Qoǵam • 31 Naýryz, 2021

Er eńbekpen jetiledi

1422 ret kórsetildi

Ystanbul kóshelerinen qarǵadaı bolyp eńbek etip jatqan balalardy kórý tańsyq emes. Qoly-qolyna juqpaı júrginshilerge qyzmet etip, aıaq kıim tazalap jatqan 10 jasar shamasyndaǵy er balaǵa kózim túskenin ańdaǵan tanysym bir otyrǵanda óz ómirin aıtyp bergen.

«Sizdiń elde balalardyń balalyǵy bar shyǵar, al biz osylaı kishkentaıymyzdan eńbekpen jetilemiz», dep áńgimesin bastaǵan. Sýleıman Karakash Adana aımaǵyndaǵy Kozan qalasynda týypty, jasy 32-de. «Men shaǵyn bolǵanymen orta ǵasyrlardyń ózinde Sıs degen ataýmen belgili Kozan qalasynda qarapaıym otbasynda týǵanmyn. Balanyń úlkenimin, menen keıin eki qaryndasym, bir inim bar. Túrikterde er balalar eńbek etýdi erte bastaıdy. О́ıtkeni er adam otbasynyń tiregi, asyraýshysy. Sondyqtan da uldyń ákesine kómektesip, tıyn tapsa da úıine jaratýy qalypty jaǵdaı sanalady. 7 jasymda alǵash qalaı tıyn tapqanym este. Qalada úlken «Úılený salony» bar edi. Sonyń qojaıyny toıda shashylǵan shashýdy jınap, toı ıesine tapsyrsaq, sosyn dýman ýaqytynda aspanǵa atylǵan gúlderdi, túrli qıyndy jyltyr qaǵazdardy, shashylǵan dúnıelerdi jıystyrsaq aqsha beretinin aıtty. Birneshe dos ýádelesip aıtqandarynyń bárin istep alǵash ret tabys taptyq. Eki tanaýym jelpildep úıge alyp keldim. Osydan keıin sol salonǵa úzbeı baryp júrdim de, odan ózińiz kórgen álgi baladaı aıaq kıim tazalaýǵa shyqtym. Bul kádimgideı kásip. Kúndelikti otyratyn jeriń, turaqty klıentteriń bar degendeı. Men ǵana emes, dostarym da qarap otyrmaıtyn, biri janarmaı beketine kelgen kólikterdiń esik, terezelerin jýyp, biri shaı tasyp, ashana, dúńgirshek, dúken mańdaryndaǵy qoqystardy jınasa da aqsha tabatyn.

17 jasymda Kozannan Ankaraǵa baryp shaǵyn dámhanaǵa daıashy bolyp ornalastym. Birte-birte daıashylyqta jınaǵan tájirıbemmen astanadaǵy ataqty meıramhanalarǵa daıashylyqqa turdym. Biraq 19 jasymda daıashylyqtyń túpkilikti mamandyq emestigin túsindim de, ańsarym aspaz jumysyna aýdy. Sodan saǵat 16.00-ge deıingi daıashylyq kezegimdi atqarǵan soń aspazdyń janyna baramyn. Oıym sol ónerdi úırený. Aspaz ábıge «Sizdiń qasyńyzda kómektesip júreıinshi», dep ótinish aıttym. Ol «Jaraıdy, biraq tegin kómektesesiń, eshqandaı aqsha tólemeımin», dedi. Qýana kelistim. Sodan bylaı tańerteń 7-8-den túngi 1-ge deıin meıramhanada júremin. Keıde tipti odan da keshigemin. Sóıtip júrip aspazdyqtyń álippesin ıgerdim. Biraz dúnıe úırengen soń az jalaqyǵa basqa meıramhanaǵa aspazdyń kómekshisi bolyp bardym. Árıne, jalaqy jaǵynan aldyńǵy ornym jaqsy edi, biraq onda tek daıashy edim. Nanasyz ba, sol meıramhanada 7 kúnniń 24 saǵatynda tikeden tik turyp as ázirledim. Keremet aspaz bolmasam da yntamnyń surapyldyǵyn ańdaǵan qojaıyn jalaqymdy kóterdi. Osylaısha, erinbeı eńbektený arqyly ulttyq ashanamyzdyń qyr-syryn ábden meńgerdim. Endi meni ataqty meıramhanalar attaı qalap, joǵary jalaqyǵa jumysqa shaqyratyn boldy. Jáne «Sýleıman ábı, bizdiń aspazdarymyzdy da oqytyp berseńiz» dep kýrs ashyp, úıretýshi aspaz bolýyma oıtúrtki jasady. Búginde meniń aldymnan ótken jas jigitterdi Túrkııanyń ǵana emes, shetelderdegi meıramhanalardan kezdestirýge bolady. Bálkim, álginde kóshede aıaq kıim tazalap otyrǵan kishkentaı ul da bir jerden shyǵatyn bolar. Men sizdiń elden ata-analarymen birge kelip týrıstik saparmen qydyrystap júrgen qazaq balalaryna qyzyǵa qaraımyn. Kópshiligi aǵylshyn tilin de biledi. Joǵary oqý oryndaryn bitirip, bir-bir mamandyq ıesi bolyp shyǵady. Al túriktiń kópshilik balasy men júrgen tárizdi joldardan ótedi, dedi ol.

Jas ta bolsa ómirden túıgeni bar Sýleımannyń áńgimesin tyńdaǵan soń oǵan «Ras aıtasyz, bizde balalar býyny qatpaı aýyr eńbekti jappaı istemeıdi. Qalada turatyn balalardyń tipten aqsaýsaq ekeni shyndyq, oǵan qaraǵanda aýyl balalary eńbekqor keledi. Mal jaılaıdy, otyn-sý tasıdy, jazda shóp shaýyp, maldyń kezegine barady, áıteýir qarap otyrmaıdy. Balanyń eńbekpen jetilgeni ózine de, ata-anasyna da jaqsy, árıne. Bir esepten siz qyzyqqan balalyq ómirdiń jetkinshektiń bolashaǵyna bereri qanshalyqty degen oıǵa shomdyryp tastadyńyz-aý», dep kúldim.

Sýleıman Karakashpen áńgimelesken soń, osy oıdyń negizgi arqaýy – bizdiń osyndaı jaıttardan ult retinde sabaq alar jaǵymyz ne bolmaq degen ózime saýal qoıdym. Sonda eń basty dúnıe – er balanyń bolashaq el tutqasy er bolýdy boıyna sińirip ósýi, túbinde «Eńbek etseń emersiń» degendeı eńbekpen jetilýde jatqanynda ma dedim. Er azamat – asyraýshy, er jigit – el qorǵany, otaǵasy otbasynyń ǵana emes, áýleti men qala berdi eldiń tutqasy ekenin bolmysqa sińirýdiń túriktik jolyna oı júgirtkende sanaǵa synalap kirgen baǵytpen ózderińizben bóliskendi jón kórdim. Siz ne oılaısyz? Balany eńbekke baýlýdan kim zııan shegedi? Qaıta jetkinshekke qarǵadaıynan moınynda jaýapkershilik barlyǵyn uǵyndyrǵannan utylmaıtyn sııaqtymyz.

Sońǵy jańalyqtar

Aqyly joldaǵy ahýal qandaı?

Aımaqtar • Keshe

Buǵybulaý

Qazaqstan • Keshe

Júze bilý – ómir

Qoǵam • Keshe

О́lketanýshy

Qazaqstan • Keshe

Kebenek

Tarıh • Keshe

Sáýkele

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar