Elimizde óńirlerdi ındýstrııalandyrý kartasy qolǵa alynǵan 2010-2014 jyldary Batys Qazaqstan oblysynda jańadan 30 joba júzege asyrylǵan bolatyn. «О́ńir kásipkerligin qoldaýdyń birinshi besjyldyǵy» dep atalǵan bul kezeńde jalpy quny 257,5 mlrd teńgeniń ınvestısııasy ıgerilip, 1 813 jumys orny qurylǵan eken. Al ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń III besjyldyǵy aıasynda jalpy quny 93,9 mlrd teńgelik 36 joba iske qosyldy. 1 497 adam jumys tapty. О́ńirdiń ekonomıkalyq áleýetin ósirgen bul ózgeristerge memleket tarapynan jasalyp jatqan júıeli qoldaýdyń da áseri zor. Jyl saıyn ósip-órkendep, qanatyn keń jaıyp kele jatqan osyndaı óndiristiń biri – oraldyq «Kúbleı» kásiporny.
«Kúbleı» JShS táýelsizdiktiń tańsárisinde, sonaý 1992 jyldyń 2 qarashasynda qurylǵan kásiporyn. Odaq kezinde qalyptasqan júıe kúıgen kıizdeı keneýi ketip jatqan kezde jańa óndiristi ashqan kásipker Talǵat Berekeshovke ońaı tımegeni anyq. Úsh jylǵy tynymsyz eńbekten keıin 1995 jyly kásiporyn konservi-qalbyr óndirisin jolǵa qoıdy. Etten, balyqtan jáne et pen ósimdik ónimderinen qalbyrdyń san alýan túrin shyǵaratyn «Kúbleı» búginde «Ispat Karmet», «Agrimat export» «Roja», «Sokolow-export», «Voha Agro Servıs» syndy alpaýyt kompanııalarmen seriktes bolyp, olardyń qosalqy bólshekteri men shıkizatynan tamasha týyndylardy tutynýshyǵa tartý etip otyr.
«Kúbleı» kásiporny júzden astam ónim túrin shyǵarady. Kásiporynda aýysymyna 150 myńnan astam qalbyr ónimderi shyǵady. Elimizdiń búkil aımaǵyn aıtpaǵanda, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan, О́zbekstan, Tájikstan jáne Reseı jurty «Kúbleıdiń» buqtyrylǵan eti men balyǵynyń dámin tatyp, baǵasyn bas barmaǵymen berip qoıǵan. Sońǵy kezde daıyn ónimdi shyǵarý aıyna 2 mln bankaǵa deıin ulǵaıǵan eken.
«Kúbleı» konservileriniń sapasy joǵary. Kásiporyn óz óndirisinde azyq-túlik qospalary men GMО́ paıdalanbaıdy. Iаǵnı 100 paıyz tabıǵı shıkizat ónimderin qoldanady. «Kúbleıdiń» konveıerinen shyǵatyn ónimderdiń barlyǵy da Qazaqstan men Kedendik odaqtyń tehnıkalyq reglamentterine jáne Uıym standarttaryna sáıkes keledi. Kompanııada shıkizat pen daıyn ónimniń mıkrobıologııalyq, organoleptıkalyq jáne fızıka-hımııalyq kórsetkishteri sapasyn baqylaıtyn sertıfıkattalǵan óndiristik zerthana jumys istep tur. Álemdik deńgeıde talap etiletin RK ISO 9001 sapa menedjmenti júıesi, ISO 22000 qaýipsizdik júıesi sertıfıkattary alynǵan.
– Biz óz komandamyzdyń alǵa qoıǵan maqsatyna jetýi, tıimdi jumys isteýi úshin barynsha jaǵdaı jasap, sapa menedjmenti júıesiniń únemi jetildirilýin qadaǵalap otyramyz. Joǵary sapaly, básekege qabiletti jáne qaýipsiz ónimderdi shyǵarýǵa árqashan múddelimiz, – deıdi T.Berekeshev.
Bul qur aıtyla salǵan sóz emes. «Kúbleı» qol jetkizgen júldeler muny dáleldep tur: 2011 jyly kompanııa «Qorshaǵan ortany qorǵaýǵa qosqan úlesi úshin» nomınasııasynda «Paryz» syılyǵyna ıe boldy. 2013 jyly «Úzdik azyq-túlik ónimderi» nomınasııasy boıynsha «Qazaqstannyń úzdik taýary» kórmesinde birinshi oryn aldy. 2012-2014 jyldary kompanııa ónimniń sapasy salasynda áleýmettik jaýapty bızneske, onyń qaýipsizdigi, sondaı-aq uıymnyń ónim sapasyn basqarýdyń asa tıimdi ádisterin engizýge baǵyttalǵan jumystary boıynsha aıtarlyqtaı nátıjege jetkeni úshin «MINSIZ» belgisine ıe boldy. 2013 jyly ótken «Sapaly ónim» kórmesine qatysyp, 1-orynǵa qol jetkizdi. 2013 jyly Elbasynyń «Halyqqa arnalǵan ónimder shyǵaratyn eń úzdik ónerkásip» nomınasııasynda «Altyn Sapa» syılyǵynyń ıegeri atandy. Qarjylyq-ekonomıkalyq ranjırleý reıtıngisiniń 2015 jyl qorytyndysy boıynsha «Kúbleı» taǵy da joǵarǵy satyǵa jaıǵasyp, «Altyn belgige» ıe boldy. Qazaqstan Respýblıkasy kásiporyndary arasyndaǵy «Salyq mólsheri» (OKED-10.13.0) (OKED-10) kórsetkishi boıynsha 2017 jyly 1-orynǵa shyqqany úshin alǵan «Altyn medali» taǵy bar.
Árıne, kásiporynnyń tórt aıaǵyn teń basyp ketýine memleket te barynsha kómektesti. Eldegi ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda óńirdegi birneshe kásiporyn eńsesin tiktep aldy. «Kúbleı» 2015 jyly aýysymyna 400 bas iri qara men 700 bas qoı-eshki soıatyn sehy bar et óńdeý keshenin iske qosty. Munda et óńdeý sehtary tolyqtaı avtomattandyrylǵan, onda joǵary sapaly eýropalyq jabdyqtar ornatylǵan. Al qazirgi zamanǵy tehnologııaǵa sáıkes túrli temperatýraly rejimdegi 10 tońazytqyshta jylyna 3 myń tonnaǵa deıin etti saqtaýǵa bolady. Et zaýytynyń taǵy bir ereksheligi – muzdatylǵan, jańa muzdatylǵan jáne jartylaı fabrıkat ónimder daıyndaýǵa qol jetti. Bul ónimderdi búginde elimizdiń barlyq óńirindegi sýpermarketterden tabýǵa bolady. Sondaı-aq Iran, Qytaı, Qyrǵyzstan, Reseı, Túrikmenstan sekildi elder de tutynýda.
2018 jyly kásiporynda mal qaldyqtaryn qaıta óńdeý sehy jumysyn bastady. Et óndirý kesheni bazasynda malǵa arnalǵan jemdik un óndiretin táýligine 20 tonna qýaty bar óndiris jolǵa qoıyldy. Iаǵnı munda janýarlar ónimderiniń taǵamdyq emes qaldyqtaryn óńdeıtin jáne et-súıek unyn óndiretin jańa seh iske qosyldy. Bul et-súıek uny degenińiz – broıler taýyqtardy tez ósiretin, al mekıenderdiń jumyrtqalaǵysh qasıetin arttyratyn, jumyrtqa qabyǵynyń sapasyn joǵarylatatyn naǵyz mıneraldy aqýyz eken. Proteın mólsheri 50%-dan asatyn mundaı ónimdi jáne tehnıkalyq maıdy qazaqstandyq qus fabrıkalary talasa-tarmasa alyp ketedi. Sondaı-aq zamanaýı sabyn óndirisinde qoldanylatyn janýar maıyn alý júıesi de jolǵa qoıylǵan.
О́tken jyldyń sońynda «Kúbleı» JShS kópten josparlaǵan teri óńdeý sehyn iske qosty. Hromdalǵan bylǵary – «WET-BLUE» jartylaı ónimin óńdeıtin teri sehy ıtalııalyq tehnologııaǵa negizdelgen. Onyń qýaty bir aýysymda 600 terini óńdeýge jetedi. Al jartylaı fabrıkatty jergilikti naryqta da, Reseı, Qytaı, Eýropa elderine de eksporttaý kózdelgen.
Osylaısha, «Kúbleı» kásipornynda mal ónimderi esh qaldyq qalmaı, túgeldeı óńdeledi. Et óz aldyna, súıek, múıiz, tuıaq, sińir, shemirshek, ishek-qaryn tolyǵymen ájetke jaratylady. Ony aıtasyz, kásiporynda paıdalanylǵan tehnıkalyq sýdyń ózi mehanıkalyq, hımııalyq jáne bıologııalyq súzgi-tazartqyshtardan ótken soń ǵana qalanyń káriz júıesine jiberiledi. Eshnárseni ysyrap etpeıtin, qorshaǵan ortanyń da qamyn qalt jibermeıtin «Kúbleı» kásipornynyń tájirıbesi barshaǵa úlgi bolsa deısiń.
Batys Qazaqstan oblysy
