Tobyl óńirindegi toǵyz aýdanǵa qarasty 60 shaqty eldi mekendegi qaınaǵan tirshilik pen jyldan jylǵa órkendep kele jatqan aýyl turmysy aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarymen tyǵyz baılanysty.
– Byltyr mehanızatorlardyń jalaqysy 30%-ǵa ósti. Maıly daqyldardyń mólsherin kóbeıttik. Alqaptaǵy maıly daqyl kólemi 20%-ǵa jetti. Aldaǵy 5 jyl ishinde maıly jáne dándi-burshaqty daqyldyń úlesin 60%-ǵa deıin jetkizýdi kózdep otyrmyz. Basty mindet – tabys mólsherin kóbeıtip, kompanııanyń qýatyn arttyrý. Bizdiń basty ustanymdarymyzdyń biri – jerge qarjajatty aıamaý kerek. Jerge quıǵan aqshanyń qaıtarymy bar. Jer aldamaıdy, eshqashan qaryz bolyp qalmaıdy. Kerisinshe, aıalap, kútken saıyn, qarjyńdy eselep qaıtaryp berip otyrady. Qazir bizdiń sharýashylyqtarymyzda mal basy da kóbeıip jatyr. Búginde et baǵytyndaǵy mal sany 3 myńǵa taıap qaldy. Munyń syrtynda, sút baǵytyndaǵy iri qaranyń sapasyn arttyryp jatyrmyz. Buǵan deıin sút óndirý keshenindegi bir saýyn sıyr jylyna 5,7 tonna sút beretin. Qazir agroholdıngke qarasty «Olja-Sadchıkovtaǵy» nemistiń golshtıno-frız tuqymdy sıyrynyń árqaısy jylyna 6,7 tonna sút beredi. Muny jyl aıaǵyna deıin 7,2 tonnaǵa deıin jetkizýdi kózdep otyrmyz. Táýligine 25 tonna sút alamyz. Al osy sútten 20-dan astam ónim shyǵaramyz, – dedi «OljaAgro» kompanııasynyń basshysy Aıdarbek Qojanazarov.
Oblystyń iri saýda oryndary men dúken sórelerinen úzilmeıtin «Olja-Sadchıkovtyń» aıran, sary maı, qaımaq, súzbe, irimshik sekildi ónimderine suranys joǵary. Alaıda otandyq sút ónimderi qazirshe syrtqa saýdalanbaıdy. О́ıtkeni kásiporyn eshqandaı antıbıotık, konservant qosylmaǵan ekologııalyq taza ónim shyǵarady. Osyǵan baılanysty taýardyń saqtalý merzimi de qysqa. Mysaly, Sadchıkovtyń súti 3-5 kúnnen artyq saqtalmaıdy, irip ketedi. Al eksportqa shyǵarý úshin taza ónimge hımııa qosýǵa týra keledi. Osylaısha, kásiporyn hımııalyq qospadan ádeıi bas tartyp otyr. «Sebebi bizdiń ónimderimizdi kóbine balabaqshalar men mektepter alady. Eshbir qospasyz taza ónim iship-jep ósken balanyń densaýlyǵy da myqty bolady. Jalpy sút óniminiń sapasy men tazalyǵyn onyń saqtalý merzimi arqyly anyqtaı alasyz. Saqtalý merzimi qanshalyqty qysqa bolsa, sút te sonshalyqty taza bolady», deıdi agroholdıng mamandary.
Byltyr bıdaıdyń ár gektarynan ortasha eseppen 15 sentnerden ónim alǵan seriktestik bıylǵy kóktemde 460 myń gektar alqapqa dán sińirýdi josparlap otyr. Onyń ishinde maıly jáne burshaqty daqyl kólemin ulǵaıtý mańyzdy. Máselen, aldaǵy egis naýqanynda seriktestik 200 myń gektarǵa jýyq alqapqa bıdaı, 50 myń gektar zyǵyr, 14 myń gektar kúnbaǵys, 9 myń gektar jasymyq egedi.
−Júgeri alqaptary jaqsy ónim berdi, byltyr ortasha 22 sentnerden ónim aldyq. Tipti, 44-66 sentnerden ónim bergen alqaptar da kezdesti. Bıyl júgeri alqabyn keńeıtýdi josparlap otyrmyz. Kúnbaǵys ta tıimdi daqyl, byltyr ár gektar alqaptan 13 sentnerden aldyq. Bul jaqsy kórsetkish. Jyldan-jylǵa monodaqyldan alshaqtap baramyz. Aldaǵy maqsat – maıly daqyl kólemin tıisti deńgeıge deıin kóbeıtip, kóp daqyldy alqapqa qol jetkizý. Bul birinshiden, topyraqtyń qunaryn saqtasa, ekinshiden, sharýashylyqty naryqqa táýeldilikten qutqarady. Qazir maıly daqyldyń naryqtaǵy bási bıdaıǵa qaraǵanda anaǵurlym joǵary. Sondyqtan bul baǵyttaǵy jumystardy jalǵastyra beremiz, – deıdi agronom Alekseı Erın.
Agroholdıng sharýashylyqty sıfrlandyrýǵa jyl saıyn qyrýar qarjy jumsaıdy. Byltyr holdıngke qarasty «Olja Sadchıkov» kásipornyn sıfrlandyrýǵa 380 mln teńge jumsalǵan. Nátıjesinde, alqapty talǵap óńdeý, beınesaraptama jasaý, janarmaı mólsherin, kombaındar men dán sepkish keshenderdiń jyldamdyǵyn baqylaý, agroskaýtıng sııaqty sharýashylyqty basqarýdyń zamanaýı júıeleri engizildi. Mysaly, agroskaýtıng arqyly ár alqaptaǵy ósimdiktiń boıyn, boılaý jyldamdyǵyn baqylaýǵa bolady. Buǵan drondar da paıdalanylady.
– Jalpy, egin sharýashylyǵyn sıfrlandyrý arqyly biz janarmaı shyǵynyn 30%-ǵa deıin azaıttyq, tuqym shyǵyny 10%-ǵa kemidi. Tehnıka jóndeýge ketetin shyǵyn 20%-ǵa azaıdy. Al mal sharýashylyǵyna tabyndy basqaratyn Dairi Plan, iri qaranyń fızıologııalyq jaǵdaıyn baqylaıtyn Smax Tec, sondaı-aq mal azyǵyn daıyndaý-úlestirý júıesin engizdik. Mysaly, Smax Tec monıtorıng júıesi sıyrdyń dene qyzýyn, belsendiligin, qarnynyń ash-toqtyǵyn, qansha sý ishkenin baqylap, qatesiz anyqtaı alady. Osy arqyly sút ónimin 25%-ǵa ulǵaıttyq. Biraq sıfrlandyrýdyń jóni osy eken dep, ony barlyq jerge tyqpalaı berýdiń qajeti joq. Eń qajetti salaǵa ǵana engizý kerek. Máselen, Sadchıkovta sıyrdyń ishine bolıýs engizdik. Endi mal dárigeri ár sıyrdyń sońynda júrip, onyń jaı-kúıin jeke baqylap, ystyǵyn ólshep júrmeıdi. Bul aqparattyń barlyǵyn kompıýterden qaraımyz. Bir adamnyń kúni boıy isteıtin jumysyn jalǵyz baǵdarlama atqarady. Malshy shynymen jumys istep jatyr ma, joq álde bólmesine baryp uıyqtap jatyr ma, ony qaıdan bilesiz? Al bolıýs mundaı adamı faktordy joıady. Qazir alqaptardy sıfrlandyrý óz nátıjesin berip jatyr. Biz ár sharýashylyqtaǵy árbir kletkany baqylaýda ustaımyz. Mamandar jerdiń sapasyn, qaı jerge, qansha mólsherde tyńaıtqysh salý kerek, qaı jerge salmaý kerek, dán ekken kezde qaı jerge tuqym mólsherin kóbeıtý, ıá azaıtý kerek, soǵan deıin bilip otyrady, – dedi agroholdıng basshysy.
Kompanııa sońǵy ýaqytta et baǵytyndaǵy mal basyn kóbeıtýdi kózdep otyr. Osy maqsatta bıyl agroholdıng «1000 otbasylyq ferma» jobasyn qolǵa alyp kórmek. Iаǵnı agroholdıng mamandary mal ósirýge beıimi bar otbasylardyń árqaısyna 100 bas iri qara beredi. Talapkerlerdi iriktep alyp, olarmen shart jasasqannan keıin holdıng otbasylyq shaǵyn fermalarǵa qora-jaı berý, jaıly jaıylym berý, veterınarlyq kómek kórsetý, qysqy mal azyǵyn daıarlaý, jalǵa tehnıka berý, oqytý, úıretý, sharýashylyqqa, quqyqtyq salaǵa qatysty turaqty túrde keńes berý sııaqty mindetterdi óz moınyna alady. Sonymen qatar otbasylyq ferma ósirgen tóldi túgeldeı ózi satyp alýǵa kepildik berip otyr.
Qostanaı oblysy
