2017 jyldyń qyrkúıeginde ómirimdegi eń úlken sheshimderdiń birin qabyldap, kishkentaı qyzymmen birge Germanııaǵa qonys aýdardym. Sóıtip ózim Aqtóbe qalasynda týyp-ósken etnostyq nemis bolǵandyqtan, tarıhı otanyma kóshý múmkindigin paıdalanýǵa bel býdym. Biraq arada úsh jyl ótse de jańa jerge tolyǵymen úırenisip kettim deı almaımyn. Týǵan jerimde anam, dostarym, jaqyndarym men áriptesterim qaldy. Olardy qımaı ketkenimdi jasyrmaımyn, jıi habarlasyp, hal-jaǵdaılaryn surap turamyn. Osy ýaqyt aralyǵynda bir ret qonaqqa kelip kettim.
Qazir arnaıy kýrsta nemis tilin oqyp júrmin, qyzym balabaqshaǵa barady. Mamandyǵym boıynsha esepshimin, ekonomıkalyq bilimim bar. Aldaǵy ýaqytta óz mamandyǵym boıynsha jumysqa ornalasýdy kózdeımin. Nemis tilin joǵary deńgeıde meńgerý úshin til kýrsyna baryp júrýimniń sebebi de osy. Osyǵan deıin jat bolyp kelgen qoǵamǵa birden sińisip ketýdiń qanshalyqty qıyn ekenin óz basymnan ótkerdim. Týǵan jerge degen saǵynyshty men sekildi shetelge kóshken barlyq otandasym biledi dep oılaımyn. Elde qalǵan jaqyndarym men dostaryma habarlasqan saıyn ystyq lebizimdi jetkizip, alǵys aıtýdan sharshamaımyn. Sol ortada óstik, óndik, ómirge degen kózqarasymyz qalyptasyp, qundylyqtarymyz aıqyndaldy.
Qazaqstandyq nemisterdiń týǵan jerine degen sezimi erekshe. Ony áleýmettik jelilerde jıi baıqaımyz. Bir vıdeoda Qazaqstanda týyp, tarıhı otanyna qonys aýdarǵan azamat Shámshiniń ánin oryndasa, ekinshisinde Germanııada ótip jatqan qazaqy toıdy kórip tańdanasyń. Bul basqosýlarda týǵan jerin saǵynǵan nemister kez kelgen mereıtoıda qazaqsha toı ánderine bılep, qosylyp shyrqap jatady. Tipti et asyp, qazaqy dastarqan jaıady. Bul týǵan jerge degen saǵynysh emeı nemene? Qazaqstanda munyń barlyǵy kúndelikti turmystyń bir bóligi bolǵanymen, jyraqta júrip ár dástúrdi úlken merekedeı qabyldaısyń. Kezinde Qazaq eli jer aýdarylyp kelgen ózge ult ókilderin syrtqa teppeı, asa baýyrmaldyqpen qabyl aldy, baspanasyn, asyn bólip berdi. Bul jaqsylyq eshqashan umytylmaıdy. Biz qazaqy dástúrdi boıymyzǵa saqtap, syrtta júrsek te bir sátke esten shyǵarmaımyz. Bul qundylyqty osynda dúnıege kelgen bala-shaǵamyzǵa tolyǵymen bere almasaq ta, Qazaqstan týraly jyly estelikter men áńgime dastarqan ústinde áli aıtylyp keledi.
Qazir Germanııanyń ońtústik-batysyndaǵy eski qalalardyń biri – Ýlmde turyp jatyrmyn. Júz myńǵa jýyq turǵyny bar shaǵyn qala. О́zim týyp-ósken Aqtóbemen salystyrǵanda áldeqaıda kishkentaı. Jergilikti turǵyndarmen Qazaqstandaǵydaı arqa-jarqa aralasyp kete alǵan joqpyz. Onyń ústine pandemııa kezinde úıde otyryp, onlaın oqyp, syrtqa shyǵýdan qaldyq. Jaqynda bastalǵan jappaı vaksınalaýdan keıin jaǵdaı ózgeredi dep úmittenemin. Shekaralar ashylyp, burynǵydaı erkin saıahattaý múmkin bolsa, Qazaqstandaǵy jaqyndaryma taǵy da baryp qaıtqym keledi.
Osyǵan deıin talaı ret Qazaqstannan Germanııaǵa qonys aýdarǵan nemister memleketaralyq baılanysqa da kópir bolyp otyr degendi estigenmin. Olardyń dostyq pen áriptestiktiń býynyn bekitýge qoldarynan kelgenshe atsalysyp júrgeni sózsiz. Tipti olardy Qazaqstannyń ózindik bir bet-beınesi deýge de bolady. О́ıtkeni Germanııa turǵyndary biz arqyly Qazaqstan jaıly aqparat alady. Nemis tili sabaqtarynda ózim týraly, týyp-ósken ólke jaıly jıi aıtamyn. Qazaq eliniń qaıda ornalasqanyn bilmeıtin dostarym onyń tarıhy men mádenıetine qyzyǵyp ári qaraı surastyryp jatady. Mundaıda Qazaqstan jaıly áńgimelep otyrǵanymda keýdemdi maqtanysh pen saǵynysh sezimi kerneıdi. Munda qazaqtyń tamasha ánshisi Dımash Qudaıbergenovti súıip tyńdaıtyndar da az emes. Onyń meniń týǵan qalam – Aqtóbeden ekenin aıtyp, jerlesim úshin tóbem kókke jetedi.
Osy rette bizge pana bolyp, jaqsylyǵyn aıamaǵan, jaqyn dostar syılap, ómirlik dúnıetanymymyzdy qalyptastyrǵan týyp-ósken Qazaqstanyma, júzden astam ult ókiliniń bastaryn biriktirip, bir atanyń balasyndaı tatý-tátti ómir súrýlerine teń múmkindik týǵyzǵan Elbasyna shyn júrekten alǵys aıtamyn.
Marına Volf,
Germanııanyń Ýlm qalasynyń turǵyny
