamaı je­mi­sin beripti. Advokattyq lısenzııa alý úshin emtıhandy sátti tapsyryp, qyzmette jańa beleske qadam bas­qan. Alǵashqy jyly-aq ol ózi sotta qor­ǵaýshy bolyp qatysqan 12 istiń bárin de abyroımen aıaqtaǵan eken.

Advokattyq qyzmetten keıin Gúl­­­nur­dyń eńbek joly memlekettik qyz­­­metpen ushtasty. «Men jumys iste­gen kez óte qyzyqty kezeń boldy. Ol ýaqytta memlekettik qyzmetshi­lerge jataqhanadan bólme beretin. Áriptesterimizben bir jerde turatyn­byz. Tapsyrmanyń kóptiginen keıde jumysta túnep qalatyn kezderimiz de boldy. Eńbekaqy mardymsyz bolatyn. Biraq soǵan qaramastan, mamandar men menedjerler jumysty janyn salyp, berile isteýshi edi», dep eske alady Gúlnur.

Onyń Qytaı astanasyna qonys ­aýdarýy da óz aldyna bólek áńgime. Bul ózi birneshe sátti oqıǵanyń bir arna­ǵa toǵysqan kezi bolypty. Gúl­nur­dyń eldegi qyzmettik mansaby órge doma­lap turǵan kezde onyń Beı­jiń ýnı­ver­sıtetin támamdaǵan ju­baıy Qy­taı­da jumys isteýge aıaq astynan she­shim qabyldaǵan eken. «Dál sol kezde reseılik iri ınvestorlar Qazaqstanda aktıv satyp aldy da, maǵan basshy­lyq laýazym usynyldy. Bul bas tartýǵa bolmaıtyn usynys edi. Jalpy, sol kezde men ózimdi jo­ly bolǵysh adamnyń biri retinde se­zingenim ras edi», deıdi Gúlnur.

Qazirgi ýaqytta talantty zańger jerlesimiz Qytaıdyń saıasattaný jáne quqyq ýnıversıtetinde doktorlyq dıs­sertasııa jazyp júr. Sonymen qa­tar ol bir kezderi ózi bilim alǵan E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnı­ver­­sıtetinde onlaın-dáris oqıdy.

«Men álemdik tájirıbe jaıyn­da, ony Qazaqstanda qoldaný jáne beıimdeý týraly kóp aıtýǵa tyry­samyn. Mysaly, qurylys merdiger­liginiń sharttaryn qarastyrý ke­zin­de azamattyq kodekstiń bólimi, sáýlet jáne qurylys qyzmeti men qazaq­standyq zańnama týraly aıtyp qana qoımaı, qurylys ke­li­simsharttarynyń halyqaralyq ta­nylǵan nysandary jóninde de aq­pa­rattyń kózin ashýǵa kóp kóńil bó­lemin. Qarapaıym sózben aıtqanda, men mamandandyrýǵa bolatyn, sodan keıin jobaǵa aqsha taýyp, paıda ákeletin bilim berýge tyrysamyn», deıdi zańger-oqytýshy.

Gúlnur óziniń zańger mamandyǵyn tańdaýyna ákesiniń jalǵyz aýyz sózi sebepshi bolǵanyn aıtady. Sa­ratov ýnıversıtetin ekonomıst maman­dy­ǵy boıynsha támamdaǵan ákesi ótken ǵasyrdyń 90-jyldary alǵashqy­lardyń biri bolyp aksıonerlik qo­ǵam quryp, sonyń aıasynda halyqara­lyq yntymaqtastyq ornatýǵa áreket jasapty. Shyn mánisinde, munysy res­pýblıkaǵa sheteldik kapıtaldy tar­týdyń bastamasy bolǵan eken. «Biraq 90-jyldary belgili bir adamdardan quralǵan top ákemniń jetistikterin «menshiktep alýǵa» tyrysty. Buǵan olar «Alypsatarlyq» baby bo­ıynsha jalǵan qylmystyq is qozǵaý arqyly qol jetkizdi. Is jabyldy, biraq mundaı ádiletsizdiktiń keıin ekinshi ınfarkt alǵan ákemniń qol-aıaǵy tartylyp qal­dy. О́zi qurǵan aksıonerlik qoǵamdy bas­qara almady. Kásiporyn bankrotqa ushyrady jáne bólshekteldi. Sodan keıin ol maǵan ákeńdi qorǵaý úshin zańger bolasyń dep aıtty», dep eske alady Gúlnur Nurkeeva.

Qazirgi tańda Qazaqstan men Qy­taı arasyndaǵy bıznestik qarym-qatynas­tyń quqyqtyq salasynda baı tájirıbe jınaqtaǵan Gúlnur Nur­keeva elimizdiń zańgerlerine de aqyl-keńes berip turady.

Qaraǵandy oblysy