Shyn máninde, sol akterlerdiń bári bir-bir som tulǵa dep aıtýǵa bolady.
Qazaqtyń qatparly minezdi qara shalyn Káýken Kenjetaev kelisti beıneledi. Balasyna meıirimi túsip turatyn aqjarylqap ana – Ámına О́mirzaqova qandaı! Aqjúrek Qaıyrken she?! Halqymyzdyń ıbaly kelinin kórkemdegen Janna Qýanyshevany áspetteýge ásem sóz taba almaısyz. Ásirese bir qaraǵanda jan-dúnıesi tomyryqtaý, biraq erkektik aıbary basym Tastandy Ánýar Boranbaev jerine jetkizip oınady. Kınony kórgende Tastannyń Saltanatqa degen qatygezdigin qabyldaı almaı, ishteı jek kórip otyrasyz. Biraq fılm sońyna taman Tastannyń jany gúldeı názik ekenin túsinesiz.
Jýrnalıst Seısen Ámirbekulynyń 2013 jyly «Aıqyn» gazetinde jaryq kórgen talantty akter jaıyndaǵy «Men tolyq ashyla almadym, átteń...» degen maqalasynda, qalamger Dýlat Isabekov: «Ánýar Boranbaevpen «Gaýhartas» atty povesimniń jelisi boıynsha fılm túsiriler kezde tanystym. Basynda basty róldegi Ybysh-Tastandy ózge akter oınaıtyn bolar dep júrgenmin. Ánýar bekipti. «Áı, alyp shyǵa alar ma eken?» degen senimsizdik oıda boldy. Qatelesippin. 1975 jyldyń jeltoqsan aıynda kınonyń premerasy ótti. Rıza boldym. Ánýar akterlik sheberligin kórsetti. Jarynyń janyn túsinbeıtin shodyr minezdi, biraq óz isine adal adamnyń beınesin keremet somdap shyqty. Qazir ol fılmdi Ánýarsyz elestete almaımyn. Boranbaev kıno áleminde osy «Gaýhartasqa» túsý arqyly óziniń jańa bir qyryn ashty, halyqqa keńinen tanyldy» dep aıtady. Jazýshy óte dál baǵa bergen. Ánýar aǵa odan keıin de talaı fılmge tússe de, kórermen jadynda «Gaýhartastaǵy» Tastanmen máńgi qaldy.
Alaıda arqaly akterdiń juldyzy teatrda jandy deýge bolady. Alys aýyldan arman qýyp kelgen bozbala Qurmanǵazy atyndaǵy óner ınstıtýtyna oqýǵa túsip, professor Rábıǵa Qanybaevanyń sheberlik synybynda dáris alyp, keıin Almatydaǵy Muhtar Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatryna jumysqa qabyldandy. Alǵashqy róli – uly Muhańnyń «Túngi sarynyndaǵy» − Sapa. Ony jas akter sahnada sátti alyp shyǵa bildi. Sodan bastap Ánýardyń aıy ońynan týdy. Ákemteatrǵa alǵashqy kelgen jyldary rejısser Qadyr Jetpisbaev aqyn Qudash Muqashevtyń Ilııas Jansúgirovtiń jastyq shaǵynan eles beretin «Dala dastany» atty pesasyn kórermenge usyndy. Munda akterge bas keıipker – Ilııasty oınaý baqyty buıyrdy. Kórnekti aqyn beınesin alyp shyǵý úshin ol kóp izdenip, aqyry sahnada tuǵyrly tulǵanyń bula kezin zerdeli kórkemdeıdi. Oǵan kórermender ǵana emes, sahnada birge júrgen áriptesteri de tánti bolady.Bul týraly jaqyn dosy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Tuńǵyshbaı Jamanqulov: «Ánýar sol qazaq teatrynda asqan jaǵymdy únimen birge keremet sahnalyq súıkimimen kelgen qaıtalanbas, eshkimge uqsamaıtyn jańa akter paıda bolǵanyn jurtshylyqqa pash etti. Jaqsy oınady, Ilııas róli Ánýar tabıǵatynyń oń jambasyna kelip, kirigip, birigip ketti» dep aqtarylady.
Jalpy ótken ǵasyrdaǵy alpysynshy jyldary qazaq teatrynyń dáýirlegen kezeńi bastaldy. Sol kezde ataqty rejısser Ázirbaıjan Mámbetov qoıǵan dramalyq shyǵarmalardyń dańqy Odaqqa tarap jatty. Mine, osy shaqta qasıetti óner ordasyna jalyndy jas býyn keldi. Solardyń arasynda jasyndaı jarqyldap Ánýar da júrdi. Jetpisinshi jyldardan bastap ákemteatrda sahnalanǵan qoıylymdardy Boranbaevsyz elestete almaısyz. Onymen ónerge birge kelgen zamandastary da shetinen shashasyna shań tımes júırikter bolatyn. Biraq solardyń ishinde Ánýardyń álemi daralanyp turdy. Ol otyz jyldan asa ýaqyt ishinde Áýezov teatrynyń sahnasynda 70-ke jýyq rólde oınap, naǵyz maıtalmanǵa aınaldy. Ol jaıynda marqum Áshirbek Syǵaıdan asyryp aıtý múmkin emes. «Tarıhı hám osy zamanǵy qaharmandarymen shurqyrasa tabysyp, óner jankúıerlerine árdaıym kól-kósir estetıkalyq qýanysh syılaǵan akter Ilııas, Syrym, Áýbákir, Lıýchensıo, Birsimbaı, Neznamov, Jadaev, Ýılıam Ketsbı, Sotanvıl, Sabyrbaev, Tursynbaı, Elaman, Momyn shal syndy san ult ókilderi men ár dáýir adamdarynyń ómirsheń shejirelerin «tiriltti». Keıipker boıyna qan júgirtip, tiri keýdege jan beretin akterlik tylsym sıqyrdyń barlyq syrlaryn meńgergen sahna sheberi», deıdi belgili teatr synshysy.
Daryndy ónerpaz qazaq kınosyn damytýǵa da aıtarlyqtaı úles qosty. «Túrksib týraly án» – T.Rysqulov, «Oral ot ishinde» – Tańatarov, «Juldyzyńdy óshirme» – Qasymov, «Sońǵy kósh» – áke, «Jaý tylyndaǵy maıdanda» Baısanbaev sekildi birneshe aıshyqty beınelerdi somdady. Asyl azamat kózi tirisinde týǵan jeriniń qol bastaǵan batyrlary Amangeldi Imanov pen Keıki Kókembaıulynyń qaharman beınelerin kınoda somdasam dep armandapty. Biraq jumyr basty pendege arman degen arǵymaq jalyn ustata bere me?!
Aktermen jaqyn syılasqandar onyń adamı bolmysy týraly tamsanyp aıtady. Bul týraly dostarynyń jazǵan estelikteri de jeterlik. Ol kisiniń elde bala kúninen birge ósken Aıtbaı Shúkenov degen dosy bar. Ánýar aǵa aýylǵa kelgende Aıtbaı aǵa ekeýi únemi birge júredi. О́zenge sýǵa túsedi, balyq aýlaıdy. Atqa minedi. Eldiń adamdarymen júzdesedi. Qazir Aıtekeń – zeınetker. Aýyldyń qazynaly qarııasy. Jan dosy jaıynda tebirenip sóıleıdi. «Ánýar ekeýimizdiń dostyǵymyz alǵashqy bala kúnnen tanysyp, tabysqan kún men máńgi qosh aıtysqan kúnniń arasyna sozylǵan 45 jyl eken. Azamattyǵy, mineziniń keńdigi, kisilik kelbeti, qazaqy qasıeti ony basqalardan erekshelep turatyn. Aqyldy, adaldyqty, kishilikti ol ómirdiń ózinen úırene bilip ósken tabıǵattyń sırek tulǵasy ispettes edi» dep saǵyna eske alady.
Belgili qalamger Qaısar Álimniń «Akter taǵdyry» degen kitabynda Ánýar aǵanyń ómiri men óneri jaıynda jan-jaqty baıandalǵan. Ol kisi ómiriniń sońǵy jyldarynda biraz qıyndyq kórdi. Bolashaǵynan úmit kútken uly oqysta qaza boldy. Jaǵasyna aýyr dert jarmasyp, aqyry bir aıaǵynan aıyryldy. Kıeli sahnamen qoshtasýǵa týra keldi. Ol teatrdan keterde jata qalyp edendi qushty deıdi kózkórgender. Qabyrǵaly sýretker Sáken seri Júnisov akterdiń ishki oı kúızelisin bylaısha óredi. «Eger budan bylaı qoıylymdarǵa qatynasa almasam da, teatrǵa kelýden bir kúnde tyıylmaımyn. Keshegi sahnanyń qadaý-qadaý qazyqtaryndaı, ata-ájelerimniń, aǵa-apalarymnyń kóterip ketken óner ǵımaratynyń saqshysy bolsam da, akademııalyq teatrdyń atyn joǵaltpaı, zatyn júdetpeı ustasa eken dep ózimnen keıingi urpaqqa kúnde aqylymdy aıtyp, mysqaldaı paıdam tıe bersin dep armandaımyn» dep tolǵanypty. Keıin aǵamyz sahnaǵa oralyp, ónerin saǵynǵan kórermenimen qaıta qaýyshty. Onnan asa róldi somdady. Alaıda aınaldyrǵan dert talantty akterdi elý eki jasqa qaraǵan shaǵynda alyp tyndy. Oǵan jańa myńjyldyqtyń dámin tatý buıyrmady.
