Almatydaǵy Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI ishki aýrýlar kafedrasynyń professory, medısına ǵylymynyń doktory Sáýle Qasenovanyń aıtýynsha, adam aǵzasyna ınfeksııalyq qozdyrǵyshtar engizýge jaýap retinde bizdiń ımmýndyq júıe patogendik mıkroorganızm antıgenderimen qosyla otyryp, qorǵanys antıdenelerdi shyǵarady, onyń áreket etýin azaıtady nemese joıdyrady.
COVID-19-ǵa qarsy vaksına patogendik mıkroorganızmderden nemese tek qana álsiz jáne qaýipsiz mıkroorganızmniń eń usaq bólikteri – antıgenderden turady. Zamanaýı vaksınalar quramynda antıgenderiniń bolmaýymen, olardy óndiretin baǵdarlamasynyń bolýymen erekshelinedi. Olardy engizgende adam aǵzasy antıgenderdi baılanystyratyn jáne onyń zııandy áreketterine qarsy keletin erekshe antıdenelerdi shyǵara bastaıdy. Jappaı vaksınasııalaý tek qana vaksınasııa jasaǵan tulǵalardy ǵana qorǵap qoımaıdy, sonymen qatar birqatar qarsy kórsetkishteriniń bolýyna baılanysty vaksınasııa jasamaǵandardy da qorǵaıdy.
Qoldanýǵa ruqsat berilgen COVID-19-ǵa qarsy jasalatyn kóptegen vaksınalardyń qataryna Spýtnık V dep atalatyn Gam-KOVID-Vak vaksınasy jatady. Bul vaksına Reseı Federasııasynda tirkelgen. Vaksına-kandıdattar qataryna QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Bıologııalyq qaýipsizdik problemalarynyń ǵylymı-zertteý ınstıtýty ázirlegen Qaz Covid-in qazaqstandyq vaksınasy kiredi.
Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıteti COVID-19-ǵa qarsy vaksınasııany uıymdastyrý men júrgizýdiń algorıtmin ázirledi. Osyǵan sáıkes halyqtyń túrli toptarynyń epıdemıologııalyq mańyzdylyǵy eskerile otyryp vaksınasııa kezeń-kezeńmen ótkizilýde. Vaksına jasaý boıynsha basym topqa ınfeksııalyq aýrýhanalar, jedel medısınalyq kómek kórsetý, reanımasııa bólimsheleri, medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek jáne t.b. uıymdardyń medısına qyzmetkerleri kirdi.
Egiletin tulǵaǵa vaksına jasar aldynda vaksına, onyń saldarynan bolýy múmkin jaǵymsyz qubylystar týraly aqparat beriledi jáne vaksınasııa jasaýǵa erikti aqparattandyrylǵan kelisim nemese egýden bas tartý resimdeledi. Aldyńǵy klınıkalyq tájirıbe qant dıabeti, gıpertonııa, semizdikke shaldyqqan adamdarda COVID-19 aýyr túriniń damý qaýpi bar ekendigin kórsetti. Pasıentterdiń osy tobyna COVID-19 qarsy vaksınasııa jasaýdyń múmkindigi týraly máseleni sheshý úshin dárigerdiń konsýltasııasyn alý usynylady.
Eger SARS CoV-2 koronavırýsyna G ımmýnoglobýlın klasynyń antıdeneler deńgeıiniń joǵary bolǵan jaǵdaıynda COVID-19 qarsy vaksınasııa jasaýdy keıinge qaldyrý qajet, sebebi aýyryp jazylǵan adamnyń aǵzasy ózi de jaqsy qorǵaı alady. Sondaı-aq qazirgi kezde COVID-19 juqtyrǵan jaǵdaıda vaksınasııany keıinge qaldyrǵan jón. COVID-19 saldarynan vırýsty qaıtalap juqtyrý múmkindiginiń óte sırek kezdesýine baılanysty juqtyrǵannan keıin 90 kún ishinde vaksınasııany osy ýaqytqa qaldyrý qajet.
Buryn qandaı da bir dárige, basqa vaksınalarǵa, azyq-túlikke allergııalyq reaksııanyń bolǵan jaǵdaıynda bul máseleni dárigermen talqylaǵan jón. Vaksına salǵannan keıin keıde jalpy nemese jergilikti sıpattaǵy janama áserler týyndaýy múmkin. Jalpy janama áserlerdiń dene qyzýynyń 37-38 °S kóterilýi, qaltyraý, sharshaý, bastyń aýyrýy sekildi belgileri bolady. Jergilikti – vaksına jasalatyn orynda týyndaıdy, ol azdap isinedi jáne aýyrady.
Osylaısha, vaksına jasaý ınfeksııalyq aýrýlardan qorǵaıtyn jalǵyz ǵana qural bolyp tabylmaıdy. Qoldy sabynmen nemese quramynda spırti bar zattarmen jıi jýý, adamdardyń kóp jınalǵan jerinde betperde kııý, sóılesken kezde keminde 1 m araqashyqtyqty saqtaý sekildi koronavırýs ınfeksııasynyń aldyn alýdyń osyndaı tásilderin de esten shyǵarmaý kerek.
Sáýle Laıyqqyzy vaksına jasaý múmkindigi týraly sheshimdi qabyldaý úshin densaýlyq jaǵdaıy týraly dárigermen keńesip alǵan durys bolady dep óz oıyn tujyrymdady.
