Kirpik qaqpaı baqylap otyr

Qyzyl sý júrip, turǵyndarǵa taqsyretin ala keletin tentek tasqyn oryn alsa, ózen-kól jaǵa­laýlaryna jaqyn orna­las­qan eldi mekenderdi basyp qalý qaýpi áli de bar. Demek, saqtyq sharalaryn shırata túsý qajet.

Qazir óńir joǵary daıyndyq rejimine kóshken. Qyzyl sýǵa tosqaýyl qoıýǵa tıisti barlyq múddeli memlekettik organdar men uıymdar, seriktestikter men sharýa qojalyqtary býynyp-túıinip, qas qaqpaı baqylap daıyn otyr. Keı jyldary kúni buryn qamdanǵanymen, ishi­nara tótenshe jaǵdaılardyń oryn alǵany málim. Onda da q­aǵaz júzin­degi daıyndyq týra­ly aq­parat muzdaı qatyp tur­ǵan. О́ki­nishke qaraı, sol jyldary ra­baısyz mol sý ózen ańǵar­lary­­nan asyp, áldeneshe jyl bo­ıy daıyndap qoıdyq degen bó­get­­terdi buzyp ketken bola­tyn. Atbasar, Selınograd, Ereı­men­taý, Sandyqtaý aýdanda­ryn­da kók­temgi sý tasqyny ke­zin­de júz­degen turǵyn úıler men áleý­mettik-turmystyq nysan­dardy, júzdegen shaqyrym joldardy shaıyp ketti. О́tken­niń ókinishti aqıqatynan sabaq alǵan lázim.

– Bıyl qar jyldaǵydan kóp. Aımaqta sý tasqynynyń al­dyn alý úshin oblystyq shu­ǵyl shtab jasaqtaldy. Sý tas­qy­nynyń qaýpi bar aýdan­darda kóshpeli məjilis ótki­zilip, tú­sindirý jumystary júr­gi­zildi. Qazirgi kezde aýdan jəne qala əkimdikteri men aza­mat­tyq qor­ǵanys salasy qyzmet­ker­leri­niń aldyna naqty mindet qo­ıy­lyp otyr, – deıdi oblys­tyq tótenshe jaǵdaılar depar­tamenti basshysynyń orynbasary Qanat Dospaev.

Aldymen, burnaǵy jyl­dar­daǵy olqylyqtar men qate­lik­ter ekshelgen. Bıylǵy daıyn­dyq jumystarynyń barysy tııa­naqtalǵan. О́ńirdegi Atbasar, Selınograd, Arshaly jəne Astrahan aýdandaryndaǵy ózen-kólder táýlik boıy baqylaýǵa alynyp otyr. Eldi mekenderden qar shyǵarylyp, sý júretin saı-sala, aryqtar tazalanýda. Oblys boıynsha 789 myń tek­she metrden astam qar shyǵa­ryl­dy. Sý tasqynynyń aldyn alýǵa qajetti 353,5 myń ton­na ınertti materıal, 93,9 myń qap əzirlendi, 1 myńnan astam arnaıy tehnıka tolyq daıyndyqqa keltirildi.

Sý tasqynynyń aldyn alý sharalaryn uıymdastyrýǵa ob­lys­tyq bıýdjetten 643,4 mln teńge qarastyrylyp otyr. Ázir­ge on aýdandaǵy sý kóz­de­rin­de muz jarý jumystary júr­gizil­di. Qyzyl sý júrý qaýpi bar aýdan­nyń biri – Sandyqtaý. Aýdan aýmaǵynan Jabaı, Jylan­dy, Ashyly, Atyjoq, Qońyr, Sarqyrama ózenderi ótedi. Ke­shegi málimet boıynsha ózen-kól­derdegi muzdyń qalyńdyǵy áli 50-70 santımetr deńgeıinde. Qazgıdromettiń boljamyna qa­ra­ǵanda, Jabaı ózenindegi sý jyldaǵy qalyptan 30-40 pa­ıyzǵa az bolýy ábden múmkin. Biraq ózenge qosylatyn saı-sala kóp. Qaýip týdyratyn jeri osy ara. Aýdannyń 10 eldi mekeni sý tasqyny bolýy yq­tı­mal ózenderdiń jaǵasyna or­na­lasqan. Bul eldi mekenderde 459 turǵyny bar 162 ot­ba­sy tirshilik etýde. 2020 jyly el­di mekenderdi janaı óte­tin ózen­derdiń jaǵalaýlary bir­sh­ama kóterilip, bekitilgen bola­tyn. Sý tabanyndaǵy qoqys ta­zar­­­tylyp, ótetin ańǵarlary múm­­kin­diginshe keńeıtildi. Bıyl­­­ǵy sý tasqynynyń aldyn alý úshin tótenshe jaǵ­daı­­­lar depar­tamentimen bir­lese otyryp, muz jarý ju­mys­­tary júrgizildi. Oǵan 625,4 kılo jarylǵysh zattar paı­da­lanyldy. Osy jumystyń nátı­je­sinde 4 260 sharshy metr aýmaq­tyń muzy jarylyp, aǵyn sý erkin ótetin ańǵarlar paıda boldy.

– Kóktemgi sý tasqynyna bir­shama tyńǵylyqty ázirlendik, – deıdi Sandyqtaý aýdanynyń ákimi Erbol Júsipbekov, – qazir aýdan aýmaǵyndaǵy eldi mekenderden qasat qardy shyǵarý uıymdastyrylýda. Búginge deıin 40 myń sharshy metrge jýyq qar shyǵaryldy. Aýdan orta­lyǵy Balkashın aýyly­nan 21 myń sharshy metr tóńire­gin­de qar shyǵarylyp, tazalandy. Sandyqtaý, Balkashın, Mak­sımovka, Kamenka, Novoselovka eldi mekenderine táýlik boıy jumys isteıtin beketter qo­ıyldy. Bul beketterden aýdan­dyq shtabqa aqparat eki saǵat saıyn kelip turady. Jaǵdaı baqylaýda. Oqys oqıǵa oryn ala qalsa, jedel járdemge jete­tin otrıad ta qurylypty. Otrıad qu­ramynda 57 adam bar. Olar­dyń paıdalanýyna 18 ar­naıy tehnıka bólingen, 6 aýyl­dyq okrýgte je­del toptar ja­saq­tal­ǵan. Ol top­ta­rdyń árqaı­sy­syn­da 10-nan 25 adamǵa deıin bar. Tó­ten­she jaǵ­daıdyń aldyn alý úshin aýdan­dyq bıýdjet­ten 1 mln 114 myń teńge qaras­­ty­ryl­ǵan. Taǵy da 3 mln teńge qara­­jat bólinbek. Basqa da qajet­­­tilikterge uzyn-yrǵasy 10 mln-ǵa jýyq qarjy bólinbek. 210 ton­­na ınertti materıaldar ázirlendi.

Ázirge qar kóbesi sógile qoı­ǵan joq. Degenmen, saqtyq­tyń artyq etpeıtini belgili. Sý tas­qynynyń aldyn alýǵa min­det­telgen mekemeler qazir óńir­diń qaýipti jerlerin kirpik qaq­paı baqylaýǵa alyp otyr.

Aqmola oblysy