Tán tunshyǵýly, jan shyńǵyrýly

Ádebı saýaldamamyzdyń kezekti av­tory – halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Marhabat Baıǵut.

– Jazý jaǵy júdeýli. Jadaýly. Burnaǵy jyly ájepteýir eńbektenip edik. Bir jyl boıy tynym tappaǵanbyz. Uıqy-kúlki kórmegenbiz. «Bir beldeý, bir jol» Halyqaralyq yntymaqtastyq baǵdarlamasy aıasynda, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń «Jibek joly boıyndaǵy júz qala» jobasy boıynsha jáne Qazaqstannyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdaryna sáıkes, Qazjazodaq tapsyrysymen, Uly Jibek jolynyń tarıhı hám zamanaýı jaýhary, shýaqty shahary jáne ózgeshe ýálaıat haqynda «Túrkiler tóri Túrkistan» atty kitap jazǵanbyz. Tarıhı-kórkem esseler jınaǵy. Qazir Qytaıda tárjimalanyp jatsa kerek.

Byltyr da Túrkistan qalasy men oblysyn nasıhattaýǵa pýblısıstıkalyq dúnıelerimiz arqyly birshama úles qostyq-aý. 2005-2010 jyldary Asta­na­ǵa eki-úsh aı barmasaq, tanymaı ta­ńyr­qaýshy edik qoı. Búginde Túrkis­tanymyz tap sondaı jaǵdaıda. Qaınap jatqan qurylysyna qatyspasaq ta, qalamymyzben demesek deımiz.

Al endi «jazý jaǵy júdeýli, jadaýly» dep meńzep, keı-keıde meń-zeń bolatynymyzdyń sebebine keleıik. Shynymyzdy aıtsaq, biz paqyryńyz tek áýlıe janr áńgime jazǵanda ǵana qanaǵat tapqandaı kúı keshemiz. Kórkem áńgime deıtuǵyn dúrrı-gaýhar dúnıeni jóndep jarata almaı, qınalyp júrgen kúnderimiz kóbeıdi. Bıyl eń kemi eki áńgime jazarmyz dep oıǵa salǵanbyz. Ázirshe oı-qııaldaǵy kúıinde.

Ábý Nasyr ál-Farabı babamyz: «Aqshaǵa qunyqpa, mansapqa qunyq­pa, áıelge qunyqpa», degen ǵoı. «Alaı­da, qunyqpa degenimiz qyzyqpa dege­nimiz emes», dep pálsapalatyp jalǵas­tyrady. Osy qunyǵý men qyzyǵý týraly bir pesa bastap edik, jartysyna jaqyndaǵanda, jyrtyp tastadyq. Keıde qaǵaz jyrtýdyń ózi júıke tynyshtandyratyn sekildi.

Eń negizgi nıetimiz, basty tilegimiz – týǵan eldiń, tutas adamzattyń aman­dyǵy. Myna páleket indetten, indet artqan mindetten erterek aryltsa eken. Erterekte bir ádebı basylymnan oqy­ǵan mynadaı támsil oıǵa oralady osyn­daıda. Bir salıqaly prozashy men qyz­balaý aqyn bıik taýdyń basynda turypty. Tómendegi týǵan elge, týǵan jerge qarap, tolǵanypty desedi. Arqaly aqynyńyz:

– Aı, aınalaıyn, esil elim-aı! Endi júz jyl ótkende myna mendeı asyl aqyndaryńnyń asyl óleńderin oqymaı qor qylasyńdar ǵoı, – depti.

Al prozashy kúrsinip:

– Aqyn baýyrym, myna bizdeı jaman jazýshy perzentteriniń shyǵarmalaryn oqymasa da, júz jyldan keıin de qaıran jurtymyz, esil elimiz esen-aman bolsa eken, – degen.

Asqar Súleımenov aǵamyz: «О́mir – tán, óner – jan. Tán tunshyqqanda – jan shyńǵyrady», deıdi.

Tán tunshyǵýly, jan shyńǵyrýly.

Shyǵarmashylyq qupııańyzben bóliskenińizge rahmet.