Keńestik saıasat saıajaılardy qalalyqtardy eńbekke baýlýdyń bir tásiline aınaldyrǵan edi. Biraq Keńes ókimeti qulaǵannan keıin tirshiligi turalap qalǵan aýyldan qalaǵa aǵylǵan jurt osy saıajaılardy panalap, buryn baý-baqsha egý maqsatynda paıdalanylyp kelgen qala syrtyndaǵy qonystardy turaqty baspana etti. Keıinnen shýy mol qaladan qashqan qoly uzyndar da shetten úı-jaı salyp, shahar mańyn qonystanýshylar qataryn kóbeıte túskeni belgili. Qazir elimizdegi kez kelgen iri qalalarda osyndaı aımaqtardyń ınfraqurylymyn, kólik qozǵalysyn retteý sekildi másele týyndap otyr.
Qala syrtynda turatyndardyń kóbeıýi sol aýmaqtarda mektep, balabaqsha, emhana sekildi áleýmettik nysandar salý máselesin týdyratyny taǵy bar. Mysaly, Qyzylorda qalasynyń irgesindegi «Sabalaq» saıajaıyn meken etkenderdiń sany qazir 7 myńnan asyp qaldy. Bul Qazaqstannyń soltústigindegi keıbir aýdan ortalyǵynyń halqynan kóp. «Iаgodka» men «Pıshevıkte» myń jarymǵa jýyq turǵyn bar. «Orbıta», «Eńbek», «Bolashaq», «Edelveısten» baspana salǵandar qatary jyldan-jylǵa kóbeıip keledi.
– Biz byltyr «Iаgodka», «Pıshevık» saıajaılarynyń kirme jolyn jasaǵanbyz. Baý-baqshalyq alqap degenmen de onda turyp jatqan ózimizdiń azamattarymyz. Sondyqtan da olardyń usynys-tilekterin qoldan kelgenshe oryndaýǵa tıispiz. Bul jerde bizge jeke kásipkerlerdiń de kómegi kóp tıip otyrǵanyn aıta ketýimiz kerek. Mysaly, byltyr «Iаgodkadaǵy» josparda joq 6 kóshege merdiger óz esebinen tas tósep berdi, «KOPES» saıajaıynda kire beris jolyna tas tóseýge bıýdjetten qarjy bólindi, – deıdi Qyzylorda qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi, avtomobıl joldary jáne turǵyn úı ınspeksııasy bóliminiń basshysy Birjan Dalabaev.
Osy jyly «Batys Eýropa – Batys Qytaı» kúre jolynyń qalaǵa kirer tusyndaǵy «Edelveıs» saıajaıynyń kirme joly jóndelip, elektr baǵanalary ornatylyp jatyr. «Sabalaq» turǵyndarynyń ótinishine baılanysty ondaǵy bas kóshege jaryq baǵanalary ornatylady. «Eńbek» saıajaıyna da uzyndyǵy 2 shaqyrym tas jol tóseledi.
Osydan eki jyl buryn Úkimet qaýlysymen qalanyń bas josparyna ózgeris engizilip, shahar quramyna «Sabalaq», «Edelveıs», «О́rkendeý», «Orbıta» men basqa da saıajaı alaptary kirdi. Búginde mamandar olardyń mártebesin ózgertýmen aınalysyp jatyr. Osy jumystarmen qatar bul aýmaqtardyń ınjenerlik ınfraqurylymdyq jelilerin damytý úshin jobalyq smetalyq qujattamasy men memlekettik saraptamasyn ázirleýge qalalyq bıýdjetten 66,5 mln teńge bólindi.
Saıajaıdy baspana etkender sanynyń artýy qoǵamdyq kólikter qozǵalysyna da áser etetini belgili. Qaladan 8,5 shaqyrym jerde ornalasqan «Iаgodka» men «Pıshevık» baý-baqsha alaptarynyń osyndaı máselelerin sheshý úshin qala ákimdigi men «Qyzylorda Avtobýs parki» JShS ókilderi saıajaı turǵyndarymen kezdesip, olardyń ótinishine oraı №28 baǵyttan arnaıy avtobýs bóldi. Bul kólik saıajaıdaǵylardy qala ishine júretin marshrýttarǵa tegin jetkizip tastaıdy. PMK-29 baý-baqshalyq alabyna da qazir kúnine 2 márte qoǵamdyq kólik qatynap tur. Jemis-jıdek pisetin jazda kólik qatynasy jıileı túsedi.
– О́tinishimizdi eskerip, saıajaı turǵyndaryna sebin tıgizip otyrǵan kólik ıelerine alǵystan basqa aıtarymyz joq. Jýyrda biz qalalyq máslıhatqa qala mańyndaǵy saıajaılarǵa qatynaıtyn marshrýtty kólikterge ózge qalalardaǵy sııaqty bıýdjetten sýbsıdııa bólý jóninde usynys berdik. Bul úshin marshrýttar áleýmettik dep tanylýy kerek eken. Qazir osy baǵytta jumystar jasalyp jatyr, – deıdi qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi, avtomobıl joldary jáne turǵyn úı ınspeksııasy bóliminiń basshysy.
Qalalyq qurylys bólimi «Sabalaq» saıajaıyn aýyz sýmen qamtamasyz etý baǵytyndaǵy jumystardy aıaqtap qaldy. Oblystyq, respýblıkalyq bıýdjetten 604 mln teńge bólingen joba 2019-2021 jyldar aralyǵyna josparlanǵan. Amandyq bolsa, bıyl turǵyndary tegis taza aýyz sý ishedi.
Jýyrda osyǵan baılanysty oblys, qala basshylyǵy qatysqan jıyn ótip, onda shahar aýmaǵyna engen saıajaılardyń ınfraqurylymyn retteý máselesi talqylanypty. Qazir osyǵan oraı jobalyq smetalyq qujattama ázirlenip jatyr, alda qurylys bólimi ol aýmaqtarda jol salynyp, aýyz sý jáne elektr jelilerin tartýǵa kirisedi.
– Saıajaılar máselesimen Tasbóget kentiniń ákimi qyzmetin atqarǵan kezden tanyspyn. Sondaǵy turǵyndardyń ótinishi boıynsha «Sabalaqtan» №4 emhananyń fılıalyn, polısııa beketin, áleýmettik dúkender ashqanbyz. Memlekettik baǵdarlamalar aıasynda kásip bastaǵan turǵyndar da bar. Baǵbandyq maqsattaǵy jer telimi sanalatyn aýmaqqa memleket esebinen úlken qurylystar salý zańǵa qaıshy. Biraq bul saıajaılar máselesi syrttap qalady degen sóz emes. Bul qala ákimdiginiń turaqty baqylaýynda tur. Onyń ústine, byltyr pandemııa bastalǵan ýaqytta kóp qalalyq saıajaıǵa oraldy, tastap ketken jerin qaıta qolǵa alǵandar boldy. Syrttan keletin ónimder baǵasy aspandap turǵan qazirgi ýaqytta óz aýlańa ekken kókónis pen jemisti úzip jegenge ne jetsin, – deıdi qalalyq qurylys bóliminiń basshysy Pakýadın Shamuratov.
Mamandardyń aıtýynsha, saıajaılyq aýmaqtarǵa gaz qubyryn tartý týraly aıtýǵa áli erte. Qala quramyna kirgenimen de áli mártebesi aıqyndalýy kerek. Mine, osy kezde bıýdjetke salmaq salýy múmkin.
Qalaı bolǵanda da qala damýynda saıajaılar máselesi aldyńǵy qatarda turady, ondaǵy turǵyndardyń talap-tilegi eskerýsiz qalmaıdy. Bul anyq.
QYZYLORDA
