Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Oraldyq magıstranttar qazaq ádebıetin oqıdy

67 ret kórsetildi

Mahambet ýnıversıtetiniń magıstrant jastary «Men oqyǵan bir kitap» atty ádebı kesh uıymdastyryp, qazaq ádebıettanýynyń jańa baǵyttary, ádebıettanýdyń ózekti problemalary aıasynda oı-pikir almasty.

Bıyl «Bir el – bir kitap» respýblıkalyq aksııasy aıasynda «Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna – otyz kitap» ataýymen tanymal qazaqstandyq avtorlardyń poezııa, proza, dramatýrgııa, balalar ádebıeti jáne aýdarma salasyndaǵy 30 úzdik shyǵarma jalpyhalyqtyq oqýǵa iriktelgen edi. Mahambet О́temisuly atyndaǵy Batys Qazaqstan ýnıversıtetiniń Ǵylymı kitaphanasynda osy aksııanyń «Proza» janry boıynsha tańdalǵan kitaptardy taldaýǵa arnalǵan ádebı kesh ótti. Oǵan «Qazaq tili men ádebıeti» mamandyǵynda oqıtyn magıstrant jastar qatysyp, proza janry boıynsha tańdalǵan kitaptardaǵy týyndylarǵa ádebı taldaý jasady.

- Jazýshy Tobyq Jarmaǵambetovtyń «Qarala sıyr», «Otamaly», «Qyzyl aı», «Maıly aıaq», «Ýaqyt», «Jan», «Qara jańbyr» shyǵarmalarynda qalamger ózi ómir súrip jatqan zamannyń aqıqat shyndyǵyn, zulmat soǵystyń zardaptaryn esh búkpesiz baıandaǵan. Qaı shyǵarmanyń da ózegi kýlttyq, dinı qundylyqtardan alystamaǵan. Qarapaıym aýyl turmysy, qarapaıym aýyl turǵyndary baıandalǵandyqtan bul kitap óz oqyrmanyn sendiredi. Túsinikti sıýjetterimen, dıalog arqyly berilgen harakterler sharpysýymen bul kitap oqyrmanyn op-ońaı avtor sýrettegen zamanǵa alyp ketedi. Tobyq Jarmaǵambetovtyń «Otamaly» kitabyn oqyǵan kezde babalarymyzdyń qıynshylyqqa toly ǵumyry kóz aldymnan ótkizip, osy kúnimizdiń qadirine jetip, azattyǵymyzdyń baǵa jetpes baılyq ekenine taǵy bir márte kóz jetkizgendeı boldym, - deıdi 1 kýrs magıstranty Jarqynaı Harısova.

Onyń áriptesi Áıgerim Qaıyrǵalıeva jaqynda ǵana memlekettik syılyqqa ıe bolǵan kórnekti jazýshy Tynymbaı Nurmaǵambetovtyń «Perishtelerdiń ólimi» jınaǵyn oqyp shyqqan eken. «Avtor osyǵan deıin kóbinese aýyl ómiri taqyrybyn shyǵarmalaryna arqaý etetin. Bul joly jańa zaman adamdarynyń ómirine qalam terbepti. Qazirgi jańa zaman adamdarynyń jantúrshigerlik aýyr kúıi, talpynysy, qulshynysy osy kitaptardaǵy shyǵarmalarǵa syıyp tur. «Jylannyń ýy» hıkaıatyndaǵy jansyzdandyrylǵan, qorshaǵan ortaǵa reaksııasy joq úreıli keıipker aınalasyndaǵy oqıǵalar, «Sámbitaldyń muńy» hıkaıatyndaǵy Aldııar aqsaqaldyń ary men uıaty baı kórkem tilmen jetkizilgen. Bul kitap ózekti taqyryptarymen oqyrman kóńilinen shyqty der edim» deıdi Áıgerim.

Joǵarydaǵy magıstranttardyń ustazy, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, qaýymdastyrylǵan professor Rıta Sultanǵalıeva ýnıversıtet qabyrǵasynda ádebıet salasyndaǵy ǵylymı-zertteý jumystary jaqsy jolǵa qoıylǵanyn aıtady. Sonaý 1930 jyldary Qajym Jumalıevtiń tusynda irgetasy qalanǵan ádebıet úıirmesiniń altyn jibi áli kúnge úzilgen emes. Búgingi «Men oqyǵan bir kitap» ádebı keshi syndy sharalar jas ǵalymdardyń ǵylymı zertteý, ádebı syn daǵdylaryn meńgerýge yqpal etedi. Belgili bir avtor men shyǵarmany nysanaǵa alyp, ony álemdik ádebıet úrdisimen salystyra, baılanystyra zertteý, ol izdenisti ádebı ortada talqyǵa salý – qazirgi zamanda asa qajet sharanyń biri. Qazaq ádebıetiniń nasıhaty desek te bolady.

- Abyz qalamger Ábish Kekilbaev aǵamyzdyń «Adamdy adam etken – kitap, adamzat etken – kitaphana» degen ádemi sózi bar. Sondyqtan oqyrman jas kóp bolsyn, oqıtyn kitaby bir emes, myń bolsyn deımiz, - deıdi Rıta Bekjanqyzy.

Mahambet ýnıversıtetinde ótken ádebı keshte magıstranttar Mádına Jaledden Turysbek Sáýketaıulynyń «Jelqaıyq» romanyn, Aqmarjan Qobylandıeva Sáýle Dosjannyń «Qasiret pen taǵdyr» romanyn, Aıym Qaıyrjanova Dáýren Qýattyń «Bórisoqpaq» kitabyn taldap, óz oıyn ortaǵa saldy. Al Erbol Qýandyqov Iýrıı Serebrıanskııdiń «Dámdi de paıdaly: qazaqstandyq ádebıet jaıly» atty kitabyn oqyǵanda týǵan oılarymen bólisti.

- Meni syrt kóz, ózge ult ókiliniń qazaq ádebıetin qandaı beınede kóretini qyzyqtyrdy. Olarǵa bizdiń ádebıetimiz jat pa? Baıqaýymsha, Iýrıı Serebrıanskıı ádebıettiń qazirgi kelbetin óziniń tájirıbesi arqyly somdaǵan eken. Jańa zamanda qazaq ádebıetiniń alatyn orny, onyń problemalary, áleýmette aıtýǵa bolmaıtyn taqyryptarda suqbat alǵan adam taǵdyrlary arqyly oqyrmanǵa ózindik oı aıtqan, - deıdi magıstrant.

Ádebı keshtiń arnaıy qonaǵy bolǵan jas qalamger, dramatýrg Rahat Álisherdiń de aldyńǵy býyn qalamger shyǵarmalary týraly óz pikiri bar eken.

- Dáýren Qýattyń «Kúnikeı – Kirekeı» áńgimesindegi ýaqyt pen keńistik sheber sıpattalǵan. Aıýdyń ańshydan kek alý motıvi de, biraz ýaqyttan soń áıeldiń aıý tilin uǵýy da senimdi. Al «Bórisoqpaq» áńgimesinde ujymdastyrý zamanyndaǵy tar jol taıǵaq keshken qazaqty jaqsy sýretteıdi. Áıtse de kósem qasqyr jaıly bólim, onyń arǵy qazaqpen uıqasýy tabıǵı emes, avtor kóp kúsh salǵandaı áser qaldyrady, - deıdi jas qalamger.

Ádebı keshke qatysqan jastar ýnıversıtettiń Ǵylymı kitaphanasy uıymdastyrǵan «Otyz jyldyqqa – 30 kitap» atty kórmeni tamashalap, bolashaqta da osylaı bas qosyp turýǵa ýaǵdalasyp tarasty.

 

Batys Qazaqstan

Sońǵy jańalyqtar

Eldanaǵa el rıza

Sport • Keshe

Jumekenniń «Balaýsasy»

Rýhanııat • Keshe

«Sálemetsiz be, Baqtııar!»

Rýhanııat • Keshe

Sortóbeniń baǵy eselenip keledi

Rýhanııat • Keshe

Aldaǵy apta kún jylynady

Aýa raıy • Keshe

Súıispenshilik sabaǵy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar