Medısına • 12 Mamyr, 2021

Medbıkelerdi daıarlaýdyń jańa júıesi engizildi

179 ret kórsetildi

Búgingi tańda medısına qurylymyndaǵy eń kóp sanatty qyzmetterdiń biri – medbıke qyzmeti. DDU deregi boıynsha onyń úlesine barlyq densaýlyq saqtaý kadrlarynyń shamamen 60%-y kiredi. Al elimizdegi meıirger isi mamandarynyń úlesi 70%-dy quraıdy, dep habarlaıdy Egemen.kz Densaýlyq saqtaýdy damytý respýblıkalyq ortalyǵyna silteme jasap.

Jyl saıyn qansha orta medısınalyq qyzmetker daıarlanyp shyǵady?

Keıingi 10 jylda orta medısınalyq qyzmetkerlermen qamtamasyz etý 10 myń turǵynǵa shaqqanda 78,6-dan 95,3-ke deıin ósti. Sonyń nátıjesinde respýblıkada 185 myńnan astam orta býyn mamandary jumys isteıdi. Iаǵnı dárigerler sanynan 2 ese artyq. Bul – medısınalyq kómektiń tıimdiligi kóbinese medbıkelerdiń kásibıligine jáne jańartylǵan meıirbıkelik qyzmetke baılanysty ekenin kórsetedi.

«Medbıke isiniń» akademııalyq bakalavrlary men magıstrlerin daıarlaý Qazaqstan Respýblıkasynyń 7 joǵary oqý ornynda júrgiziledi. Akademııalyq bakalavrlardyń jyl saıynǵy shyǵarylymy orta eseppen 200 adamǵa jýyq bolsa, medbıke isi boıynsha magıstrler 10 adamnan ǵana aspaıdy.

Máselen, orta býyn medbıkelerin 89 medısınalyq kolledj daıarlaıdy. Sonyń ishinde 24-i memlekettik, 65-i jeke menshik. Mamandardy daıarlaý 8 mamandyq jáne 16 biliktilik boıynsha júzege asyrylady. Jyl saıyn 19 myńnan astam orta medısınalyq qyzmetker daıarlanyp shyǵady. Eger sanamalaıtyn bolsaq, onyń 7 myńnan astamy «Medbıke isi» mamandyǵy boıynsha támamdaıdy.

Medbıke qyzmetiniń damý tendensııalary qazirgi Densaýlyq saqtaý júıesindegi medbıke róliniń edáýir artýymen baılanysty. Sebebi medbıkelik bilim berý júıesin reformalaýsyz bul maqsattarǵa qol jetkizý múmkin emes. Oǵan dálel retinde, qazirgi kúni Qazaqstanda medbıke isin reformalaý qajettiligi Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń birqatar nomenklatýralyq jáne baǵdarlamalyq qujatynda kórinis tapty.

Densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynda meıirbıkelerdiń mártebesi men rólin arttyrý jónindegi is-sharalar, OMQ-ǵa birqatar fýnksııalardy berý jáne medbıke isi mamandarynyń róli men mindetterin keńeıtý, klınıkalyq medbıkelik nusqaýlar men operasııalyq rásimder standarttaryn (ORS) engizý, sondaı-aq OMQ-ny basqarý jáne damytý jónindegi sharalar kesheni kórsetilgen.

Budan basqa, Qazaqstan Respýblıkasynyń 2020 jylǵy 7 shildedegi № 360-VI QRZ Kodeksiniń uǵymdyq bólimine mynadaı uǵymdar engizilgen: klınıkalyq meıirgerlik nusqaýlyq – pasıentterge kútim jasaý jónindegi meıirgerlik personalǵa arnalǵan, pasıentterdi basqarýda profılaktıkalyq, dıagnostıkalyq, emdeý jáne ońaltý is-sharalaryn paıdalanýdy kózdeıtin ǵylymı dáleldengen usynymdardan turatyn qujat; meıirgerlik kútim – barlyq jastaǵy, toptaǵy jáne qoǵamdastyqtaǵy, naýqas nemese deni saý adamdarǵa meıirgerler men keńeıtilgen praktıkadaǵy meıirgerler kórsetetin, densaýlyqty nasıhattaýdy, aýrýlardyń profılaktıkasyn jáne naýqastarǵa, múgedekterge jáne aýyr haldegi damdarǵa kútim jasaýdy qamtıtyn medısınalyq qyzmetter kesheni.

 

 Meıirgerlerdi daıarlaýdyń kópdeńgeıli júıesi engizildi

Kishi medbıkelerden bastap medbıke isi boıynsha PhD doktoryna deıin «Medbıke isi» mamandaryn daıarlaýdyń kópdeńgeıli júıesi engizildi. Jumys isteıtin medbıkelerge jedeldetilgen jáne ıkemdi daıarlaý baǵdarlamalary boıynsha joǵary jáne orta bilimnen keıingi medbıkelik bilim alýǵa múmkindik beretin «Medbıke isi» boıynsha akademııalyq jáne qoldanbaly bakalavrıattyń biriktirilgen baǵdarlamalary ázirlendi.

Respýblıkanyń 37 medısınalyq kolledji joǵary kolledjder mártebesine ıe boldy jáne medbıkelik kútimdi júzege asyra alatyn, pasıentterge, olardyń týystaryna aýrýdy basqarý boıynsha konsýltasııa bere jáne úırete alatyn, densaýlyǵyn nyǵaıtý jáne aýrýlardyń aldyn alý jónindegi qyzmetti júzege asyra alatyn qoldanbaly bakalavr – keńeıtilgen praktıkadaǵy medbıkelerdi daıarlaýdy qamtamasyz etedi.

Sondaı-aq keńeıtilgen praktıkadaǵy medbıkeler dárigerden jeke derbes qabyldaýdy, dınamıkalyq baqylaýdy, konsýltasııa berýdi, aýrýlardy basqarý baǵdarlamasy sheńberinde oqytý men patronajdy júzege asyratyn, skrınıngter, vaksınasııalar jáne birqatar dıagnostıkalyq, emdik rásim júrgizetin bolady.

Álemde de, respýblıkada da medbıke isiniń damý úrdisi – onyń MSAK pen stasıonarlardaǵy klınıkalyq rólin kúsheıtýge baǵyttalǵan. Eń aldymen, fýnksıonaldyq mindetterdi keńeıtýdi jáne birqatar qyzmetti dárigerden óz quzyreti sheginde medbıkege bere alady. Máselen, bastapqy derbes qabyldaýdy, aýrýlar men olardyń asqynýlarynyń profılaktıkasyna baǵyttalǵan aldyn alý qyzmetterin kózdeıdi.

 

Medbıke qyzmetiniń jańa modeli

Medısınalyq uıymdardyń qoldanbaly bakalavrlardyń jumysyna daıyndyǵyn qamtamasyz etý, joǵary kolledjderdiń klınıkalyq bazalarynda bilikti medbıkeler praktıkasyn qurý, medbıke qyzmetiniń mártebesin arttyrý úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi jeti óńirdegi praktıkalyq densaýlyq saqtaý uıymdarynda jáne Respýblıkanyń 7 joǵary medısınalyq kolledji men 31 qanatqaqty medısınalyq uıymynyń bazasynda meıirger qyzmetiniń jańa modelin ázirleý jáne engizý jónindegi qanatqaqty joba iske asyrylyp jatyr.

Medbıke qyzmetiniń jańa modelin damytý sheńberinde:

- dárigerdiń birqatar qyzmetti bere otyryp, «keńeıtilgen praktıka medbıkeleri» laýazymy engizildi;

- 31 qanatqaqty medısınalyq uıymnyń bazasynda meıirger qyzmetiniń jańa modeli engizildi;

- «Medbıkeler isi» mamandyǵy boıynsha daıarlaýdyń barlyq deńgeıleriniń bilim berý baǵdarlamalaryna 15 klınıkalyq medbıkelik nusqaýlyq ázirlendi;

- 45 standartty operasııalyq prosedýra, meıirbıkelik qujattamanyń 33 bastapqy nysany pysyqtaldy;

- meıirgerlik dıagnozdar jikteýishi beıimdeldi.

«Medbıke isinde bilim, tájirıbe jáne ǵylymnyń úshtuǵyrlyǵy» Jol kartasynyń is-sharalaryn iske asyrý sheńberinde 2021 jylǵa josparlanǵan:

- medbıkelerge arnalǵan sertıfıkattaý kýrstarynyń baǵdarlamalaryn jańa mamandyqtar boıynsha iske qosý,

- meıirbıkelik dıagnozdar men meıirbıkelik aralasýlardyń ulttyq jikteýishin engizý,

- klınıkalyq meıirgerlik nusqaýlardy, keńeıtilgen jáne tapsyrylǵan meıirgerlik qujattama nysandaryn, operasııalyq rásimder standarttaryn kezeń-kezeńimen engizý,

- QDSB-da meıirbıke isiniń úılestirýshisi laýazymyn engizý jáne t. b.

Respýblıkada medbıke isiniń odan ári damý perspektıvalary – densaýlyq saqtaýda medbıke personalyn utymdy paıdalaný maqsatynda kásibı ósýdi, medbıkeler mansabyn damytýdy, tıimdi kadr saıasatyn qamtamasyz etý, bilim deńgeıin, kórsetiletin medbıke kómeginiń kúrdeliligin, kólemi men sapasyn eskere otyryp, mamandardyń eńbegine aqy tóleý júıesin jetildirý, olardyń arasynda barlyq deńgeılerde kóshbasshylyq áleýetti damytý, sondaı-aq medbıkelerdi Densaýlyq saqtaý saıasatyn aıqyndaý máselelerine tartý.

 

Sońǵy jańalyqtar

«Jasyl» aımaqta birde-bir óńir qalǵan joq

Koronavırýs • Búgin, 09:55

«Pfizer» vaksınasyn qansha adam saldyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:32

Uqsas jańalyqtar