– Gúlnara Ataqyzy, taǵdyr sizdi qazaq elimen qaı kezde tabystyryp edi?
– 1973 jyly ata-anam Qazaqstanǵa qonys aýdardy. Men ol kezde Máskeýde aspırantýrada bilim alyp júrgen edim. Oqýymdy aıaqtap Almatyǵa keldim, qyzmetke aralastym. Ár jyldary ekonomıka ınstıtýtynda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda, Almaty oblysy ákimdiginde túrli jaýapty qyzmetter atqardym.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı shaqyrýymen 2002 jyly Prezıdent Ákimshiligindegi Assambleıa hatshylyǵynda 2 jyl eńbek ettim. 1991 jyly ekinshi dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldym. 1995 jyly túrikmen etnomádenı birlestiginiń negizin qaladym, 25 jyldan beri osy birlestiktiń jumystarymen aınalysyp kelemin. Qazaqstan maǵan shyǵarmashylyq erkindik syılady, armandaryma jol ashty. Men úshin álemniń Jeruıyǵy sanalatyn bul eldiń nýynan da, sýynan da aınaldym.
– Búginde Qazaqstanda qansha túrikmen bar? Olardyń qoǵamdaǵy orny, tynys-tirshiligi týraly aıtyp ótseńiz?
– Keńes Odaǵy kezindegi statıstıka Qazaqstanda 4 myń túrikmen bar dep kórsetedi. Bizdiń zerdeleýimizshe, bul statıstıkada aýytqý bar, ıaǵnı halyq sany kóbeıtilip aıtylǵan. Qazirgi derekterge súıensek, tutas el aýmaǵynda 2 myńnan astam túrikmen turady. Olardyń kópshiligi qalalyq jerlerde. Qıyn-qystaý zamanda ata-babalaryn qushaq jaıa qarsy alǵan qazaq halqyn olar erekshe qurmet tutady. Munyń bir ǵana kórinisi túrikmenderdiń basym bóligi qazaq tilinde erkin sóıleıdi, qazaqtyń tarıhyn, mádenıetin bir kisideı biledi. Ulysymyz az bolsa da, yntymaq-birligimiz berik, ár iske judyryqtaı jumylyp, bir-birimizge qaraılasamyz. Oqyǵan azamattar elimizdiń san salasynda abyroıly eńbek etip júr. Olardyń arasynda elge tanymal sýretshiler, kompozıtorlar, akademıkter bar. О́z jeke kásibin órge súıregender de az emes. Bárimizdiń maqsatymyz – ortaq Otanymyz Qazaqstannyń órkendeýi jolynda eńbek etý, beıbit elde jaıly ómir súrý.
– О́zińiz basqaryp otyrǵan túrikmen etnomádenı birlestigi qandaı jumystar atqaryp otyr?
– QHA kópultty memleketimizdiń saıası-əleýmettik, mədenı-ulttyq ortalyǵy bola otyryp, saıası jəne ekonomıkalyq reformalardy nətıjeli júzege asyrýǵa zor úles qosyp keledi. Ashyq, zaıyrly, demokratııaly, saıası-ekonomıkalyq jaǵynan təýelsiz qoǵam ornatýǵa bir kisideı jumylǵan birtutas Qazaqstan halqynyń toleranttylyǵyn, konfessııaaralyq jəne ultaralyq kelisimin, týysqandyq birligi men dostyǵyn odan əri damytýǵa aıryqsha kóńil bólip keledi. О́ıtkeni eldegi saıası turaqtylyq, etnosaralyq tatý tirshilik – el damýynyń kepili ekeni sózsiz. Biz de Assambleıa aldymyzǵa qoıǵan maqsat-mindetterdi abyroımen atqaryp kelemiz. Birlestigimizde qoǵamdy izgilendirýge baǵyttalǵan túrli úıirmeler bar. Jastarymyzǵa qazaq tilin úıretetin arnaıy kýrs ta jumys isteıdi. Azamattardy eldegi saıası naýqandar men eldik bastamalardan shet qalmaýǵa shaqyratyn jobalarymyz da jeterlik. О́skeleń urpaqtyń rýhanı qýatyn molaıtyp, basqa da etnostarmen shyǵarmashylyq baılanys ornatamyz. Bárimizdiń aıaýly besigimizge aınalǵan táýelsiz Qazaqstanymyzdyń jarqyn bolashaǵyna degen senim bizdi alǵa jeteleıdi.
– Siz úshin Alǵys aıtý kúniniń máni ne?
– Adamzat kóshine kóz tastasaq, talaıly taǵdyr qaı halyqtyń da basynda bar. О́zi de qanshama qasiretti kezeńderdi bastan ótkerse de, adamgershilik pen ádilettilikti bıik qoıa otyryp, bar halyqty baýyryna basqan darqan elge kelýimizdi úlken baq dep esepteımin. Bıyl – el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy. Barsha qazaqstandyqtar júıeli saıasattyń, adamzatqa ortaq ádilettiń arqasynda birtutas kúshke aınalyp otyr. Osy tusta óziniń tarıhynda, jalpy memlekettik qurylymdyq ǵumyrynda Qazaqstan álemge ozyq úlgi kórsetti. Shákirtter aldynda dáris oqyǵanda osy máselege men erekshe toqtalamyn. Bizdiń baqytymyz da sol, Qazaqstan az ýaqyttyń ishinde əlemdik qoǵamdastyqtyń aldyńǵy qatarly kóshine endi. Qazaqstandy mekendegen árbir etnos qazaq halqynyń ulttyq dástúrin, mádenıetin, tarıhyn, salt-sanasyn qurmetteı otyryp, óziniń de ótkenin jadynan óshirmeıdi.
2016 jylǵy 14 qańtarda Elbasy N.Á.Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylǵan kúni 1 naýryzdy elimizde Alǵys aıtý kúni dep jarııalady. Bul kún – máni erek kún. Osynaý ataýly datada naýqanshyldyqtyń emes, shynaıy rızashylyqtyń róli basym bolýy tıis. О́z basym bul merekeni túrli etnos ókilderiniń arasyndaǵy adamgershilik qarym-qatynastyń ónegeli ólshemi dep baǵalaımyn. Zulmat zamandardy ıyq tirese eńserip, bir maqsatqa jumylǵan halyqtardyń bir-birine degen qurmetin bildiretin kún. Qaıyrymdylyq dástúrlerin, áleýmettik yntymaqty jáne ózara kómek kórsetýdi qoldaı otyryp, rýhanı qundylyqtardyń saltanat qurǵan kúni. Bul merekeniń mánine úńilgen adam qazaqstandyq patrıotızmniń, dostyq pen birliktiń, mádenı sanalýandyqtyń baǵasyn anyq sezinedi.
Áńgimelesken
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
