Sańlaq

Bastaý sýy tereńnen shymyrlap shyqqan tunyq bolsa, bulaq sýy da sol móldirliginen tanbaı ózenge baryp qo­sy­lady. Ár azamattyń ósken ortasy da osy taqylettes. Búgin bıik belesten kórinip, halqynyń iltıpatyna bólengen, sán-salaly ult qyzmetin adal atqarǵan Sultan aǵamyzdyń da tóńiregi sol  bas­taý sýyndaı taza, bulaq sýyndaı móldir. Odan tálim alyp, kókeıine ónege qondyra alý da zerek janǵa ǵana tán qasıet ekeni málim. Tunyq bastaý basy qaısy deseńiz, qalyń eli qazaǵyna: «Qazaqqa kúzetshi bolaıyn»,  «Biz de el bolyp, jurt bilgendi bilip, jurt qataryna qosylýdyń amalyn jeıik», dep ushan-teńiz ósıet qaldyrǵan dana Abaı, Abaı álemi, «Sheneýnik isin qylmańyz – ádilet jolyn tańdańyz. Bılik aıtsań – túzý kes, adalyn aıt. Tııa­naq kórme jalǵandy», degen fılosof aqyn Shákárim, ómirlik uranymyzǵa aınalǵan Abaı bolmysyn: «Abaı óziniń kirshiksiz aq júregin tebirentken sansyz oılaryn tamasha shyǵarmalary men jalyndy jyrlarynyń betine marjandaı tógildirdi, onyń árbir betinen, árbir jolynan, árbir sózinen bizge, sonshama ystyq, sonshama jaqyn lep estiledi, ol lep ótken zamannyń keshegi tárki dúnıeniń soqqan tynysy bolsa da bizge túsinikti, júregimizge qonymdy Abaı lebi, Abaı úni, Abaı tynysy – zaman tynysy, halyq úni. Búgin ol ún bizdiń de únimizge qosylyp, jańǵyryp jańa óris alyp tur», dep tap basyp ashyp, aldyńǵyny baǵalaýdyń úlgisin kórsetken Muhtar Áýezov, t.b. Birden aıtaıyq, alyptardan qalǵan aqıqattardy sanasyna toqyp, baǵyt etkenin  Sultan Sháripulynyń ómir jolyndaǵy atqarǵan halyqtyq jumysynan ańǵarýǵa  bolady.

Búgin Sultaǵań sekildi ardaqtymyz­dyń taǵdyr-táleıi, ásirese balalyq shaǵy aýyr bolǵanyn ańǵarý qıyn emes. Ot­pen oınaǵandardyń opasyz tirligi sura­pyl soǵys órtine ulasyp, balalyq shaqty, kórer qyzyqty oıran etedi. Úshke tolmaǵan shynashaqtaı bala shyrt uıqydan aıyrylyp, qabaryp qaraǵan atanyń, muńaıyp otyrǵan ájeniń, jyldyń tórt mezgilinde bir tynym kórmegen ananyń qabaǵyn baǵýmen ótipti. Atasy Orazalynyń bes uly birdeı maıdanǵa attanyp, ákesi otyz jeti jasynda maıdan dalasynda qaza bolady. Anasy bes balamen elde jesir qalady. Jetimin jylatpaǵan, jesirin kózden tasa etpegen ata dástúrge baǵynyp, sheshesin ámeńgerlik jolmen Orazaly atasynyń baýyrynda ákesimen tel ósken, Stalıngrad maıdanynan tiri oralǵan, temirden túıin túıetin usta Saharııaǵa qosady. Soǵystyń sumdyǵyn basynan ótkergen  ógeı áke bes balany qanattyǵa qaqtyrmaı, tumsyqtyǵa shoqytpaı qatarǵa qaıtsem qosam, oqytyp jetkizsem depti. Júregi keń, kóńili darhan maıdangerdi, zergerligin buldamaı aınalasyna qyzmet etken abzal jandy aýyl halqy Darhan dep atap ketipti. «Darhan dese, Darhan edi-aý, – deıdi Sultan aǵa tolqyp, – Almatyǵa joǵary bilim alamyn dep jolǵa shyqqanda, bardan qaryz alyp jol tirligińe jetip qalar, qalanyń jyqpyly kóp bolady, balam, saq júr, ne isteseń de óz aqylyńmen iste, sózge erme, teris qadam baspa dep edi. Ákemniń sol úni kúni búginge deıin qulaǵymnyń túbinde saq júr dep yzyńdap turady. Syrqatqa shaldyqqanda qolymnan kelgenshe  jetik dárigerlerge qarattym, biraq aıyqpas dert alyp tyndy. Sol áke úlgisi meniń janymda saqtalyp qalǵan. О́geı degen bir sóz bolmasa, óz ákemizdeı qamqorlyq jasady. Sodan  da shyǵar, eshqashan jetimdik kórmedik. Ol kezdiń adamdarynyń sharapaty mol edi ǵoı».

Atasy Orazaly oqymasa da, toqyǵany mol – óz zamanynyń zııalysy eken. Oǵan dálel, ol kisiniń Abaı urpaqtarymen berik qarym-qatynasta bolǵany, «Abaı joly» roman-epopeıasyn jazý kezinde Muhtar Áýezov shejireli aqsaqaldan kóp maǵlumat alǵany der edik. Ásirese uly aqynnyń jas shaǵyndaǵy oqıǵalardy baıandaǵanda erekshe yjdaǵattylyq tanytypty. «Abaı eliniń taǵylymyn alǵan azamattyń eń basty týabitti qasıeti ... ózim dep ózeýregenin,  men istedim, men bitirdim dep keýde soǵyp shirengenin kórgenimiz joq.  Onyń esesine óz sharýasyn qoıa turyp, basqanyń joǵyn joqtap, suraǵanyn alyp berip, dosqa, týysqa, elge, jerge, halyqqa qyzmet etýden ja­lyq­­paǵan qaırat-qajyry razy etedi», dep alash rýhty ǵalym Rymǵalı Nurǵalı dosy aıtpaqshy,  Orazalydaı abyz ata­nyń nemeresi Sultekeń qaıdan osal bo­lsyn.

О́z ákesi týraly oı qozǵaǵanda, ony es bilgennen bastap izdepti. Elý jyldan keıin deregin tapqan. 1944 jyly Belarýs maıdanynyń alǵy shebinde júrip 28 naý­ryzda oqqa ushyp, 12 myń jaýynger jatqan qorymǵa jerlenipti. Birde akademık Rymǵalı Nurǵalı: «Bozdaqtar» atty  kitapta ákeń 1944 jyly 28 naýryzda ómirden ozǵan eken. Al Záýresh ekeýiń týra  jıyrma jyldan keıin, ıaǵnı 1964 jyly 28 naýryzda shańyraq kóterdińder. Bul bilip istegen isteriń be?»- deıdi. Sultekeń ákesi týraly derekti endi ǵana bilip júrgenin aıtyp, bul qudaıdyń bala áke ómiriniń jalǵasy ekenin sezdirýdegi sáıkestik bolar degen baılamyn alǵa tartady. Áke jaryq dúnıemen qoshtasqan kúni onyń oty qaıta janyp, asyl armany oryndalypty. Mundaı taǵdyr bul tolqynnyń kóbiniń basy­nan ótken. Qınala júrip tilekterine jetken, aldyńǵynyń úmitin osylaısha aqtaǵan, kıeli shańyraǵyn shaıqaltpaı saqtaǵan.

Qazaqtyń Ybyraıy (Altynsarın) «Aıshylyq alys jerlerden, Kózdi ashyp jumǵansha, Jyldam habar alǵyzdy», dep arǵy ǵasyrda kóregendik tanytsa, bergi ǵasyrda ol aqıqatqa aınaldy. Sol aqıqattyń jemisi kógildir ekran qazaq topyraǵyna 1958 jyly jetkeni belgili. Sultan Sháripuly qazaq radıosy men telearnasynyń qasıetti tabaldyryǵyn ótkir naızadaı qylpyp turǵan jıyrma eki jasynda, 1964 jyly attady. Redaktorlyqtan bas redaktor  laýazymyna jetip, jıyrma jyl qyzmet etip, ózindik qoltańbasyn qaldyrdy. Aǵyn sý sekildi tolassyz tirshilikte ol úsh júzge jýyq ádebı ssenarıı jazyp, ony jaryqqa shyǵarǵan. Myńdaǵan habardyń jurtqa jetýine uıytqy bolǵan. Qazaq teleóneriniń negizin salýshylardyń biregeıi retinde, ásirese sińirdeı siresip qalǵan partııanyń jalań sózderi men qaýly-qararlarynyń arasynan sańylaý taýyp –  ulttyq qundylyqqa, ult qalaýyna oraı, ult minezin, ult bolmysyn tanytatyn eńbekterge den qoıyp, bul jolda jurt joǵyn túgendeýmen bolady. Sodan da shyǵar, kórnekti aqyn Temirhan Medetbektiń: «Qazaq tele­vıdenıesiniń keregesin kerip, ýyǵyn shanshyp, shańyraǵyn kóterip qana qoı­maı, onyń ishine jańa mán men maǵyna, eń bastysy, ulttyq minez ben qara­ket engizgen Sultan Orazalınov kóp­tegen telessenarıı men telepesa jazdy. Olardyń ishinde «Kek», «Otyrar oırany», «О́lim fabrıkasy», «Qashqyn» sııaqty teledúnıeler kezinde kórer­menderdiń rýhanı muqtajyn tolyq óteı al­dy deı alamyz», deýi sózi­mizge mysal bola alady.

Kúndelikti habar ótpeli dáýren sekil­di. Al ulttyń ulylyǵyn tanytatyn dú­nıe óshpes mura, ólmes jádiger. Bul tur­ǵyda suńǵyla Sultekeń arǵy Alash uldaryn  taspa jazbasynda kóńildegideı tirilte almasa, bergi alyptardyń birazyn tiri tirliginde jetelep kelip, ekran aldynda syrlasyp, tiri tarıh kýási etip qaldyrdy. Taqyryptyq habarlaryna shaqyrǵan ult zııalylary óz aldyna bir álem dese, bolady. Sóz alǵanda ese bermeı aǵyl-tegil kósilip ketetin, «Iá, ıá negizgi áń­gimege endi kelemin», deıtin Sábeń – Mu­qanov, bir ózi bir teatr, kúrekteı qa­tyrma qaǵazy bolmasa da, táńir oıy men boıyna darytqan tabıǵı talantymen, qospasy joq shynaıy minezimen, kóp keıipkeriniń ishinde erekshe este qalatyn Qońqaıymen tamsandyrǵan, bet pishimi bólekshe jaralǵan Serke Qojamqulov, sol qatardaǵy «naq-naǵymen» kóringen  Elýbaı О́mirzaqov, analar beınesin bas­tap turǵan Sábıra Maıqanova, adýyndy bolǵanmen ult teatrynyń bilimdary Asqar Toqpanov, ózge de daralardyń úzik-úzik beıneleri tunyp turǵan taǵylym ekeni sózsiz.

Shyny kerek, salǵyrttyǵymyzdan kóp jaǵdaıda san soǵyp jatamyz. Bu­rynǵyny qozǵamaǵanda, zamanaýı tehnı­kalyq quraldar qolǵa tıgenniń ózinde, jaqsylarymyzdy taspaǵa túsi­rip qalý jaǵy Sultan Sháripulyna deıin olqy soqqanyn nesine jasyramyz. Qolymyzda  bary Fransııadan tabylǵan Ámireniń úni ǵana. Biz 1961 jyly ómirden ozǵan Muhtar Áýezovtiń  ushyq-ushyq tiri tulǵasyn mise tutyp júrmiz, Sábıt Muqanov ta solaı. Bul jaǵynan kelgende Sultan Orazaly yjdaǵattylyq tanytyp, yqtııattylyq kórsetip ult zııalylary týraly jıyrmadan astam derekti fılm túsirip, zııalylar antologııasyn jasady. Baıaǵynyń altyn sandyǵy sııaqty jaqsylyǵyna baqsaq, búginginiń altyn sandyǵy sanalatyn qazaq teledıdaryndaǵy zııalylar antologııasyna  nazar aýdarsaq, kósh basynda sóz ustalary, ózge de jaq­sy men jaısańdar: Ǵ.Músirepov, Ǵ.Mustafın, I.Esenberlın, S.Zımanov, S.Sartaev, T.Ahtanov, S.Begalın, Sh.Aıt­matov, M.Kárim, Q.Qulıev, R.Ǵamzatov, V.Raspýtın,  F.A.Faız, Á.Kekilbaıuly, Q.Sultanov, S.Baıjanov – osylaı jal­ǵasyp kete beredi. «Biregeı  shyǵarma týdyrý úshin óziń de talantty bolýyń kerek» degen eken uly Gete. Rasynda, árqaısysy bir-bir tulǵa sanalatyn qalamgerlermen, qaıratkerlermen oı bólisý úshin saýat­tylyq óz aldyna, jan-jaqty bilim, ozyq oı, til qarymy qajet ekeni sózsiz. Alyptardyń mysy basyp jetekke ere bermeı, keıde jetekke alýda  biliktilikti talap etedi. Bul jaǵynan kelgende Sultaǵań qamshy saldyra bermeıdi. Qııýyn taýyp, qısynyn keltirip, sheshendigi men sheberligin qatar óristetip otyrady.

Qazaq zııalylary týraly antologııa­daǵy áńgimelerdiń qaı-qaısysyna  úńil­seń,  asyldarymyzdy san qyrynan tanı­syń, tanı otyryp olardyń ult rýhanııatyna qosqan úlesine tánti bolasyń. Áde­bıet pen tarıhta tóńkeris jasaǵan Ilııas Esenberlınniń baıany, arasynda durys maǵynasyndaǵy ult sheneýnigi Ilııas Omarov týraly esteligi erekshe nazar aýdararlyq. «Maǵan da bir qarashy!» dep qasqaıyp turatyn jyr daýylpazy Qasym Amanjolov sheneýniktiń  aldyna úı suraı barǵanda, bildeı SK-nyń hatshysy onyń óleńderin jatqa aıtyp, iltıpat kórsetkende rıza bolǵannan bu­ıymtaıyn umytyp, úıine ushyp-qonyp jetkende, jaltaqtaǵan jary úı suradyń ba dep aldynan shyqqanda: «О́leńderimdi Ilııas Omarov jatqa oqyǵanda, qalaı eminip úı suraımyn», depti. Tektilik úlgisi degen osy. Búgingi bılik ıeleriniń keı­biri – bárin emes, top jarǵan óren júı­rik qazaq aqyndarynyń óleńi túgil, ózin bilmeıtinin, bilgisi kelmeıtinin eske túsirsek, SK hatshysynyń  álgindeı qy­lyǵy birtúrli kórinetin sekildi.

Altyn oshaqtyń úsh butyndaı jastyq shaqta tel ósken, keıin de juptaryn jazbaǵan Sultan, Muhtar (Maǵaýın), Rymǵalı syılastyǵy kimge de bolsa, úlgi bolarlyq. Sultekeńniń eki dosynyń biri alǵashynda: «Sen efırge saǵym bolyp taralyp ketip jatqanyńdy sezesiń be osy?», dep senimsizdik tanytsa, ekinshisi: «Joq, men senemin, Orazalınovskıı baǵyty durys. Sen tarıh qazýmen júrsiń, men ádebıetti tintkileýmen áýremin. Bildeı ǵylym kandıdaty, bárimizden ozady»,  depti. Keıin eki pikir bir arnada toǵysyp,  talant teleekranda  saǵym bolyp qalmaıdy, tesip shyǵady eken degen baılamǵa toqtapty.  Sol zamandastary týraly fılmderdiń soqtalysy dep, abyz Ábishtiń ómir jolyna ár qyrynan kelgen «Parasat bıigi» atty  kemel dúnıeni atar edik. «Men týǵan kúni anam anaý jatqan shaǵyldan qysqa otyn alyp kelgen. О́zi ekiqabat, júkti kezi, aıy-kúnine jetip otyrǵan, soǵan qaramastan baryp, eki túıe tomardy artyp ákelip, úıdiń qasyna túsirgen boıda ózi oń jaqqa kelip otyra ketkende abysyndary kórip qalypty. Sonda men jerge túsippin», deıtin Ábish sózi  qıly ómir ótkelderin kóńil kógine ákeledi.

Ádebıet pen ónerdi, túıip aıtqanda, halqymyzdyń bar jaqsysyn teledıdarda ornyqtyrý  jolyndaǵy Sultan Sháripulynyń izdenisi nátıjesinde  kórermenderdiń erekshe  iltıpatyna bólenip, suranysyna ıe bolǵan, talaı  talanttyń tanylýyna jol ashqan «Qymyzhana», «Suhbat», «Terme», «Sahna», «Halyq qazynasy», alýan taqyryptardaǵy ujymdyq eńbekter – taspadaǵy ushan-teńiz baılyq  desek jarasady. Al aıtys óneri toqyrady dep keri tartqandarǵa ılikpeı júrip «Aıtys» habaryn ashyp,  «E, táýbe!»  degende, ony qalamaıtyndar  eskilikke sanap, qabaq  túıgende olardy jańyltý úshin atyn «Báıge» dep ózgertip jalǵastyrǵan bolatyn. Bul onyń  ústemdigi  úskirikteı júrip turǵan keńes zamanyndaǵy atqarǵan jumystary edi. Qazir sol aıtystan bas­taý alyp, qanattanǵan tolqyn-tolqyn  qyz-jigitter sóz saıysynda  qyrandaı samǵap,  abyroıymyzdy kóterip júrgeni shyndyq.

Iá, ult rýhanııatyn tabandap qor­ǵaý ana zamanda ońaı bolǵan joq. Ta­ba­nynyń búri myqty azamattar sanaý­ly boldy. Halyq isine belsene kirisip, salt-sanamyz týraly habarlar berile bastaǵanda ala kózben qara­ǵan­dar, aryz boratqandar az bolmapty. «Myna adam uqpaıtyn tilde nege habar beresińder?», dep SK-ǵa aryz toǵyt­qandar – ondaǵylardyń qutyn qa­shyrady. Ne isteý kerek degende Sul­tan Orazaly: «Soltústik ob­lys­tar tutas Qazaqstan emes qoı», deıdi. Tóraǵa orynbasary Ánýarbek Shmanov: «Qazaqtar qımyldaǵansha ... Múm­kindiginshe shydap, kúresip kórelik», depti. Sóıtip, teledıdar búkil elge or­taq ekenin dáleldep, ultshyldyqty izdeýdiń artyqtyǵyn tıisti oryndarǵa jetkizip, aqyry halyqqa kerek habardy saqtap qalypty. Teledıdar salasyndaǵy Sultaǵań aıtqan myna másele de eskerýge turatyn sekildi. Tá­ýel­­sizdik jyldarynyń  eleń-alańynda «Altyn qordaǵy» biraz dúnıe joıylyp ketipti. Oǵan ol naqty dálelder de keltiredi. Shynynda, tý-talaqaı bastalyp, bardy talapaıǵa salǵanda, ǵımaratty satyp aldyq degender munyń bizge keregi ne dep taspalardy tastaı atqanyn biz de estigen edik. Qazir Sultaǵanyń úıinde saqtap otyrǵan beınetaspa men úntaspalar az emes ekeninen habardarmyz. Joq izdegender onyń qolyndaǵysyna  júginedi eken. Ol qundylyqtar  qaı kezde de qunyn joımaq emes.  Halqymyzdyń burynǵy tuǵyrly tulǵalaryn qaǵazda qalǵan maǵlumattar arqyly bilsek, jyldar óte kele bul úntaspalar men beınetas­palardan  urpaq  HH ǵasyrdyń  jaqsysy men jaısańdarynyń sózin estip qana qoımaıdy, «tiri» beınesin kórip, rıza bolatynyna kim shúbá keltiredi.

Sultan Orazaly  biraz jyl joǵary bılik tarmaǵyn kórip, odan soń «О́ner» baspasyn basqardy. Biz osy jyldary ol kisimen  tanys-bilis bolǵan edik. Ol kezde basshyǵa iltıpat erekshe bolatyn. Professor Tursyn Jurtbaı aıtqandaı, Sultaǵań artyq dáýlet bitpese de bar adamǵa uqsap júredi. Alǵash izet saqtap, ımenip qolymyzdy sýmańdatpaı bas ızesek, ol jadyraı kúlip jylýy mol alaqanyn usynatyn. Muny bizge jasaǵan qoshemeti dep baǵalaıtynbyz. «Ulyq bolsań – kishik bol» degen osy-aý deıtinbiz. Aıtqanyn oryndatatyn, tilegińdi jerge tastamaıtyn. Til aıqastyra qalsań, Abaı álemin, Áýezov tálimin tebirene qozǵaıdy. «О́ner» bas­pasyndaǵy qyzmetkerlerdi ǵana emes, «Jalyn» baspasynda júrgen bizge de qamqorlyq tanytyp, baýyrdaı bolyp ketti. О́zi basshylyq jasaıtyn baspadan shyqqan kitap shoǵyr-shoǵyr edi. О́ner ıeleriniń, aqyndardyń jınaqtary úzdiksiz jaryq kórip jatatyn. Osy arada  bir ǵana mysalǵa júginsek, baspadan bir jylda «Betashar» degen kitap 100 myń, «Qazaq ánderiniń antologııasy» 200 myń, 58 kitap bir mıllıon 624 myń taralymmen jurt qolyna tıip, jyl sońyndaǵy taza paıda 930 000 somdy quraǵan. «Naýryz toıy», «Shildehana», «Súndet toıy». «Úılený toıy» sekildi dástúr kitaptary da sol ýaqytta jaryqqa shyǵyp jatty. Buǵan uıytqy – taǵy Sultaǵań.

«...Qazaq teledıdarynyń negizin qalaýǵa eńbegi sińgen eki adam bolsa, bireýi osy – Sultan Orazalın... Tirideı kórge túse jazdaǵan ana tilimizdiń týyn kóterip, alǵash másele qoıýǵa batyly barǵan kim?! Ol – Sultan Sháripuly! O dúnıelik bolyp ketken aıtysty Allanyń ózimen keliskendeı qaıta tiriltken kim?! Osy – Sultan Sháripuly!», degen Farıza aqyn Ońǵarsynova baılamy qaıratker qazaqtyń búkil bolmysyn aıqyndap turǵany anyq. Memlekettik til dárejesi bar tildiń bedelin odan ári kóterý maqsatynda 1993 jyldyń basynda qurylǵan otandyq Til komıtetiniń tuńǵysh tóraǵasy bolyp bekitilýi, onyń iskerligine sengendikten ekeni sózsiz. Buryn irgetasy bolmaǵan mekemeniń ere­jesin jasap bekitý, jumysyn júıeli júrgizý, oblys, aýdandardan basqarmalar ashý –  ult tiliniń basymdylyǵy úshin jasalǵan uly serpilis edi. Til komıtetiniń quzyreti ol kezde mınıstrlikten joǵary turdy. Mınıstrlikterde til máselesi týyndap jatsa, ol tekserilip, tıisti adamdar komıtettiń alqa jınalysynda esep berip jatatyn. Bul jurtymyzdyń tiline degen umtylysyn, jiger-qaıratyn oıatyp qana qoımaı, serpiltti, sergitti, rýhyn kóterdi. El táýelsizdigine kúdikpen qarap júrgenderdiń eki oılylyǵyna mundaı jiti qımyl tyrp etkizbedi. Baıandy bolashaqqa degen senimin oıatty. Teledıdarda qazaqsha habarlar burynǵy sarytap joldan shyǵyp, jańa izdenistermen berile bastady. Eldik baǵyt birinshi kezekke shyqty. Sóıtip, siresip jatqan seń shytynady, keı jerlerde tas talqany shyǵyp buzyldy. Qazaq basylymdary da  kóbeıip,  arystarymyzdyń buryn jabylyp qalǵan eńbekteri ár kún saıyn jarııalanyp jatty. Bunyń bárine Til komıtetiniń erekshe yqpaly bolǵany beseneden belgili. Nebir alqaly jıynda olar qazaq tiliniń arǵy-bergi tarıhyna tereńdep baryp, ony jasaýshy halqymyzdyń erekshe darynyn jan-jaqty kórsetti. Bura tar­typ, bultaqtaǵandarǵa «Táıt!» dep tik turǵan kezderine talaı kýá boldyq. Á.Qaıdarı, T.Qordabaev, О́.Aıtbaıuly, basqada ult zııalylary Til komıtetine janashyr bolyp júrdi. Qalamgerler de, ózge de rýhanı salanyń ókilderi ju­dyryqtaı jumylyp, til taǵdyryna kelgende kemeldik tanytty. Sonyń bir dáleli, bet-bedelge qaramaı týra aıtatyn jazýshy Tahaýı Ahtanovtyń Sultan Sháripulyn: «Qaraǵym, qatty qýanyp turmyn. Prezıdentimizdiń bul jarlyǵy óte ıgilikti is boldy. Al seni qoıǵanyna, tipti, rızamyn. Elge, tilge jany ashıtyn azamatsyń. Endi aıanba! Qoldaý, qorǵaý kerek bolsa barmyz ǵoı. Til úshin kúresken babalarymyzdyń aman qalǵany joq edi, biraq seniń zamanyń basqa. Dosyń da, dushpanyń da kóbeıer, tek saq bol, baýyrym!», dep aǵynan jarylýy, qoldap demeýi sonyń aıǵaǵy.

Elordanyń órkendeýine, ásirese al­ǵash­qy kezdegi sheneýnikter qalasynan – rýhanı ortalyqqa aınalýyna ózi sekildi zııalylarmen birge júrip, Sultekeń  de kóp úles qosty. Qazir ulttyń bel balasy – jurt azamaty dárejesindegi sanaýly abyz aǵalardyń qatarynda, bútin bolmysymen, qazaqy qalpymen Abaı qaǵıdasyna salsaq súıer ul, súısinerlik isimen úlgi bolyp keledi. Shyńǵys Aıt­matovtaı uly tulǵa: «Men álemdik tele­dıdardyń qudyretin bilemin. Sondaı ónerdiń tutqasyn ustap, bıik mádenıetpen is tyndyryp júrgen ózińdeı azamattar kóp emes»,  dep  daralaı baǵalap, qa­radaı súısingen Sultan Orazaly –  qa­rymdy qalamger, alǵyr da  alymdy uıym­­dastyrýshy, kórkem minez kisi, al­ǵan ataǵyna, shyqqan bıigine eshkimde kúmán keltire almaıtyn, shyn mánindegi qaıratker qazaq.

Súleımen Mámet,

jýrnalıst