Qoǵam • 16 Mamyr, 2021

Barymyzdy baǵalaı bileıik

1894 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Adam boıynda týmysynan ne tabıǵa­tynan bite qaınasyp jatqan asyl qasıet­ter bolady. Biraq ol arnasynan asyp-ta­syp jat­qan joq, saf altyndaı sırek kez­de­sedi. Sol qymbat qubylystardyń jıyn­tyǵyn ult sheńberinde talant túzedi. Táńi­ri bergen talant – adamnyń janyna bite­tin aıryqsha alǵyrlyq qana emes, ol tu­tastaı memlekettiń maqtanyshy, halyq­tyń qazynasy.

Elbasy júzege asyrǵan «Júz jańa esim»­ jobasy el ishinde nebir óner tarlanda­ryn, tehnıkanyń tilin meńgergen jas talapker­lerdiń esimin áıgilep keledi. Zaman-ýaqyty al­dynda eńbegi eleýli, kózqarasy bólek, tanymy tereń, tańdaýly talanttardyń shoǵyryn qalyptastyrdy. Jyl saıyn dástúrli túrde tabıǵat bergen tumsa talant­pen tańǵajaıyp týyndy jasaýǵa beıil, bilimi jetik jastar jetilip keledi. Olardyń óz isine adaldyǵyn ańdaǵanda, ultqa degen jańa­shyrlyǵynan taǵan tartqan qaraketin kór­gende kóńilimizdi qýanysh kerneıdi. Bi­regeı jobanyń nátıjesinde qanshama jas­tyń aty-jóni asqaqtap, eńbegi janýda. Olar eldiń erteńin, zııaly qaýymnyń jańa kel­betin qalyptastyratyn býyn dep senemiz.

Talant jeke-dara alǵanda ilýde bir kez­desetin kenish, ony kók bolattaı sýaryp, sary altyndaı súzip otyrmasa, ıakı el bolyp qu­diretine boılamasa, tot basyp ketýi ǵa­jap emes. Sondyqtan daryndy kózdiń qa­rashy­ǵyn­­daı, boıtumardaı saqtaý qajet. On­daıda ómir atty uly ustazdan sabaq alyp, aqyl atty she­ber zergerdiń qamqor qolyna baryp qonsa deısiń.

Árıne, el táýelsizdiginiń otyz jyldyq ta­rıhynda kók týymyzdy kókke kótergen nebir sańlaqtarymyz ben óner maıtalmandarymyz shyqty. Alaıda sol tuǵyrǵa qonǵan talanttardyń taǵdyry qalaı órildi? Olımp shyńyn baǵyndyryp, ánuranymyzdy álemge tyńdatqan sportshylar baǵasyn baǵamdap, qazaq­tyń daýysyna, dara únine tórtkúl dúnıeni bas ıdirgen dúldúlderimizdi qaı deń­geı­de ardaqtap jatyrmyz? Mundaıda jalǵan dúnıe­den jasyndaı jarq etip óte shyqqan Erik Qurmanǵalıev, Bekzat Sattarhanov sııaq­ty esimder tizbegi kóz aldyńnan óte beredi.

О́zin ózi durys ıgere almaǵan, jóndi jú­gendeı almaǵan jas talanttar basyn taýǵa da soǵady, tasqa da soǵady. Ony bireýler bas­qa qonǵan baqytty kótere almady dese, endi biri baqastyqtyń qurbany boldy dep biledi. Tulaboıdy kernegen tumsa kúsh, aǵyl-tegil ystyq qaıratty arnaıy bir arnaǵa sal­ǵandyqtan talanttar keıde turmys-tirshiliktiń daǵdyly qalybyna syı­maı qalýy múmkin. Tabıǵat tartqan dara-qasıettiń ulttyń bolmys-bitimimen jym­dastyra almasa, oǵan talant qana emes, qaý­malaǵan qaýym da kináli.

Talantty qazanatqa mingizetin de, aǵash atqa mingizetin de halyq. Batyr ańǵal keledi degen bátýaly sóz bar. Ádemi áńgime aıtýǵa ebi joq el súıingen sportshy suhbat barysynda sózden súrinse, áleýmettik jelide ájýalaý úrdis alyp barady. Bir kezderi japa-tarmaǵaı maq­taǵan qoshemetshil jurt jabyla dattaýǵa kóshedi. Kúshten jyǵylmaǵan qazaqtyń balasy sózden jyǵylsa, ult úshin istegen kól-kósir eńbegin ekinshi qatarǵa qoıa salatynymyz ábestik emes pe? Dúıim dúnıe júzine or­taq sańlaqtarymyzdyń jeke bastaryna tán kinárat-kemshilik bolsa, búgip qalyp, nege aby­roıyn saqtamasqa. О́ıtkeni jas urpaqqa onyń ja­syǵy emes, asyly, kemistigi emes, jetistigi qajet.

Qabilet pen qasıet qatar qonbaýy múm­kin. Arǵy-berginiń bárin birdeı aqyl tarazysyna salyp, dál bezbendep otyratyn salıqaly, kóldeneń ótkinshi qubylystardyń qaqpaqylyna qaıyspaı qarsy tura alatyn salmaqty, maqtaý-madaqtaý ataýlyǵa aldanyp-arbalyp ketpeıtin parasatty talanttar sırek kezdesedi. Egemen eldiń topyraǵynan ushqan darynnyń bári ádebıetke jaqyn, ata-ájeniń tárbıesin kórgen, oń-solyn tanyǵan, ózge elde ózin erkin ustaı alatyn Dımash emes. Máselen, túrki jurtynyń ishinde tuńǵysh ret ataqty Gremmı syılyǵynyń ıegeri atanǵan Imanbek baýyrymyzdy ózge eldiń prodıýserleri ıemdenip ketti. Qarapaıym qazaq balasynyń erligine Eýropa tańdaı qaqsa, Azııa áli sene alar emes. Taıaýda tanymal telearnalardyń belgili jýrnalısteri baǵdarlamalaryna sha­qyryp, jıyrma jastaǵy jigitke shymshyma saýaldar tastap, jigerin jasytqanyn baıqadyq. Al eldiń dańqyn shyǵarǵan sol Imanbekti memleket aıryqsha qaraýyna alyp, tereń mýzykalyq bilim berse, jas jigittiń shyǵar bıigi áli alda emes pe? Balań jigit jazataıym súrinip ketse, obaly kimge? Sondyqtan óz talanttaryn baǵalaý ǵana emes, saqtaý da búgingi úlken mindet bolsa kerek.

Daryn – uly dalamyzda baǵzy balalardyń qanymen úzilmeı jetken danalyqtyń dáni. Qasıet halyqtyń quty bolsa, memleket sony saqtaıtyn syrtqy qaýyzy emes pe? Endeshe bizdiń basty baılyǵymyz arda azamattarymyz desek, darynymyzdy baptaı bileıik, barymyzdy saqtaı bileıik.