Saıasat • 19 Sáýir, 2021

Zań shyǵarý talaptary jańartyldy

30 ret kórsetildi

«Endi memlekettik organdardyń barlyǵy ózderi daıyndaǵan zań jobasy boıynsha quqyqtyq saraptama júrgizýge mindetti». Bul jóninde Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıng
barysynda Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń dırektory Ramazan Sarpekov málimdedi.

Qazaqstandaǵy normashy­ǵarmashylyq salasynda júrgizilip jatqan reforma jaıynda keńinen maǵlumat berilgen brıfıngke sondaı-aq Ádilet vıse-mınıstri Natalıa Pan qatysty.

Keı zańdar nebári 35 baptan tura­tyn bolsa da, sol normalar­dyń jartysynan kóbi jumys istemeıdi. Keıbir zań normalary qarama-qaıshylyq týǵyzady. Sy­baılas jemqorlyqqa jol ashatyn, jemqorlyq jasaýǵa múmkindik týǵyzatyn normalar da kezdesedi. Osyndaı zańdardy qoldanysta ustaýdyń qajettiligi qansha? Zańdaǵy olqylyqtar nege qujat qabyldanbaı turyp eskerilmeıdi? Brıfıngte osy tektes suraqtar qoǵamda kópten beri talqyǵa túsip kele jatqanyn spıkerler de joqqa shyǵarmady.

«Sondyqtan da «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine norma shyǵarýdy jetildirý máse­leleri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar en­gizý týraly» zańǵa ózgertýler engi­zý kezinde erekshe nazarǵa alyn­ǵan máselelerdiń biri osy bol­dy», degen ınstıtýt dırek­tory jýrnalısterdiń suraq­taryna jaýap berý barysynda «budan bylaı quqyqtyq monı­to­rıngti memlekettik organ­dardyń bar­lyǵy júrgizýge min­detti» ekenin  atap ótti. «Árbir mem­lekettik organ qu­qyqtyq monıtorıng júrgizip qana qoımaı, zańdyq sarapta­ma­larynyń nátı­jesin jyl sońyn­da resmı portaldarynda ashyq túrde jarııa­lap, qandaı jetistik­terge qol jetkizgenin, zań­darynda qandaı kemshilikter ketkenin kórsetip beredi. Bul prosesterdiń barlyǵy joǵaryda biz aıtqan zań aıasynda jan-jaqty qarastyrylǵan. Eger zań óz deńgeıinde jumys isteıtin bolsa, naqty nátıjelerge qol jetkizýge bolady», dedi Ramazan Qumarbekuly. Onyń aıtýynsha, atalǵan zańnyń keıbir normalaryn iske asyrý maqsatynda qazirgi tańda memlekettik organdar arasynda Úkimet qaýlysynyń jobasy kelisilýde eken.

Qazirgi kezde saraptama júr­gi­zetin sarapshylardyń tizimi, olar­dyń quqyqtary men mindetteri, qajetti qujattardyń túrleri, sondaı-aq Ádilet mınıstrliginiń buıryǵymen bekitiletin 2-3 nor­matıvtik qujat pen ınstıtýt dırektory bekitetin 3-4 qujat ázir­lený ústinde. Zań boıynsha bas­ty ókiletti organ bolǵandyqtan, tıisti qujattar qabyldanǵannan keıin atalǵan ınstıtýtqa uıym­das­tyrý jumystarynyń barlyǵy júktelip otyr. 

R.Sarpekov sondaı-aq quqyq­tyq saraptama ótkizý tártibiniń ózgergenin de aıtty. Buǵan deıin ǵylymı mekemeler, joǵary oqý oryndary konkýrsqa qatysý arqyly quqyqtyq monıtorıng ótkizý quqyǵyn jeńip alyp otyr­ǵan. Iаǵnı saraptamamen bir meke­meniń ishindegi ǵalymdar men maman­dar ǵana aınalysatyn. «Al qazir­gi talap boıynsha quqyqtyq sarap­tamaǵa Qazaqstannyń bar­lyq aımaǵynan «sarapshy bolýǵa laıyqtymyn», «bilimim men tájirıbem jetkilikti» degen kez kelgen adamnyń qatysýǵa quzy­ry bar. Ol úshin ǵylymı dáre­jesi, 10 jylǵa deıingi zań sala­synda istegen eńbek ótili bolsa jetkilikti. Sol boıynsha bizge óti­nishin tapsyrsa, tizimge engize­miz. Tıisti sala boıynsha quqyq­tyq saraptamaǵa qatysady. Osy pro­sesterdiń barlyǵyn retteý de ınstıtýtqa júktelip otyr», degen ınstıtýt dırektory sóziniń sońynda ǵalymdar men tájirıbeli zańgerlerdi birge jumys isteýge shaqyrdy.

Brıfıngte Ádilet vıse-mı­nıstri Natalıa Pan budan bylaı Úkimettiń bastamasymen ázir­lengen árbir zań jobasynda jurt­shy­lyqpen keńes ótkizýge ar­nalǵan konsýltatıvtik qujat bola­tynyn málimdedi. Bul qujat ár sa­lanyń ózekti máselesin ne­ǵur­lym tereń zerdelep kórýge, olar­dy sheshýdiń ádis-tásilin py­syq­taýǵa múmkindik beredi.

«Zań jobalaryn ázirleý rásimi kelesideı. Memlekettik organdar problemany anyqtaǵan kezde tıis­ti taldaý júrgizýge jáne onyń ná­tıjelerin konsýltatıvtik qu­jatta kórsetýi tıis. Budan ári qu­jat jurtshylyqpen jáne onyń naqty nysanaly toptarymen konsýltasııalar ótkizý úshin «Ashyq normatıvtik quqyqtyq aktiler» portalynda jarııalanady. Jurtshylyqtyń talqylaýy bir nemese birneshe tásildi paıdalana otyryp júrgiziledi. Máselen, «Ashyq NQA» portalynda talqy­laý, jarııa tyńdaý men pikir­talas. Qoǵam talqylanǵannan keıin ǵana memlekettik organ talqy­lanatyn máseleni sheshý úshin zań ázirleýdiń oryndy ekeni týraly sheshim qabyldaıdy», dep atap ótti spıker.

Memlekettik organdar halyqqa zań jobalary men qabyldanǵan zańdardyń erejelerin habarlap qana qoımaı, egjeı-tegjeı túsindirýge de mindetti. Tolyq­tyrýlar engizilgen zań qoǵamdy zań shyǵarý prosesine tartý tetikterin jetildirip qana qoımaı, basqa da mańyzdy máselelerdi sheshýge muryndyq bolmaq. Atap aıtqanda, memlekettik organ­dar­dyń aqparattyq jáne túsindirý jumystaryna qoıylatyn talaptar kúsheıtiledi.

«Ár zań jobasy eń birinshi qarapaıym halyqqa túsindirýdi qajet etedi» degen mınıstrlik óki­li: «Bul baǵdarlama azamattar­dy zań­namaǵa engizilgen ózge­rister týraly habardar etýdiń tásilderi men merzimderin ashyq kórsetetin naqty is-sharalardy qamtıdy. Bul, mysaly, suhbat, maqala, onlaın-pikirtalas, zań jobasynyń nemese zańnyń negizgi erejelerin túsindiretin beıne materıal jáne basqa da joldary bolýy múmkin», dedi.

Qabyldanǵan zańdardyń tıimdiligi aldaǵy 5 jylda baǵa­lana­tynyn aıtyp ótken spıker zań qabyl­danǵannan keıin ázirleýshi organnyń Ádilet mınıstrligi men Premer-Mınıstrdiń keńse­sine esep berýi, azamattarǵa jańa mindetter men talaptardy belgi­leıtin normalardyń kem degende 60 kún kúshine enbeıtindigi júrgizilip jatqan jumystyń barynsha ashyqtyǵyn bildiretinin aıtyp ótti.

Esterińizge sala keteıik, zań­dardy qabyldaýdyń neǵurlym ashyq bolýyn kózdeıtin «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine norma shyǵarýdy jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zańǵa Memleket basshysy bıyl 12 naý­ryzda qol qoıǵan bolatyn. Zań 26 naýryzdan bastap tolyq kúshine endi.

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar