Osydan biraz buryn túrkııalyq ǵalymdar vaksınany spreı túrinde shyǵarýdy qolǵa aldy. Osy ispetti murynǵa tamyzatyn vaksına jasaýdyń patentin alǵandaryn Spýtnık V shyǵarǵan Gamaleıa atyndaǵy Epıdemıologııa jáne mıkrobıologııa ortalyǵynyń dırektory Aleksandr Gınsbýrg te jarııa etti. Ol «RIA Novostı» jýrnalısine bergen suhbatynda «Qazir klınıkaǵa deıingi tájirıbelik zertteýler júrgizilip jatyr. Ekpe túrindegi vaksınany salǵanda ystyq kóterilip, bulshyqetterdiń, bastyń aýyrýy júrse, al qorǵanýdyń bul túrinde ondaı bolmaıdy. Tamshy-vaksına bıyl jyldyń sońynda nemese keler jyldyń basynda qolǵa tıedi», degen oıymen bólisti.
Reseılik «Vektor» ortalyǵy da osyndaı tamshy tárizdi vaksına jasaýǵa kirisse, Eksperımenttik medısına ınstıtýty da aıran nemese ıogýrtqa uqsas túrin jasap jatqan kórinedi. Bul boıynsha sútti uıytatyn bakterııalardyń genomyna koronovırýstyń ilmekti aqýyzy engizilip, nátıjesinde bakterııada S-aqýyzy bar jańa reseptor paıda bolady. Osylaısha, qarýlanǵan jańa bakterııa kóbeıip, antıdeneler jasaýǵa kirisedi. Tehnologııasy óte qarapaıym, kádimgi sút ónimderin jasaıtyn jolmen ázirlenetin bolǵandyqtan, bul aıran-vaksınanyń arzanǵa túsetini aıqyn. Instıtýt dırektory Aleksandr Sývorov zerthanada ańdarǵa tájirıbe jasaý barysynda olardyń qany men shyrysh qabattarynda antıdeneler qalyptasqanyn kórgenin aıtsa, Reseı Ǵylym akademııasynyń vıse-prezıdenti Vladımır Chehonın RǴA otyrysynda shyryshty vaksınaǵa qatysty jumystardyń da qarqyndy júrip jatqanyn jetkizdi.
Financial Times-tiń habarlaýyna qaraǵanda, Oksford ýnıversıteti aǵylshyn-shved AstraZeneca kompanııasymen birlese eriktilerge murynǵa spreı retinde sebiletin vaksınany zertteýden ótkizýde. Onyń alǵashqy fazasyna qatysýǵa densaýlyǵy myqty degen 40 jasqa deıingi 30 erikti tańdalyp alynǵan. Eriktilerge alǵashynda bir ǵana dozasy jiberiledi, ekinshi fazasynda vaksınanyń qaýipsizdigi zerdelenedi, al jalpy zertteý jumystary 4 aı kóleminde júrgizilmek. Birinshi faza oıdaǵydaı ótse, ekinshi fazasyndaǵy tájirıbege eriktilerdiń sany kóbeıtiledi.
KVI-diń tynystaıtyn aýa arqyly taraıtynyn basty nazarda ustaǵandardyń biri – Fınlıandııa ǵalymdary. Helsınkı jáne Shyǵys Fınlıandııa ýnıversıtetteriniń ǵalymdary, professor Seppo Iýlıa-Herttýalanyń (Seppo Ylä-Herttuala) basshylyq etýimen gen tasymaly tehnologııasyn paıdalanǵan spreı-vaksına jasap jatyr. Zertteýshiler gen tasymaly barysynda aǵzanyń ımmýndyq jaýaby iske qosylyp, muryn qýysynda adenovırýstyń zalalsyzdanǵan klondanǵan DNK tizbegi vırýsty aqýyz túzetinin alǵa tartady. Spreı arqyly bulaısha vaksınalaý bulshyq etke salynǵannan da joǵary ımmýndyq qabiletti oıatady eken. Iýlıa-Herttýala qazirgi vaksınalar qan aınalymynda G (IgG) ımmýnoglobýlınine antıdene túzse, al murynǵa jiberý shyrysh qabatyn qorǵaıtyn A (IgA) ımmýnoglobýlınge áserin tıgizedi, sondyqtan da aýa arqyly vırýstyń ishke ótýinde antıdeneler belsendiligi Covid-19-dyń ózin de, shtamdaryn da dittegen maqsatyna jetkizbeıdi deıdi.
Qazirgi ýaqytta jobany naqty vaksınaǵa aınaldyryp, ónim shyǵarý jolynda ınvestorlar qarastyrylýda. Eldiń ońtústik-shyǵysyndaǵy Kýopıo qalasynan joldama alǵan vaksına COVID-19-ben kúreske attanbaq.
Polıak ǵalymdary da vaksınanyń nazaldy túrin jasap jatyr. Varshava, Poznan, Gdansk jáne Vroslav qalalarynyń bıotehnologııa salasyndaǵy aldyńǵy qatarly ǵalymdary birlese úlken zertteýdi qolǵa alǵan kórinedi. Polsha medısınalyq zertteýler agenttiginiń dırektory Radoslav Serınskıı Gazeta Polska-ǵa bergen suhbatynda «Bul – polıak medısınasyndaǵy naǵyz tóńkeris, revolıýsııa. Polsha álemdi tolǵantqan aýrýmen kúreste óz vaksınasyn shyǵaryp, halqynyń amandyǵyn qamtamasyz etýi kerek», dep tujyrady.
