Ekonomıka • 26 Naýryz, 2021

Qaldyq qaldyrmaıtyn kásiporyn

523 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Batys Qazaqstan oblysynda 2020-2025 jyldar arasynda jalpy quny 173,3 mlrd teńge bolatyn 13 joba júzege asyrylyp, jańadan 803 jumys orny ashylady. Bul – óńirlerdi ındýstrııalandyrý kartasynyń III besjyldyq jospary.

Qaldyq qaldyrmaıtyn kásiporyn

Elimizde óńirlerdi ındýstrııa­landyrý kartasy qolǵa alyn­ǵan 2010-2014 jyldary Batys Qazaqstan oblysynda jańadan 30 joba júzege asyrylǵan bolatyn. «О́ńir kásipkerligin qol­daý­dyń birinshi besjyldyǵy» dep atalǵan bul kezeńde jalpy qu­­ny 257,5 mlrd teńgeniń ın­ves­tı­­­­sııa­­sy ıgerilip, 1 813 ju­mys or­­ny qu­rylǵan eken. Al ın­­dýs­trııa­­­­lyq-ınnovasııalyq da­mý baǵ­dar­­­­la­masynyń III bes­jyl­dyǵy aıa­­­syn­da jalpy quny 93,9 mlrd teń­­g­elik 36 joba iske qosyldy. 1 497 adam jumys tapty. О́ńirdiń eko­no­mıkalyq áleýetin ósirgen bul óz­geristerge memleket tarapy­nan jasalyp jatqan júıeli qol­daýdyń da áseri zor. Jyl saıyn ósip-órkendep, qanatyn keń jaıyp kele jatqan osyndaı óndiristiń biri – oraldyq «Kúbleı» kásiporny.

«Kúbleı» JShS táýelsizdik­tiń tańsárisinde, sonaý 1992 jyl­dyń 2 qarashasynda qurylǵan ká­sip­oryn. Odaq kezinde qalyp­tas­qan júıe kúıgen kıizdeı ke­neýi ketip jatqan kezde jańa ón­d­i­risti ashqan kásipker Talǵat Be­re­keshovke ońaı tımegeni anyq. Úsh jylǵy tynymsyz eńbekten keıin 1995 jyly kásiporyn kon­servi-qalbyr óndirisin jolǵa qoı­dy. Etten, balyqtan jáne et pen ósimdik ónimderinen qal­byr­dyń san alýan túrin shyǵaratyn «Kúb­leı» búginde «Ispat Kar­met», «Agrimat export» «Roja», «Sokolow-export», «Voha Agro Servıs» syndy alpaýyt kompa­nııa­larmen seriktes bolyp, olar­dyń qosalqy bólshekteri men shıki­zatynan tamasha týyndylardy tu­tynýshyǵa tartý etip otyr.

1

«Kúbleı» kásiporny júzden astam ónim túrin shyǵarady. Ká­sip­­orynda aýysymyna 150 myń­nan astam qalbyr ónimderi shy­ǵa­dy. Elimizdiń búkil aımaǵyn aıt­paǵanda, Qyrǵyzstan, Túrik­men­stan, О́zbekstan, Tájikstan jáne Reseı jurty «Kúbleıdiń» buqtyrylǵan eti men balyǵynyń dámin tatyp, baǵasyn bas barma­ǵymen berip qoıǵan. Sońǵy kezde daıyn ónimdi shyǵarý aıyna 2 mln bankaǵa deıin ulǵaıǵan eken.

«Kúbleı» konservileriniń sapasy joǵary. Kásiporyn óz ón­­dirisinde azyq-túlik qospa­lary men GMО́ paıdalanbaıdy. Iаǵ­nı 100 paıyz tabıǵı shıki­zat ónim­derin qoldanady. «Kúbleı­diń» konveıerinen shyǵatyn ónimderdiń barlyǵy da Qazaqstan men Kedendik odaqtyń tehnıka­lyq reglamentterine jáne Uıym standarttaryna sáıkes keledi. Kompanııada shıkizat pen da­­ıyn ónimniń mıkrobıologııalyq, or­ga­noleptıkalyq jáne fızıka-hı­mııalyq kórsetkishteri sapasyn baqylaıtyn sertıfıkattalǵan óndiristik zerthana jumys istep tur. Álemdik deńgeıde talap eti­­letin RK ISO 9001 sapa me­nedj­menti júıesi, ISO 22000 qaýipsizdik júıesi sertıfıkattary alynǵan.

– Biz óz komandamyzdyń alǵa qoıǵan maqsatyna jetýi, tıim­di jumys isteýi úshin barynsha jaǵdaı jasap, sapa menedjmenti júıesiniń únemi jetildirilýin qadaǵalap otyramyz. Joǵary sapaly, básekege qabiletti jáne qaýipsiz ónimderdi shyǵarýǵa árqashan múddelimiz, – deıdi T.Berekeshev.

Bul qur aıtyla salǵan sóz emes. «Kúbleı» qol jetkizgen júldeler muny dáleldep tur: 2011 jyly kompanııa «Qorsha­ǵan ortany qorǵaýǵa qosqan úlesi úshin» nomınasııa­synda «Paryz» syılyǵyna ıe boldy. 2013 jyly «Úzdik azyq-túlik ónimderi» nomınasııasy boıynsha «Qazaqstannyń úzdik taýary» kórmesinde birinshi oryn aldy. 2012-2014 jyldary kompanııa ónimniń sapasy salasynda áleýmettik jaýapty bızneske, onyń qaýipsizdigi, sondaı-aq uıymnyń ónim sapasyn basqarýdyń asa tıimdi ádis­terin engizýge baǵyttalǵan jumys­tary boıynsha aıtarlyqtaı nátı­jege jetkeni úshin «MINSIZ» belgi­sine ıe boldy. 2013 jyly ótken «Sapaly ónim» kórmesine qatysyp, 1-orynǵa qol jetkizdi. 2013 jyly Elbasynyń «Halyqqa arnalǵan ónimder shyǵaratyn eń úzdik ónerkásip» nomınasııa­synda «Altyn Sapa» syı­ly­ǵy­nyń ıegeri atandy. Qarjy­lyq-ekonomıkalyq ranjır­leý reıtıngisiniń 2015 jyl qory­tyndysy boıynsha «Kúbleı» taǵy da joǵarǵy satyǵa jaıǵa­syp, «Altyn belgige» ıe boldy. Qazaq­stan Respýblıkasy kásip­oryn­­dary arasyndaǵy «Salyq mólsheri» (OKED-10.13.0) (OKED-10) kórsetkishi boıynsha 2017 jyly 1-orynǵa shyqqany úshin alǵan «Altyn medali» taǵy bar.

Árıne, kásiporynnyń tórt aıaǵyn teń basyp ketýine memleket te barynsha kómektesti. Eldegi ındýstrııalandyrý baǵ­dar­lamasy aıasynda óńirdegi bir­neshe kásiporyn eńsesin tiktep aldy. «Kúbleı» 2015 jyly aýysymyna 400 bas iri qara men 700 bas qoı-eshki soıatyn sehy bar et óńdeý keshenin iske qosty. Munda et óńdeý sehtary tolyqtaı avtomattandyrylǵan, onda joǵary sapaly eýropalyq jabdyqtar ornatylǵan. Al qazirgi zamanǵy tehnologııaǵa sáıkes túrli temperatýraly rejimdegi 10 tońazytqyshta jylyna 3 myń tonnaǵa deıin etti saqtaýǵa bolady. Et zaýytynyń taǵy bir ereksheligi – muzdatylǵan, jańa muzdatylǵan jáne jartylaı fabrıkat ónimder daıyndaýǵa qol jetti. Bul ónimderdi búginde elimizdiń barlyq óńirindegi sýpermarketterden tabýǵa bolady. Sondaı-aq Iran, Qytaı, Qyrǵyzstan, Reseı, Túrikmenstan sekildi elder de tutynýda.

2018 jyly kásiporynda mal qaldyqtaryn qaıta óńdeý sehy jumysyn bastady. Et óndirý kesheni bazasynda malǵa arnalǵan jemdik un óndiretin táýligine 20 tonna qýaty bar óndiris jolǵa qoıyldy. Iаǵnı munda janýarlar ónimderiniń taǵamdyq emes qaldyqtaryn óńdeıtin jáne et-súıek unyn óndiretin jańa seh iske qosyldy. Bul et-súıek uny degenińiz – broıler taýyqtardy tez ósiretin, al mekıenderdiń jumyrtqalaǵysh qasıetin arttyratyn, jumyrtqa qabyǵynyń sapasyn joǵarylatatyn naǵyz mıneraldy aqýyz eken. Proteın mólsheri 50%-dan asatyn mundaı ónimdi jáne tehnıkalyq maıdy qazaqstandyq qus fabrıkalary talasa-tarmasa alyp ketedi. Sondaı-aq zamanaýı sabyn óndirisinde qoldanylatyn janýar maıyn alý júıesi de jolǵa qoıylǵan.

О́tken jyldyń sońynda «Kúbleı» JShS kópten jospar­laǵan teri óńdeý sehyn iske qosty. Hromdalǵan bylǵary – «WET-BLUE» jartylaı ónimin óńdeıtin teri sehy ıtalııalyq tehnologııaǵa negizdelgen. Onyń qýaty bir aýysymda 600 terini óńdeýge jetedi. Al jartylaı fabrıkatty jergilikti naryqta da, Reseı, Qytaı, Eýropa elderine de eksporttaý kózdelgen.

Osylaısha, «Kúbleı» kásipor­nynda mal ónimderi esh qaldyq qalmaı, túgeldeı óńdeledi. Et óz al­dyna, súıek, múıiz, tuıaq, sińir, shemirshek, ishek-qaryn toly­ǵymen ájetke jaratylady. Ony aıtasyz, kásiporynda paıda­lanylǵan tehnıkalyq sýdyń ózi mehanıkalyq, hımııa­lyq jáne bıologııalyq súzgi-tazart­qyshtardan ótken soń ǵana qalanyń káriz júıesine jiberi­ledi. Eshnárseni ysyrap etpeıtin, qorshaǵan ortanyń da qamyn qalt jibermeıtin «Kúbleı» kásip­ornynyń tájirıbesi barshaǵa úlgi bolsa deısiń.

 

Batys Qazaqstan oblysy