Búgingi tańda týberkýlezge qarsy qyzmettiń artyqshylyǵy sonda, onyń aldyn alý, asqyndyrmaı anyqtaý, naýqastardy ambýlatorııalyq emdeý isi rettelgen. Týberkýlez mıkrobakterııalaryn bólmeıtin, aınalasyndaǵylarǵa qaýip tóndirmeıtin pasıentter jumysyn nemese oqýyn jalǵastyra otyryp, turǵylyqty jeri boıynsha emhanalardyń baqylaýymen emdele alady. 2020 jyldyń qorytyndysyna kelsek, ambýlatorııalyq jaǵdaıda em bastaǵandardyń úles salmaǵy 71,2%-ǵa jetti (2019 jyly – 61,1%).
Qazaqstanda onkologııalyq isikter sııaqty, týberkýlezdiń aldyn alý, dıagnostıkalaý jáne emdeý tegin. Týberkýlezdi oǵan qarsy uıymdar deńgeıinde, sondaı-aq MSAK jelisinde erte anyqtaý úshin halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keletin jáne 2 saǵat ishinde týberkýlez ben KDT TB-ny anyqtaýǵa múmkindik beretin dıagnostıkanyń eń zamanaýı ádisteri engizildi.
Elimizde 2016 jyldan beri DDU usynǵan jańa preparattardy, tıimdiligi joǵary jáne qysqa merzimde týberkýlezdi tolyq emdeýge múmkindik beretin emdeýdiń ınnovasııalyq tásilderi engizilip keledi. DDU standarttary boıynsha Qazaqstanda týberkýlezben aýyratyndardy emdeý tıimdiligi joǵary ekendigin atap ótý kerek. Mysaly, 2020 jyly sezimtal týberkýlezge shaldyqqany alǵash ret anyqtalǵan naýqastar – 87,5% (DDU standarty – 85%), kóptegen dárige kónbeıtin týberkýlez – 82,5% (DDU standarty – 75%) qurady.
Týberkýlez boıynsha negizgi epıdemııalyq kórsetkishterdiń tómendegenin myna sandarmen dáıekteýge bolady. Sońǵy 5 jylda syrqattanýshylyq kórsetkishi 42,8%-ǵa, týberkýlezden bolatyn ólim-jitim 68,7%-ǵa, týberkýlezdiń taralýy 48,7%-ǵa, balalar arasynda syrqattanýshylyq 55,7% -ǵa tómendedi.
Eger oqyrman esinde bolsa, birneshe jyl buryn bul naýqastardy onlaın emdeýge bolatyndyǵyn jazǵan bolatynbyz. Búginge deıin beınebaqylaý ádisimen 338 naýqas emin aıaqtapty (65,0%); jeke avtokólik bólimine otyryp 7 mobıldi top uıymdastyrylyp 2020 jyly 1 117 adam em alǵan.
Oraıy kelip turǵanda Almatyda Dúnıejúzilik týberkýlezben kúres kúnine oraılastyrylyp, týberkýlezben kúres aılyǵy bastalǵanyn aıta ketý kerek. Pandemııa jaǵdaıynda is-sharalar onlaın túrde ótkiziledi.
Álemde atap ótiletin kúnniń mindeti – barlyq turǵyndarǵa týberkýlez máselesi kez kelgenimizdi aınalyp ótpeýi múmkin ekendigin aıtý.
«Eger týberkýlezge tán belgiler bolsa, onda siz medısınalyq uıymǵa baryp, tegin em ala alasyz jáne mindetti túrde emdelý kerek», deıdi Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ftızıopýlmonologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń dırektory Málik Ádenov.
Qoryta aıtqanda, týberkýlezge qarsy 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardyń nátıjesinde keıingi 10 jylda týberkýlez juqtyrý 2,3 ese azaıdy.
ALMATY
