Memlekettik respýblıkalyq Koreı mýzykalyq komedııa teatry Jumagúl Soltıevanyń «Áıel mahabbaty» atty mıstıkalyq dramasyn sahnaǵa shyǵardy. Koreı tilinde tusaýyn kesken qazaq qalamgeriniń dramatýrgııalyq dúnıesi – keshegi almaǵaıyp, alasapyran jyldardaǵy analarymyzdyń erligine qoıylǵan eskertkish dese de bolady.
Memlekettik respýblıkalyq Koreı mýzykalyq komedııa teatry Jumagúl Soltıevanyń «Áıel mahabbaty» atty mıstıkalyq dramasyn sahnaǵa shyǵardy. Koreı tilinde tusaýyn kesken qazaq qalamgeriniń dramatýrgııalyq dúnıesi – keshegi almaǵaıyp, alasapyran jyldardaǵy analarymyzdyń erligine qoıylǵan eskertkish dese de bolady.
Shymyldyq túrilgende júıkeni teserdeı aýyr-aýyr tamshylar sholp-sholp etedi. Keńestik kesir saıasat sansyratqan qaıran sheshelerimizdiń qasiretti kóz jasy bul. Basty keıipkerler – Aqyn men onyń jary Zylıha. Aty anyq atalmasa da, kókiregi oıaý kórermen Aqyn – Maǵjan Jumabaev ekendigin jobalaıdy. Muraǵattyq derekter Zylıha apamyzdyń sonaý Karelııada qýǵyn-súrginde bolyp, qamaqta jatqan erin 14 ret izdep barǵanyn, Máskeýge deıin aıaǵy jetip, orys zııalylary arqyly erine arasha suraǵan Zylıhanyń taǵdyryn aıǵaqtaıdy.
Jurttyń bári «halyq jaýy» bolyp jatqan zamanda qazaq áıeliniń osyndaı jankeshtilikke barýyn qansha ulyqtasaq ta artyq emes. Osy turǵydan kelgende Jumagúl Soltıevanyń «Áıel mahabbaty» atty spektakli dramatýrgter arasynda jarııalanǵan respýblıkalyq «Astana-Báıterek» baıqaýynda júldeli orynnan tabylǵany kezdeısoqtyq emes.
О́mirdiń tiregi bolǵan uly sezim – mahabbat máńgi taqyryp desek te, onyń jaýapkershiligi men azaby bolatyndyǵyn bólek sýrettegen Jumagúl Soltıevanyń dramatýrgııasy jaıly teatr synshylary áli de óz sózderin aıtady. Al oǵan deıin spektakldiń premerasyna qatysqan qabyrǵaly jazýshylar men belgili dramatýrgterdiń pikiri mynadaı.
– Búgingi tańda teatrlarda toqyraý bar ekeni anyq. Ol rejıssýraǵa da, dramatýrgııaǵa da, akterlerge de baılanysty. Osy turǵydan kelgende maǵan áser etkeni – rejısserlik tapqyrlyq. Jalǵyz kereýet arqyly-aq kóp nárseni sóıletedi. Rejısser dramatýrgtiń jazǵanyn darynymen demep kótere de alady, jetkize almaı quldyratyp ta jiberedi. Rejısser avtormen jaqsy jumys istegen, eń bastysy, mátindi tereń túsingen, kórkemdik dárejege kótergen. Maǵan unaǵany – basty róldi oınaǵan Elena Kımniń oılylyǵy men onyń jas kezin oınaǵan Anna Soıdyń plastıkasy. Koreı teatrynyń shyǵarmashylyq ujymy da izdenimpaz, – deıdi dramatýrg Sultanáli Balǵabaev.
– Buǵan deıin proza men pýblısıstıka janrynda elge tanylǵan Jumagúl Soltıevanyń dramatýrgııadaǵy qarymyn Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynda qoıylǵan «Saǵym qýǵandar» spektakli arqyly tanyǵanbyz. Ol spektaklde salmaqty, salıqaly, úlken moraldyq másele kóterilgen edi. Búgingi pesada halqymyz ótkergen, onyń ishinde, Alash arystary bastan keshken 1937-jyldardyń izderi jatyr. Osy azapty kórgen, súıgen jarynan aıyrylǵan qazaq áıeliniń dramasyn kórdik. Qoıylymda «Aqyn» dep aıtylǵanymen, Maǵjan Jumabaevtyń óleńderi oqylyp, Zylıhanyń aty atalǵannan keıin Maǵjannyń da taǵdyryn kórdik. Bul – jalǵyz áıeldiń zary emes. Sol zamandy bastan keshken analarymyzdyń zary bolyp bizge jetti. Onyń ústine, qandaı ýaqyt bolsa da zamannyń aýyr salmaǵy aldymen áıelderge túsetini belgili. Áıel erligi arqyly halyq aman qalatyny taǵy da aıan. Osy jerde Zylıha arqyly qazaq áıeline tán máńgilik mahabbat, otbasyna, jubaıyna degen adaldyq shynshyl, tabıǵı berildi. Bul qoıylymnyń jańalyǵy – oqıǵa áıeldiń kózqarasy arqyly baıandalady. Sondyqtan da, bul pesa emosııalyq boıaýǵa ıe boldy, – dedi jazýshy, kınodramatýrg Smaǵul Elýbaı.
– Koreı teatry qoıylymnyń kiltin tapqan eken. Spektakldiń kóp tusynda halqymyzdyń umytylmas qasiretine jańasha kózqaras, plastıka, bı tilimen berilgen ym bar. Býaldyr perdeniń ar jaǵynda kólbeńdegen beıneler men elesterdiń qımylymen talaı dúnıe aıtylady. Avtor retinde rejısserlik sheshimder meniń kókeıimnen shyqty. Áıeldiń jasyn, analarymyzdyń aýyzben aıtyp jetkize almas aýyr qasiretin koreı teatry túsinip qoıǵanyna rızamyn. Mıstıkalyq drama tilimen sýyq úıde búrisip, jaryn kútip qartaıǵan Zylıhanyń jas kezimen qaýyshyp, jas Zylıhamen tildesýi, ishki egesi sátti shyqty. Búgingi Zylıha men keshegi Zylıhanyń syrlasýy arqyly basty keıipkerdiń ishki álemi ashyldy. Qazaq áıeli óziniń erlikke teń azapty mahabbatyn aqtaıtyn sózin jetkize bildi. Bul rejısserdiń tapqyrlyǵy, – deıdi Jumagúl Soltıevanyń ózi.
Osy arada qoıýshy-sýretshi Iýlııa Chernova men mıstıkalyq dramany mýzykalyq jaǵynan árlegen Georgıı Iýnnyń qosqan úlesin aıtý lázim.
Spektakl aıaqtalǵannan keıin ońtústik astanadaǵy teatrsúıer qaýym ókilderi ózara oı bólisip, spektakl tóńiregindegi pikirlerin ortaǵa saldy.
Memlekettik respýblıkalyq Koreı mýzykalyq teatrynyń dırektory, QR eńbek sińirgen qaıratkeri Lıýbov Nı koreı teatry qazaq dramatýrgterimen qoıan-qoltyq jumys istep otyrǵanyn, taǵdyry egiz halyqtyń ónerdegi tabystary da ortaq ekendigin atap, ujymnyń shyǵarmashylyq josparlarymen bólisti.
Osyǵan deıin de atalmysh teatr Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, dramatýrg Dýlat Isabekovtiń pesasy boıynsha «Muragerler» spektaklin sátti sahnalap, Ońtústik Koreıa astanasy Seýl qalasynda ótken Halyqaralyq teatr festıvaline qatysqan bolatyn.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.
