Aýyl • 07 Sáýir, 2021

Vırtýaldy aýyl múmkindigi

162 ret kórsetildi

Jyldan-jylǵa qaryshtap damyp kele jatqan aqparattyq tehnologııalardyń adam balasyna beretin paıdasy kóp. Tek sony retimen saýatty túrde paıdalana bilý kerek. Al eger ony qara basyń ǵana emes, qoǵam múddesi úshin paıdalanatyn bolsań, paıdasy birneshe qaıtara eselenip, qanshama adamǵa jaǵymdy áser etetin bolady. Osynyń bir mysalyn ortaǵa salǵandy jón kórdim.

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Zaısan aýdanyndaǵy Qarabulaq aýylynyń kóptegen turǵyny el ómirinde bolǵan ózgeristerge baılanysty qalalarǵa qaraı qoparyla kósh­kendikten, shamamen alǵanda, burynǵy aýyl turǵyndarynyń 70 paıyzy qazir syrtta júr dep aıtýǵa bolady. Árıne, budan aýyly­myz bos qalǵan joq, ketkenderdiń ornyn shetelderden atajurtqa kelgen qandas baýyr­­larymyz basty. Aýylymyzdyń tútini buryn­ǵysynsha áli de túzý ushyp keledi.

Degenmen «aýyldan adam kóshken­men, adamnan aýyl kóshpeıdi» dep ánde aıtylǵandaı, baldáýren balalyq shaǵyń ótken týǵan aýylyńa degen bir saǵynysh júrek túkpirinde qalady eken. Jasyń ulǵaı­ǵan saıyn sol saǵynysh tipti údeı túse me deımin.

Jan-jaqta júrgen qarabulaqtyqtar­dyń basyn qosyp, saǵynyshymyzdy basý maqsatynda osydan jeti-segiz aı buryn áleýmettik jelide aýyldastardyń tobyn qurdyq. Jerlesterimiz bul topqa birte-birte jınaldy. Qazirgi sany 600 adamǵa taıady.

Árıne, áleýmettik jelilerde qurylǵan mundaı toptar az emes. Olardyń durys jumys istemeıtinin baıqadym. Kóbinese, ár jerden alynǵan ánder men túrli kórinisti, aýdıo, beınejazbalardy oryndy-orynsyz salyp jatady. Negizinde ondaı jazbalardy áleýmettik jelilerdiń ózinen de taba alasyń. Birin-biri mezi etetin jaǵdaılarǵa oraı bir-birimen kerildesip qalatyny da seziledi.

Osyndaı keleńsizdikterdiń aldyn alý maqsatynda biz tobymyzdy ózindik bas­qarý qurylymdary bar vırtýaldy aýyl retinde qurdyq. Sonymen Qarabulaq vırtýal­dy aýyly degenimiz, bul – ulttyq dás­túrimiz negizinde Aqsaqaldar alqasy arqyly basqarylatyn, máselelerdiń bar­lyǵy kópshiliktiń qatysýymen, ıaǵnı demo­kratııalyq jolmen sheshiletin, el Konstı­týsııasy men zańdarynyń talaptaryn múltiksiz basshylyqqa alatyn, ózin­dik kor­poratıvtik jáne moraldyq kodeks­teri­niń negizi qalanǵan, osy arqyly jas­tar tárbıesine kóbirek kóńil bóletin, ult­tyq qundylyqtarymyzdy barynsha baǵa­laıtyn, jan-jaqta júrgen bir aýyldyń adamdarynyń basyn qosý arqyly olardyń bal kúlkili balalyq shaqtaryna oısha da bolsa oralýyna múmkindik beretin, bul dúnıeden ótip ketken úlkenderdi, aǵa urpaq ókilderin jıi-jıi eske alyp otyratyn, bir sózben aıtqanda, zań talaptaryna sáıkes uıymdastyrylǵan áleýmettik top.

Mine, osy aýylymyzda jýyqta alǵash ret onlaın aqyndar aıtysy bolyp ótti. Onda eki kósheniń ókilderi bir-birimen sa­ıysty. Taqyrypqa sáıkes aýyldyń damýy­na eńbek sińirgen aǵa urpaqty eske aldy. Aıtys bastalmas buryn týǵan aýylymyzdan túsirilgen beınejazbalar kórsetildi. Al aıtys shymyldyǵy aýdandaǵy teatr rejısseri Almagúl Súleımenova ázirlegen qyzyqty sahnalyq qoıylymǵa bergisiz 10 mınýttyq beıneklıppen ashyldy. Aqyndar aıtysqa túsip jatqanda kórermen, tyńdarman qaýym kommentarıı jazý, beıne, aýdıobaıandar usyný arqyly aqyndarǵa qoldaý bildirip, shabyttandyryp otyrdy. Kommentarıılerdiń jalpy sany 300-ge jetti. Aıtysty 500-ge tarta adam tamashalady.

Aıtys bolardan bir aı buryn onyń sharttary jáne aıtys aqyndaryn baǵalaý júıesi jarııalanǵan edi. Arnaıy daıyndyǵy bar abyroıly bir azamat kásipqoı tóreshilikke saılandy. Daýystardyń 30 paıyzy sonyń qolynda boldy. Al daýystardyń 70 paıyzy jalpy kórermen qaýymǵa berildi. Iаǵnı aıtystyń baǵalaý júıesi demokratııalyq qaǵıdattarǵa negizdeldi. Ári máselege bilikti tóreshi aralasyp otyrǵandyqtan aqyndar óneri de ádil baǵalanyp, aıtys qory­tyn­dysyna qos aqyn da, kópshilik qaýym da rıza boldy.

Sondaı-aq balalyq shaǵymyzdy eske alý maqsatynda chellendjderdi jıi ótkizemiz. Árkim sýretterin júktep, estelikterin jazyp, qaıtys bolǵan ata-analaryn da jıi eske alyp jatady.

Árıne, toptyń aldynda turǵan ózindik maqsattary bar. Bul – týǵan aýylymyzdyń damýyna úles qosý. Aqsaqaldar alqasy osynyń joldaryn qarastyrýda. Jumyla kótergen júk jeńil degendeı, bul iste de biraz sharýa tyndyratynymyzǵa senimdimiz.

Sońǵy jańalyqtar

«Ertis ormany» rezervatynda órt shyqty

Aımaqtar • Búgin, 21:30

Tarıhı jeńiske qol jetkizdi

Tennıs • Búgin, 20:12

Nar tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 20:10

Ekpe saldyrý ózekti

Medısına • Búgin, 20:07

Sheteldik basylymnan

Álem • Búgin, 20:02

Arýlarymyz alty júlde aldy

Sport • Búgin, 19:55

Qazaqstanǵa agrobank qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 19:51

Aıtyldy-oryndaldy: Jeti JOO jabyldy

Prezıdent • Búgin, 18:31

Qasıetti aıda qaıyrymdylyq jasady

Aımaqtar • Búgin, 09:20

Poıyz avtokólikti soqty

Oqıǵa • Keshe

ShQO-da mal urylary ustaldy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar