Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵynyń boljaýynsha, Qazaqstanda 2021-2025 jyldar aralyǵynda jaldamaly eńbekke 1 mln adamǵa suranys týady eken. Osy oraıda Dúnıejúzilik bank te Qazaqstandaǵy eńbek ónimdiligine qatysty arnaıy baıandama ázirlep, máseleniń ár qyryna úńiledi. Bank sarapshylarynyń jazýynsha, 2050 jylǵa taman Qazaqstan tabysy joǵary álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna kirý úshin eńbek ónimdiligi deńgeıin arttyrýy tıis.
«Osy maqsatta qazaqstandyq kásiporyndar ishki tutyný men eksportqa sapaly taýarlar men qyzmetterdi shyǵarý úshin eńbek daǵdylaryn qarjylyq jáne fızıkalyq resýrstarmen úılestirý prosesin jetildirýi kerek. Eńbek ónimdiliginiń ósýi Qazaqstannyń ekonomıkalyq strategııasynda, onyń ishinde 2025 jylǵa deıingi strategııalyq damý josparynda basty orynǵa ıe bolǵanyna qaramastan, el eńbek ónimdiligi turǵysynan kez kelgen nátıjege qol jetkizý úshin óndirýshi ónerkásipke basymdyq beredi. 2015-2018 jyldar aralyǵynda óńdeýshi óndiris pen qyzmet salasynda nebári 1,1 jáne 0,4 paıyzdy quraıtyn az ǵana óndiris ósimi baıqaldy. 2014 jylǵy ekonomıkalyq daǵdarysqa deıin eldegi eńbek ónimdiligi 2,3 paıyz deńgeıinde qubylyp turdy», dep jazady Dúnıejúzilik bank.
Sarapshylardyń aıtýynsha, eńbek ónimdiliginiń negizgi úsh faktory bar.
«Birinshiden, kásiporynnyń ınnovasııalyq tehnologııalardy engizip, basqarý prosesin jetildirý arqyly qanshalyqty óz jumysyn jańǵyrta alatyny mańyzdy. Qyzmetkerlerdi olardyń eńbek ónimdiligine qaraı joǵarylatý, qaıtalana beretin problemalardyń sheshimin tabý úshin monıtorıng jasaý, qyzmetke saı emes jumysshylardy qaıta daıarlaý jáne olardy jumystan shyǵarý – ekinshi aıtqan basqarý prosesin jetildirýge jatady. Ekinshiden, meılinshe ónimdi kásiporynnyń qajetti resýrstardy – qarjylandyrý, bilikti kadrlar, qajetti jer ýchaskesin ala bilýi ónim sapasy men onyń kóleminiń ósýine yqpal etedi. Úshinshisi – tym qarapaıym logıka: Jumysy ónimdi emes kásiporyndar jabylyp, ónimdi kásiporyndar ósýdi jalǵastyrýy kerek. Sonda olardyń adamdyq jáne qarjylyq resýrstaryn basqa kásiporynda ónimdi paıdalaný múmkin bolady. Qazaqstannyń eńbek ónimdiligine taldaý jasaı kele sońǵy onjyldyqta atalǵan úsh aspekti boıynsha da jaǵdaıdyń máz emes ekenin baǵamdaýǵa bolady», delinedi zertteýde.
Dúnıejúzilik bank sarapshysy Qazaqstanda bankterdiń kásiporyndarǵa nesıe bermeıtinin, sol sebepti eleýli túrde ekonomıkalyq ósimdi tejep otyrǵanyn jazady.
«Qazaqstandaǵy kásiporyndar qarjy jetispeýshiligin sezinip otyr. Nesıeleýdiń qoldanystaǵy shaǵyn kólemi barǵan saıyn aqtalmaıtyn kásiporyndarǵa baǵyttalýda, osylaısha eńbek ónimdiligi tómendeıdi. Memlekettik nesıeleý baǵdarlamalary bankterdiń ónimdi jobalar izdeýin yntalandyrmaıdy, kerisinshe tıimsiz «zombı-kásiporyndardyń» ilinip-salynyp jumys isteı berýine sebep bolýda. 2018 jyldyń sońynda árbir segizinshi korporatıvtik zaım memlekettik baǵdarlama aıasynda berilgen, al árbir besinshi korporatıvti qaryz alýshy sýbsıdııaǵa ıe bolǵan» dep jazady bank.
Qysqasy, memlekettik baǵdarlamalar zamanǵa beıimdelgish, sıfrly, ekologııalyq, ekonomıkalyq turǵyda berik kásiporyndar múddesine jumys istemeı jaǵdaı ońalmaıdy. Al osyndaı meshel halde ekonomıkalyq ósim jasaý úshin ne isteý kerek? Sarapshylardyń jazýynsha, aldymen memlekettik qarjylandyrý baǵdarlamalaryn reformalaý qajet.
«О́nimdilikti jaqsartý úshin Qazaqstan birqatar salada reforma júrgizip, aıqyn emes ınvestısııalyq erejeler, ınvestorlardyń jetkiliksiz qorǵalýy jáne aýyr salyq salý erejeleri sııaqty iskerlik ortadaǵy kedergilerdi joıýy kerek. Kásiporynnyń ekonomıkalyq áleýetin arttyrý jolynda memleket túrli máseleler boıynsha konsýltasııalyq qoldaý jasaýy kerek. Qazirgi ýaqyt – Qazaqstandaǵy kásiporyndardy qoldap, bank operasııalary men strategııalaryna naqty ózgerister jasaıtyn kezeń. Bul ózgeris – eldiń daǵdarystan soń jedel qalpyna kelip, ekonomıkalyq serpilis jasaýyna yqpal etedi», delinedi Dúnıejúzilik bank málimdemesinde.
