Is-sharaǵa QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý birinshi vıse-mınıstri Aqmádı Sarbasov, QR Adam quqyqtary jónindegi ýákili Elvıra Ázimova, Túrkistan jáne Qaraǵandy oblystary ákimderiniń orynbasarlary Arman Sábıtov pen Ermek Alpysov, QR BǴM Balalar quqyqtaryn qorǵaý Komıtetiniń tóraǵasy Esenǵazy Imanǵalıev, QR IIM Ákimshilik polısııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Alekseı Mılıýk jáne basqalar qatysty.
Otyrysty ashqan Aqmádı Sarbasov 2021 jyl Halyqaralyq balalar eńbegine qarsy kúres jyly dep jarııalanǵanyn atap ótti.
Halyqaralyq eńbek uıymynyń (budan ári – HEU) derekteri boıynsha jumys isteıtin balalar sany sońǵy onjyldyqta 38%-ǵa qysqarǵan, alaıda 152 mln bala burynǵysynsha balalar eńbegine tartylǵan.
«Balalar eńbegi balanyń densaýlyǵyna qaýip tóndiretin nemese onyń bilim alýyna kedergi keltiretin ne onyń densaýlyǵy men fızıkalyq, aqyl-oı, rýhanı, moraldyq jáne áleýmettik damýyna nuqsan keltiretin jumysty bildiredi. Balalardyń problemalaryn sheshý ulttyq basym mindetterdiń biri bolyp tabylatyny kezdeısoq emes», dedi vıse-mınıstr.
Qazaqstan HEU-nyń «Jumysqa qabyldaýdyń eń tómengi jasy týraly» jáne «Balalar eńbeginiń eń nashar túrlerine tyıym salý jáne olardy joıý jónindegi shuǵyl sharalar týraly» negizgi konvensııalaryn ratıfıkasııalady.
Sondaı-aq respýblıkada balalar eńbeginiń eń nashar túrlerin joıý jónindegi 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar jospary jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Adam saýdasyna baılanysty qylmystardyń aldyn alý, jolyn kesý jáne olarǵa qarsy kúres jónindegi 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar jospary iske asyrylýda, olar:
- balalar eńbeginiń eń nashar túrlerimen kúresýge;
- májbúrli eńbekti, onyń ishinde maqta alqaptarynda, temeki plantasııalarynda, qurylys jáne ózge de obektilerde balalar eńbegin paıdalanýdy boldyrmaýǵa, bala eńbegin paıdalanýǵa jol bermeýge memlekettik baqylaý júrgizýge;
- quzyretti organdar arasynda adam saýdasy men balalar pornografııasyna baılanysty jáne osyndaı qyzmetterge suranys týdyratyn buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy jáne Internettegi jarnamalyq habarlandyrýlar men aqparattyq materıaldarǵa qatysty monıtorıng júrgizýge jáne derekter almasýǵa baǵyttalǵan.
Kámeletke tolmaǵandardyń eńbek quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan baqylaýdy ýákiletti memlekettik organdar (eńbek ınspeksııasy, prokýratýra, bilim basqarmasy) júzege asyrady.
«Memlekettik eńbek ınspektorlary tekserý barysynda 2019 jáne 2020 jyldary kámeletke tolmaǵandardy eńbekke zańsyz tartýdyń 5 faktisin anyqtady, olar boıynsha jumys berýshiler ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Aǵymdaǵy jyly SQO-da 1 fakt anyqtaldy, ol boıynsha da zańdy tulǵa ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. QR BǴM málimetinshe, 2020 jyly «Túngi qaladaǵy balalar» jedel-aldyn alý is-sharasy aıasynda 136 fakt anyqtaldy, sonymen qatar bul faktiler boıynsha aqparat jumys berýshilerge qatysty tıisti sharalar qabyldaý úshin jergilikti eńbek ınspeksııalaryna berilmegen», dep habarlady Aqmádı Sarbasov.
Taldaý kórsetkendeı, kámeletke tolmaǵandardyń eńbegin paıdalanýǵa kóbinese jazǵy demalys kezinde ruqsat etiledi. shaǵyn bıznes sýbektilerinde, bazarlardaǵy saýda oryndarynda, kólik jýý oryndarynda jáne avtokólik quraldaryn jóndeý stansııalarynda, qoǵamdyq tamaqtaný pýnktterinde 12 jastan 18 jasqa deıingi balalar eńbekke tartylǵan. Eń kóp taralǵan buzýshylyq - eńbek shartynyń bolmaýy.
Otyrys barysynda Túrkistan jáne Qaraǵandy oblystary ákimderiniń orynbasarlary 2020 jyly Balalar eńbegin paıdalanýdyń anyqtalǵan rezonanstyq jaǵdaılary týraly habardar etti. QR BǴM jáne QR IIM ókilderi balalar eńbegin paıdalaný máselesi boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly aıtyp berdi.
Talqylaýdy qorytyndylaı kele Aqmádı Sarbasov:
- 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan balalar eńbeginiń eń nashar túrlerin joıý jónindegi is-sharalar josparyn iske asyrý jónindegi jumysty jalǵastyrýdy;
-úılestirý keńesiniń josparyna sáıkes óńirlerde, kásiporyndar men ujymdarda turaqty aqparattyq-túsindirý jumysyn kúsheıtýdi jáne júrgizýdi;
- tabysy az otbasylardy anyqtaýdy qamtamasyz etý jáne olardyń kedeılik jaǵdaıynan shyǵýy úshin keshendi kómek kórsetýdi («Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde jumysqa ornalastyrý, granttar berý jáne t. b.)
- QR BǴM toqsan saıyn QR Eńbekmınine balalar eńbeginiń anyqtalǵan faktileriniń sany týraly aqparat joldaýdy;
- QR IIM kórsetilgen otbasylardaǵy balalardyń quqyqtaryn qorǵaý úshin QR Eńbekmınine jáne BǴM-ge qolaısyz otbasylar týraly aqparat joldaýdy;
- QR Bas memlekettik ınspektory balalar eńbeginiń eń nashar túrlerin anyqtaý máselesi boıynsha Memlekettik eńbek ınspektorlarynyń biliktiligin arttyrýdy uıymdastyrýdy usyndy.
