Nesıe tarıhy qalaı «ońalady»?
Nesıelerdi ońaltý mártebesin berý prosesi 2021 jylǵy 9 sáýirde 2005 jyldan bastap jabyq barlyq qaryzdar boıynsha júrgizildi jáne endi kún saıyn jańartylyp, qaryz alýshylardyń nesıelik tarıhynda kórsetiletin bolady. Birinshi kredıttik bıýroda «ońaltylǵan» mártebesi qaýlyǵa sáıkes qaryz alýshynyń nesıelik kelisimshartynda barlyq sharttar bir ýaqytta saqtalǵan kezde ǵana beriledi dep naqtylandy. Iаǵnı nesıe 90+ kún keshiktirilip jabylǵanda, nesıe tolyǵymen ótelgende jáne ońaltylatyn nesıeni óteý kúninen bastap basqa qaryzdar boıynsha 12 aı ishinde 30 kúnnen artyq keshiktirýge jol berilmegende nemese osy kezeńde basqa nesıeler múldem bolmaǵan jaǵdaıda beriledi.
EDB jáne mıkroqarjy qyzmetin júzege asyratyn uıymdar aldyndaǵy bereshegi bar nesıeler ońaltýǵa jatady. Eger nesıe ótelgen (jabylǵan) bolmasa nemese ony ótegennen keıin 12 aı ótpese nemese osy 12 aı ishinde basqa qaryzdar boıynsha 30 kúnnen kóp keshiktirýge jol berilse bul mártebe berilmeıdi.
Sondaı-aq Birinshi nesıe bıýrosynda búkil derekter qorynan 9 mıllıonnan astam qaryz alýshy boıynsha taldaý júrgizilgen. Onyń ishinde 32 857 896 kelisimshart
7 052 248 qazaqstandyq ońaltýdy qajet etpeıdi (ıaǵnı kelisimsharttar keshiktirilmeı nemese 90 kúnnen az keshiktirýmen jabyldy), 710 247 kelisimshart 509 913 qaryz alýshy ońaltýǵa jatpaıdy (ıaǵnı kelisimsharttar 90 kúnnen kóp keshiktirýmen jabyldy, biraq 12 aı ishinde qaryz alýshylar basqa qaryzdar boıynsha keshiktirýge jol berdi, bul ońaltý múmkindigin joqqa shyǵarady).
Ońaltý mártebesi nesıeni ótegennen keıin kúntizbelik 12 aı ótken soń bir ret beriledi jáne odan ári ózgermeıdi. Sondaı-aq BKB ońaltý mártebesi nesıeni esepten shyǵarý, keshiktirýdi joıý quqyǵyn bermeıtinin atap ótti. Ońaltylǵan nesıeleri bar qaryz alýshylar úshin jańa qaryz berý týraly sheshimdi qarjy uıymdary ózderi jeke qabyldaıdy.
Búgingi tańda nesıe berýshiler qaryz, nesıe kartalary men bólip tóleý kartalaryn berý kezinde Birinshi nesıe bıýrosynyń nesıelik esepterin paıdalanady, onda ońaltylǵan kelisimsharttardyń mártebesi kórsetilgen.
Qazaqstandyqtar osy mártebeniń bar-joǵyn óziniń jeke nesıelik esebinen teksere alady. Ony www.egov.kz elektrondy úkimet portalynan, 1cb.kz BKB mobıldi qosymshasynda, SentrKredıt bankiniń ınternet-bankinde jáne www.1cb.kz veb-saıtynan, sondaı-aq HQKO men Qazposhta oflaın bólimshelerinen alýǵa bolady. Ońaltý mártebesi boıynsha keńesterdi Birinshi kredıttik bıýronyń chat-botynda +7 708 971 3934 nómiri boıynsha WhatsApp messendjeri arqyly alýǵa bolady.
Onlaın nesıe alý ońaı, tóleý qıyn
Jalpy, sońǵy bir jylda qazaqstandyqtar qaryzdy balamaly nesıeleý kompanııalarynan da kóptep ala bastady. Bul týraly Robocash Group halyqaralyq qarjy holdıngi mamandarynyń zertteýinde aıtylady.
Kompanııa mamandary 13 myń adam arasynda saýaldama júrgizip, olardyń qarjy máselelerin qalaı sheshetinderin jáne bank nesıesin ala almaǵan jaǵdaıda ne isteıtinderin surastyrdy. Saýaldamaǵa qatysqan azamattardyń 73,8%-y onlaın nesıeleý servısterin qoldanatynyn aıtqan. Mundaı servıster-lokdaýn kezinde bankke barmaı-aq qajetti somany alýǵa bolatyn birden-bir oryn. Sondyqtan bolar, onlaın nesıeleý servısterin qoldanbaıtyndardyń sany bar-joǵy – 6,2%.
Aıta keterligi, qazaqstandyqtardyń 10%-y 2020-2021 jyldary nesıe alýdan múlde bas tartqan. Olar nesıe alýdyń ornyna aqshany únemdep, shyǵyndy azaıtýdy jón kórgen. Al saýaldamaǵa qatysqan azamattardyń 3,1%-y lombardqa júginedi, 0,8%-y nesıe odaqtary men kooperatıvterge barady,
0,7%-y azamat amaldyń joqtyǵynan zańsyz nesıe beretindermen baılanysady. Saýaldamaǵa jaýap bergen azamattardyń 5,4%-y basqa da nesıe beretin uıymdardy ataǵan.
«Qashyqtan nesıe alý – qazaqstandyqtar úshin eń qolaıly ári qaýipsiz bolyp otyr. Qazaqstanda da Reseıdegideı qazirgi tańda onlaın nesıeleý ǵana emes, rıteılder men jetkizý qyzmeti de óte mańyzdy ekenin aıta ketken jón. Oǵan birden-bir sebep, árıne karantındik shekteýler. Saýaldamanyń nátıjesine sensek, qazaqstandyqtar muny jaqsy qabyldap jatyr. О́ıtkeni biz bir jaǵynan Qazaqstandaǵy qarjy tehnologııasyn damytýǵa qosymsha yntalandyrý alyp otyrmyz», deıdi «Zaımer» servısiniń mamandary.
