KEDENDIK ODAQTYŃ JAŃA MÚMKINDIKTERI TALQYLANDY

Ońtústik Qazaqstan oblysyna jumys saparymen kelgen Pre­mer-Mınıstrdiń birinshi oryn­ba­sary О́mirzaq Shókeev Kedendik odaq talaptaryna sáıkestendirýdi qadaǵalaý maqsatynda qazaq-ózbek shekarasynyń jaǵdaıymen ta­nys­ty. Shekara boıyn tikushaqpen ara­lap, shekarashylardyń zama­naýı qondyrǵylarmen qansha­lyq­ty jabdyqtalǵandyǵyn baıqady. Ońtústik shekara shebin tolyq baqylaý men bekitý 2010 jyldyń shildesinde aıaqtalady. Qosymsha qurylatyn 25 zastavanyń bıyl 16-sy iske qosylady. Ońtústiktiń О́zbekstanmen shektesetin shekara­sy­nyń uzyndyǵy 3,5 myń shaqy­rym. Onyń 800 shaqyrymy taýly aımaqtar bolǵandyqtan, baǵana ornatyp, sym tartý qıyn. Son­dyq­tan ol jerler radıolo­ka­sııalyq qondyrǵylar arqyly baqylaýǵa alynady. Ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara qyzmetiniń “Ońtústik” aımaqtyq basqarmasynyń bastyǵy Turǵanbek Stambekov Saryaǵashta shekara ótinde otyrǵan 30 úı men Arnasaı aýylyndaǵy 68 otbasy­nyń jaǵdaıyn aıtty. О́temaqy berip, beri qaraı kóshirip almasa, keı rette túsinispeýshilikter týyp jatady. О́ıtkeni, joldyń bir bóligi ózbek shekarasyna kiredi. О́mirzaq Estaıuly Syrtqy ister mınıstrligi arqyly sol jol­dy О́zbekstannan jalǵa alý mer­zimin uzartý máselesi qarastyry­lyp otyrǵanyn, ol áreketter ná­tıje bermeıtin bolsa, Arnasaı­daǵy 68 úıdiń beri kóshiriletindigin aıtty. Qazaq-qyrǵyz shekarasyndaǵy túıindi máseleler boıynsha eki jaqqa da tıimdi kelisimder jasal­dy. Kelesi kúni Shymkentte “Nur Otan” HDP oblystyq fılıaly­nyń ǵımaratynda Keden odaǵynyń artyqshylyqtaryn túsindirý máseleleri boıynsha keńes ótti. Oǵan bıznes qurylymdary, bir­les­ken kásiporyndar men uıym­dar, jergilikti atqarý organdary­nyń ókilderi qatysty. Keden odaǵy jańa múmkin­dikter ashady. Alaıda, kelisip sheshetin, talqyǵa salatyn jáıtter jetkilikti. Alǵashqy sózdi OQO ákimi A.Myrzahmetov aldy. Keden­ odaǵynyń jaqsy mysaldaryn derektermen keltirdi. Bıylǵy jyldyń eki aıynda oblystyń syrtqy saýda aınalymy 385 myń dollar quraǵan. Byltyrǵy kezeń­niń osy ýaqytymen salystyrǵanda 29,4 paıyzǵa artqan. Oblys daıyn ónim túrlerin kóbeıtý, básekege qabiletti bolý sharalaryn qolǵa alyp jatyr. Jylyjaılar kóbeıip keledi. Reseıge kókónis, jemis-jıdek tasymaldaýda Ońtústik paıdaǵa shyǵady. Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstri Janar Aıtjanova Keden odaǵyna baılanysty ere­shelikterdi jan-jaqty túsindirip berdi. О́ńdeýshi kásiporynǵa rynokta úlken aıdyn kerek bolsa, 168 mln. adamy bar úsh memleket quzyretińizde. Qazaqstannyń ın­vestısııalyq tartymdylyq sala­synda jasaıtyn jumysy kóp. Elge kelgen 108 mlrd. dollar shet­el ınvestısııasynyń 70 paıyzy shıkizatqa, atap aıtqanda, munaı, kógildir otyn, taý-ken kenish­teri­niń enshisinde. О́ńdeý salasy 10 paıyz quraıdy. Reseı jyl saıyn 560 myń tonna sıyr etin, 780 ton­na qus etin syrttan tasymaldaıdy. Osyndaı maqsattarǵa jyl saıyn 5 mlrd.-taı dollar jumsaıtyn Reseı irgesinde otyrǵan Qazaqstan etin alýǵa múddeli emes. Nege? Vete­rınarlyq jáne sanıtarlyq talaptarymyz sáıkes kelmeıdi. Daıyn ónimdi óńdeıtin qondyr­ǵy­lar az, tehnologııa syn kótermeıdi. Osy kedergilerdi alsaq, Qazaqstan úlken rynokqa emin-erkin kiredi. Mınıstr dári-dármektiń 80 paıy­zy shetelderden tasymaldanatyn­dy­ǵyn da aıtty. Biryńǵaı ekono­mı­kalyq keńestikte paıda tabý úshin óńdeýshi kásiporyndarymyz­dy kóbeıtýimiz kerek. Elbasynyń tikeleı baqylaýymen júzege asyrylyp jatqan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama osy maqsatqa negizdelgen. Keńeste Qarjy vıse-mınıstri Rýslan Dálenov, Aýyl sharýa­shy­lyǵy vıse-mınıstri Arman Ev­nıev, Salyq komıtetiniń tóraǵasy Dáýlet Erǵojın, Kedendik baqy­laý komıteti tóraǵasynyń oryn­basary Igor Ten sóz sóılep, saýaldarǵa tııanaqty jaýap berdi. Kásipkerler atynan “Atameken” odaǵynyń tóraǵasy Azat Perýashev sóılep, Keden odaǵynyń tıimdi jaqtaryna toqtaldy. Rynok úlken. Arman Evnıev bir Máskeýdiń ózi kúnine 2 myń qoı etin tutynatynyn aıtady. Reseıge basqasyn aıtpaǵanda 700 myń tonna tomat, 1 mln. tonna alma, 400 myń tonna júzim sııaqty ónimder kerek eken. Alaıda, Keden odaǵyn ashyp, mol múmkindikterdi kórsetip bergen Úkimet osynyń bárin úılestirýdi, tasymaldaýdy, syrtqy saýdaǵa shyǵaratyn kókónisterdi jýyp tazalaıtyn zaýyttar salýdy moınyna almaıdy. Bul — kásip­kerlerdiń ishki jumysy, dedi О́.Shókeev. Keńes barysynda kásipkerler ózderin tolǵantqan saýaldar boıynsha tolymdy jaýap aldy. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.