Sport • 05 Mamyr, 2021

Azııada úzdik shyqqandar

133 ret kórsetildi

Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵyna oraı «Egemen Qazaqstan» gazeti Qazaqstan sportshylary qatysqan Olımpıada oıyndarynda olja salǵan  oǵlandarymyz ben álem chempıonattarynda aty ozǵan sportshylar týraly jazǵan edi. Endigi kezekte erkin kúresten Azııa chempıonatynda top jarǵan balýandarymyz týraly áńgimeleımiz. 

Jalpy, Qazaqstan quramasynyń erkin kúres sheberleri Azııa chempıonatyna 1993 jyldan bastap úzdiksiz qatysyp keledi. Sodan beri bizdiń balýandar Azııanyń 22 altyn, 26 kúmis, 36 qola medalin jeńip aldy.

Elmadı Jabraıylov

(82 kılo)

1995 j. Manıla, Fılıppın

Erkin kúres balýandarynyń ishinde Azııa chempıony degen ataqty alǵash ret Elmadı Jabraıylov jeńip aldy. 1994 jyly jazǵy Azııa oıyndarynyń qarsańynda Qazaqstan namysyn qorǵaýǵa bel býǵan daǵystandyq balýannyń eńbegi eren. Hırosımadaǵy Azııa oıyndary men álem chempıonatynda kúmis medal alǵan balýan táýelsiz Qazaqstan tarıhynda alǵashqy Azııa chempıonatynyń altyn medalin jeńip aldy. Budan keıin Elmadı Atlanta olımpıadasyna qatysyp, 6-orynǵa taban tiredi. 1997 jyly Pýsanda (Koreıa) ótken Shyǵys Azııa oıyndarynda chempıon atanyp, sportpen birjola qoshtasty.

 

Máýlen Mamyrov

(54 kılo)

 1999 j. Tashkent, О́zbekstan

1996 jáne 1997 jyldary ótken Azııa chempıonattarynda erkin kúres balýan­dary altyn medalsyz qaıtty. Tek 1999 jyly Tashkentte ótken qurlyq birinshiliginde Máýlen Mamyrov erkin kúres boıynsha qazaqtan shyqqan tuńǵysh Azııa chempıony atandy. Alashtyń asyqtaı uly Tashkentte 54 kılo salmaqta kúresip, barlyq beldesýlerinde aıqyn basymdyqpen jeńiske jetti.

Máýlen Mamyrov úshin Azııa chem­pıony degen ataqtyń quny óte qymbat. О́ıtkeni ol mundaı jetistikke otyzǵa tolar shaǵynda jetti. Jalyndap turǵan tusta jazǵy Azııa oıyndarynda (1994) top jardy, Olımpııa oıyndarynyń (1996) jáne álem chempıonatynyń qola júldegeri (1997) atandy. Ortalyq Azııa oıyndary (1995, 1997) men Shyǵys Azııa oıyndarynda (1997) qarsylas shaq kelmeıtin edi. Biraq Azııa chempıonatyna kelgende birde tórtinshi, birde besinshi boldy. Máýlen Mamyrovqa Azııanyń altyny 1999 jyly buıyrdy.

 

Islam Baıramýkov
(97 kılo)

2000 j. Gýılın, Qytaı

Jańa ǵasyr Islam Baıramýkov úshin jetistikke, jaqsylyqqa toly boldy. Ol aldymen sáýir aıynda Qytaıdyń Gýılın qalasynda ótken Azııa chempıo­natynda altynnan alqa taqty. Keıin Sıdneı olımpıadasynyń fınalyna deıin jetip, kúmis medalǵa ıe boldy.

Islam Baıramýkov Azııa chempıonatynda uzyn-sany  5 (1 altyn, 3 kúmis,
1 qola)
medal ıelendi. Ol bul kórsetkishi boıynsha Qazaqstan balýandarynyń arasynda úshtikke kiredi.

Marıd Mýtalımov

(120 kılo)

2005 j. Ýhan, Qytaı

2006 j. Almaty, Qazaqstan

2010 j. Nıý-Delı, Úndistan

Qazaqstan quramasyna Elmadı Jabraıylov sııaqty Marıd Mýtalımov te Daǵystannan keldi. Álem chempıonattarynda joly bolmady demeseńiz, Mýtalımov 2008 jyly Beıjiń olımpıa­dasynyń qola júldesin jeńip alǵan. 2005 jyly Ýhanda ótken Azııa chempıonatynda alǵashqy altyn medalin omyraýyna taqty. Osydan keıin tórt ret fınalda kúresip, sonyń ekeýinde jeńiske jetip, Azııanyń úsh dúrkin chempıony atandy. 

 

Nurjan Qataev

(96 kılo)

2006 j. Almaty, Qazaqstan

2005 jyly Ýhandaǵy Azııa chempıo­na­tynda Nurjan Qataev fınalǵa deıin jetkenimen ırandyq balýanǵa jol berip, kúmis medaldy qanaǵat tutqan edi. Bir jyl ótkennen keıin Qataev ırandyq balýannan esesin qaıtaryp, jeńis tuǵyryna kóterildi.

 

Leonıd Spırıdonov

(66 kılo)

2006 j. Almaty, Qazaqstan

2003 jyldan bastap Qazaqstannyń namysyn qorǵaǵan Leonıd Spırıdonov  66 kılo salmaqtyń kóshbasshysy boldy. Azııa chempıony degen ataqty 2006 jyly Almatyda ótken Azııa chempıo­na­tynda jeńip aldy. Keıinnen álem chempıo­natynyń (2009) jáne Azııa oıyndarynyń (2010) qola júldesine ıe boldy.

 

Dáýren Jumaǵazıev

(60 kılo)

2011 j. Tashkent, О́zbekstan

Qazaqstannyń erkin kúres balýandary 2006 jylǵy Azııa chempıonatynan keıin úsh jyl qatarynan qurlyqtyń bas júldesine jete almady. Tek 2010 jyly Marıd Mýtalımov úshinshi márte Azııa chem­pıony degen ataqqa qol jetkizdi. Al 2011 jyly Dáýren Jumaǵazıev top jardy.

Dáýrenniń kemeline kelip, naǵyz babyna engen shaǵy dep 2011 jyldy aıtýǵa bolady. Tashkentte ótken Azııa chempıonatynda 60 kılo salmaqta qarsylas shaq keltirmegen balýan О́zbekstan astanasynan altyn medalmen oraldy. Budan keıin Jumaǵazıev qyrkúıek aıynda Ystanbulda ótken dúnıejúzilik jarysta qola júlde alyp, búkil Alash jurtyn qýantty.

 

Rasýl Qalıev

(57 kılo)

2014 j. Astana, Qazaqstan

2012 jáne 2013 jylǵy Azııa chempıo­nattarynda erkin kúres balýandary taǵy da altyn medalsyz qaldy. 2012 jyly Kýmıde (Koreıa) ótken qurlyq chempıonatynda Maqsat Daýylbaev (66 kılo) pen Abdýlhakım Shapıev (74 kılo) fınalǵa shyqqanymen, ekeýi de ırandyq balýandarǵa jol berip, kúmis júldeni qanaǵat tutty. Al 2013 jyly Nıý-Delıdegi jarysta Rasýl Qalıev (55 kılo) pen Dáýlet Nııazbekov (60 kılo) úshinshi orynnan joǵary kóterile almady.

2014 jyly Azııa chempıonaty As­tana qalasynda uıymdastyryldy. О́z jeri­mizde ótken qurlyqtyq dodada erkin kúres balýandary sátsiz óner kórsetti. Segiz salmaqtyń ekeý­inde fınalǵa shyǵyp, tek Rasýl Qalıev (57 kılo) ǵana altynnan alqa taqty. Ol fınalda Mońǵolııa balýanynan basym tústi.

 

Dáýlet Nııazbekov

(61, 65 kılo)

2015 j. Doha, Qatar

2016 j. Bangkok, Taıland

2018 j. Bishkek, Qyrǵyzstan

Dáýlet Nııazbekov – M.Mýta­lı­movtan keıin úsh dúrkin Azııa chempıony atanǵan Qazaqstandaǵy ekinshi ba­lýan. Ol alǵashqy tabysyna 2015 jyly qol jetkizdi. Oǵan deıin eki márte qola júldeni (2013, 2014) qanaǵat tutqan edi. «Er kezegi úshke deıin» demekshi, eki qola júldesinen keıin Dáýlet Azııa chempıonatyndaǵy asyǵa kútken altyn medalin qorjynyna saldy.

Dohada Dáýlet 61 kıloda kúresti. Dál osy salmaqta 2016 jyly Bangkokte de (Taıland) balýan shydatpady. Al 2018 jyly Bishkektegi Azııa chempıonatynda 65 kılo salmaqta kúresip, taǵy da bas júldege ıe boldy.

Dáýlet – eń kóp jetistikke jetken eli­mizdegi sanaýly balýandardyń biri. Tip­ti álem chempıonatynda erkin kúresten eki márte júlde alǵan Qazaqstandaǵy jal­ǵyz balýan. Sonymen qatar Dáýlettiń qan­jyǵasynda Azııa chempıonatynyń jeti birdeı júldesi (3 altyn, 4 qola) baryn da maqtanyshpen aıtýǵa bolady.   

     

Aqjúrek Tańatarov

(70 kılo)

2017 j. Nıý-Delı, Úndistan

London Olımpıadasynan keıin Aqjúrek Tańatarovty tizimnen syzyp tas­taǵandar kóp boldy. «Otyzdan asqan ba­lýannyń jastarǵa jolyn bergeni jón bolar» degen sózdi talaı aıt­qysh­­tardyń aýzynan estigenbiz. Biraq tájirı­beli balýan 31 jasynda Azııanyń eń myq­ty balýany atandy. Osydan keıin Tańa­ta­rovtyń ekinshi tynysy ashyldy. Dál osy jyly Parıjdegi (Fransııa) álem chempıonatynda Aqjúrek óziniń asyǵa kútken júldesine de ıe boldy. 2012 jyly Olımpıada oıyndarynda qola júlde alǵan tarazdyq tarlan araǵa bes jyl salyp, Azııa chempıony jáne álem chempıonatynyń qola júldegeri degen óshpes ataqqa qol jetkizdi de, sporttyq karerasyna núkte qoıdy.

 

Nurıslam Sanaev

(61 kılo)

2018 j. Bishkek, Qyrǵyzstan

Sońǵy úsh jylda Qazaqstan qura­ma­synyń balýandary Azııa chempıonattarynda sátti óner kórsetip júr. Máselen, 2018 jyly Qyrǵyzstannyń Bishkek qala­synda ótken qurlyqtyq jarysta qazaq­standyqtar 2 altyn medalǵa ıe boldy. Onyń birin Dáýlet Nııazbekov jeńip alsa, endi bireýi Nurıslam Sanaevtyń enshi­sinde. 61 kıloda kúresken Sanaev fınalda japon balýanynan aılasyn asyrdy.

 

Nurqoja Qaıpanov

(70, 74 kılo)

2019 jyl. Sıan qalasy, Qytaı

2021 jyl. Almaty qalasy, Qazaqstan

Nurqoja Qaıpanov 2019 jyly Azııa chempıonatyna alǵash ret qatysty. Eresekter arasyna endi ǵana qosylǵan jas balýan úshin Azııanyń altyn medali keremet jetistik. Nurqoja Qytaı bozki­leminde tórt beldesý ótkizdi. Aldymen Irak balýanynan aılasyn asyrsa, odan keıin Túrikmenstan men Iran balýandaryn utty. Fınalda japonııalyq Kojıro Shıga otandasymyzdan bir upaı da ala almaı, beldesý Nurqojanyń aıqyn basymdyǵymen aıaqtaldy – 9:0.

Nurqoja Azııa chempıony atanǵannan keıin dál osy jyly Nur-Sultanda ótken álem chempıonatynda beldesip, kúmis medalǵa ıe boldy. Al jaqynda ǵana aıaqtalǵan Almatydaǵy sary qurlyq dodasynda Nurqoja ekinshi márte Azııanyń úzdik balýany atandy. Bul joly ol 74 kılo salmaqta kúresti.

 

Danııar Qaısanov

(74 kılo)

2019 jyl. Sıan, Qytaı

2020 jyl. Nıý-Delı, Úndistan

Qytaı jerinde bolǵan Azııa chempıo­­natynda 74 kılo salmaqta kúresken Danııar Qaısanov ta qaı­sar­lyq tanytyp, qurlyq­tyq jarystyń bas júldesin jeńip aldy. Ol fınalda Úndistannyń tájirı­beli balýany, Azııa chempıony Amıt Kýmarǵa múlde upaı ustat-
pady. Beldesý 5:0 esebimen aıaqtaldy.

Qaısanov munymen toqtap qalmady. Byltyr Úndistannyń Nıý-Delı qala­syn­da ótken Azııa chempıonatynda taǵy da qur­lyqtaǵy eń myqty balýan atandy. Fınalda úndistandyq Jıtender Ký­mardy 3:1 esebimen jeńdi.

 

Iýsýp Batyrmurzaev

(125 kılo)

2020 jyl. Nıý-Delı, Úndistan

Marıd Mýtalımovtan keıin Azııa chempıonatynda altyn medal alatyn alyptarymyzdy sońǵy jyldary múlde joǵaltyp alyp edik. Byltyrǵy Azııa chempıonatynda sol olqylyqtyń orny tolǵandaı boldy. Eresekter arasyndaǵy qurlyqtyq saıysta alǵash ret synǵa túsken Iýsýp Batyrmurzaev 125 kıloda qarsylas shydatpaı, «Azııanyń túıe balýany» atandy.

Iýsýp Batyrmurzaev 1996 jyly Daǵystannyń Sýlak qalasynda dúnıege kelgen. Ulty – noǵaı. 17 jasynda Qa­zaq­stanǵa qonys aýdaryp, sodan beri elimiz­diń namysyn qorǵap júr.

 

Talǵat Syrbaz

(70 kılo)

2021 jyl. Almaty qalasy, Qazaqstan

Talǵat Syrbaz jaqynda ǵana Alma­tyda ótken Azııa chempıonatyna alǵash ret qa­tysty. Eresekter dýyna endi ǵana ara­lasa bastaǵan balýan týrnır barysynda kileń myqtylardy tize búk­tirdi. Sonymen qatar ol  óz atyn oblysynyń tarıhyna altyn árippen jazdy. О́ıtkeni buǵan deıin Atyraýdyń erkin kúres tarıhynda Azııa chempıony atanǵan balýan bolmapty. Iаǵnı Talǵat Azııa chempıony atanǵan Atyraýdyń tuńǵysh balýany.

 

Oleg Boltın

(125 kılo)

2021 jyl. Almaty qalasy, Qazaqstan

Almatydaǵy Azııa chempıonatynda asa aýyr salmaqta kúresken Oleg Boltın jarady. Jarystyń sońǵy kúni ol erkin kúres balýandarynyń qorjynyna úshinshi altyn medaldy saldy.

Oleg Boltınniń sońǵy jyldary jo­ly bolmaı júr edi. Byltyrǵy Azııa chem­­pıona­tyna bara almady. Qazaqstan chem­­pıo­natynda nemese keıbir ishki ja­rys­tar­da Iýsýp Batyrmurzaevqa ese jibe­rip qoıdy. Tipti shyǵysqazaqstandyq ba­lýan Olımpıadanyń irikteý týrnırine de qa­­tysa almady. Biraq osy jolǵy Azııa chem­­pıonatynda Oleg Boltın beldesýleriniń barlyǵy qıyn jaǵ­­daı­da ótkenine qaramastan, ol tájirıbeli qarsy­­las­taryna tótep berdi.

Sońǵy jańalyqtar

Shymkentte taǵy bir aýdan qurylady

Qoǵam • Búgin, 16:58

Almatyda qant qymbattap barady

Qoǵam • Búgin, 16:45

Dollar baǵamy ósti

Qarjy • Búgin, 16:12

Uqsas jańalyqtar