Ekonomıka • 16 Aqpan, 2021

Jergilikti bıýdjetke túsetin kirister boıynsha josparlar respýblıkanyń barlyq óńirinde asyra oryndaldy

77 ret kórsetildi

Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev Premer-Mınıstr A. Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda bıylǵy qańtarda memlekettik bıýdjettiń atqarylý kórsetkishteri qalaı qalyptasqany týraly baıandady, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Qarjy mınıstrliginiń derekteri boıynsha, memlekettik bıýdjetke 526 mlrd teńge somasynda kirister tústi nemese jospar 116,1%-ke atqaryldy. Respýblıkalyq bıýdjetke 288 mlrd teńge somasynda kiris tústi nemese jospar 90%-ke atqaryldy. 

Kirister boıynsha jospar 32 mlrd teńgege, onyń ishinde salyqtar 37 mlrd teńgege atqarylmady. Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, salyqtar boıynsha oryndalmaýdyń negizgi somasy qosylǵan qun salyǵyna jáne korporatıvtik tabys salyǵyna tıesili.

Qosylǵan qun salyǵy boıynsha jospardyń oryndalmaý sebepteri: 2020 jylǵy qańtarmen salystyrǵanda qosylǵan qun salyǵy qaıtarylýynyń 2,3 esege ósýi; «Elektrondyq shot-faktýralar» aqparattyq júıesi derekterine sáıkes satý boıynsha aınalymdardyń 14%-ke azaıýy; negizgi tómendeý taý-ken óndirisi ónerkásibi salasyna tıesili, onda aınalymdar ótken jylǵy qańtarmen salystyrǵanda 29%-ke nemese 373 mlrd teńgege azaıǵan; 2020 jylǵy qańtarmen salystyrǵanda Qazaqstan Respýblıkasynyń úshinshi eldermen taýar aınalymynyń 22%-ǵa tómendeýi. «Korporatıvtik tabys salyǵy boıynsha jospardyń oryndalmaýy 2021 jylǵy qańtarda 743 iri salyq tóleýshi boıynsha málimdelgen avanstyq tólemder somasynyń ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 38%-ke nemese 28,6 mlrd teńgege azaıýyna baılanysty», — dedi Erulan Jamaýbaev. Qarjy mınıstrliginiń aqparatyna sáıkes, jergilikti bıýdjetterdiń kiristeri 178,6%-ke atqaryldy jáne 239 mlrd teńgeni qurady.

Barlyq óńirlerde kirister boıynsha josparlar asyra oryndaldy. Memlekettik bıýdjettiń shyǵystary 91%-ke, respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵystary 94,4%-ke, jergilikti bıýdjetterdiń shyǵystary 80,6%-ke atqaryldy.

Respýblıkalyq bıýdjet boıynsha 1 trln 212 mlrd teńge somasyna shyǵystar júrgizildi. Oryndalmaý 72 mlrd teńgeni qurady, onyń ishinde únemdeý – 7 mlrd teńge, ıgerilmeý somasy – 65 mlrd teńge. Igerilmeýdiń neǵurlym iri somalary kelesi ortalyq memlekettik organdarda qalyptasty: Qarjy, Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi, Tótenshe jaǵdaılar, Bilim jáne ǵylym jáne Mádenıet jáne sport mınıstrlikteri. Igerilmeýdiń negizgi sebepteri:  tólem jónindegi qujattardy uzaq kelisý;  oryndalǵan jumystar aktilerin ýaqytyly usynbaý;  naqty kórsetilgen qyzmetter kólemi úshin aqy tóleý;  sharttar men qosymsha kelisimderdi qazynashylyq organdaryna tirkeýge kesh usyný. Jergilikti bıýdjetterdiń shyǵystary 203 mlrd teńgeni qurady. Atqarylmaǵany — 49 mlrd teńge. Bıyl óńirlerge 1,9 trln teńge somasynda nysanaly transfertter kózdelgen. Olarǵa 1 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha 32 mlrd teńge bólingen. Olardyń 79,3%-i ıgerilgen. Atqarylmaǵany – 6 mlrd teńge, onyń ishinde 2 mlrd teńge – únemdeý, 4 mlrd teńge ıgerilmedi. Neǵurlym kóp ıgerilmeý kelesi óńirlerde: Batys Qazaqstan, Jambyl oblystarynda, Nur-Sultan qalasynda, Aqmola jáne Atyraý oblystarynda qalyptasty.

«2021 jylǵy qańtarda kameraldyq baqylaýmen somasy 1,1 trln teńgege 71,5 myńnan astam memlekettik satyp alý rásimderi qamtyldy», dedi vedomstvo basshysy E. Jamaýbaev. 

Tekserý qorytyndylary boıynsha somasy 38 mlrd teńgege buzýshylyqtar eskertildi. 219 aýdıtorlyq is-sharalar ótkizildi. Aýdıtpen 120 mlrd teńge bıýdjet qarajaty qamtyldy. Somasy 17 mlrd teńgege qarjylyq buzýshylyqtar anyqtaldy. Taýarlardy jetkizýdi, qyzmet kórsetýdi jáne jumystardy oryndaýdy qalpyna keltirý, bıýdjetke óteý jáne esepke alý boıynsha kórsetý jolymen 10 mlrd teńgege buzýshylyqtar joıyldy. Aýdıt obektileri qyzmetiniń tıimdiligin jetildirý jáne arttyrý úshin 198 usynym berildi.

«Jekeshelendirýdiń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparynda memlekettik menshik pen kvazımemlekettik sektordyń 674 obektisin ótkizý kózdelgen. Onyń ishinde respýblıkalyq menshiktiń 8 obektisi, kommýnaldyq menshiktiń 448, ulttyq holdıngter men ulttyq kompanııalardyń 65 jáne áleýmettik kásipkerlik korporasııasyna tıesili 153 obekti bar», dedi mınıstr.

Alaıda, bas kompanııalardyń quramynda enshiles uıymdar da iske asyrylatynyn eskere otyryp, obektilerdiń jalpy sany 736 qurady. 1 aqpandaǵy jaǵdaı boıynsha 384 obekt boıynsha ótkizýdiń Jol kartalary ázirlendi jáne bekitildi.

Respýblıkalyq menshiktiń 8 obektisin ótkizý boıynsha daıyndyq is-sharalary belsendi júrgizilýde, onyń ishinde 7 obekt 2021 jyly, 1 obekt 2022 jyly satylymǵa shyǵarylady. Búgingi kúni 290 obekt boıynsha Jol kartalary áli bekitilmegen. Olardyń kommýnaldyq menshiktegisi – 183, ulttyq holdıngter men kompanııalardiki – 39 jáne áleýmettik kásipkerler korporasııanyki – 68 obekt.

«Memleket basshysynyń bergen tapsyrmalaryna baılanysty Keshendi jospardyń iske asyrylýyn jedeldetý qajet. Ol úshin jergilikti atqarýshy organdarǵa, Áleýmettik kásipkerlik korporasııalarǵa, ulttyq basqarýshy holdıngterge jáne ulttyq kompanııalarǵa obektilerdi ótkizýdiń jol kartalaryn shuǵyl túrde ázirleýdi jáne bekitýdi tapsyrýdy suraımyn. Bul rette obektilerdiń basym bóligin ótkizý merzimderi 2021 jylǵa kózdelsin», dedi qarjy mınıstri.

Sońǵy jańalyqtar

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar