TikTok-ta tanylǵan talant

Ulan: «Muǵalim bolýdy maq­sat etpedim, biraq balalarǵa hımııa pániniń ereksheligin túsindire jú­rip, ustazdyq degen kıeli kásiptiń álip­pe­sin jyldam meńgerip kettim», deıdi.

Bala kúninen qyzyǵyp kóretin «Narýto» japon anımelerin hımııa páni sabaǵynda qoldaný arqyly TikTok áleýmettik jelisinde 300 myń­nan astam kórermen jınaǵan 28 jastaǵy talant jaıly jyl basynda aqparat quraldary jarysa jazǵan bolatyn. Osy kezde Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov te jas darynǵa ystyq lebizin joldaǵan edi. Endi, mine, Ulan Úsenulynyń utqyr ádis-tásilderi respýblıkaǵa málim bolyp otyr.

Ulannyń TikTok akkaýntyn ashyp, alǵash hobbıden bastalǵan beıne­sa­baq­t­ary oqýshylar izdep júrip kó­retin bilim berý quralyna aınalǵan. Hımııa pánine qatysty qy­zyqty má­li­metterdi bólisip, sabaq úı­retýdi kúndelikti jumysynyń mańyzdy bóligine aınaldyrǵan krea­tıvti mu­ǵa­limnen oqýshylar mazmundy kon­tent kútedi.

Ol kópten beri shaǵyn sabaqtaryn Minecraft oıyny arqyly túsindirýdi josparlap júrgendigin aıtady. Alǵash hobbı retinde bastalǵan ká­sibi balalardyń qyzyǵýshylyǵyn art­tyryp, ári qaraıǵy izdenisterine jol ashty. Osylaısha, jas ustazdyń beı­ne­sabaqtaryna qyzyqqandar qatary kóbeıe berdi. Birte-birte sapaly kontent jasaýǵa kóshken jas maman beınejazbalaryn japon anımasııasymen jalǵastyra berýdi qajet dep tapqan.

Ulan jastaıynan jýrnalıst, akter nemese rejısser bolǵysy kel­ge­nin aıtady. Alaıda sıfrlandyrý kezeńi bıologııa, fızıka, hımııa, t.b. mamandyqtar salasynda jańa múmkindikterge jol ashyp otyr. Osy oraıda onyń Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń hımııa fakýltetine oqýǵa túsý jaıyndaǵy oıyn atasy men ájesi de qýana qup­taǵan. Ásııa ápkesiniń de aqyl-keńesi zaıa ketken joq. О́kinishke qaraı, aýǵan soǵysynyń ardageri bolǵan áke­si balasynyń jetistikterin kóre almaı ketti. Al quqyq qorǵaý qury­lym­da­ryn­da eńbek etetin anasyna ulynyń árbir jetistigi – zor mártebe.

Árdaıym izdeniste júretin jas maman magıstratýradan keıin joǵary oqý ornynda oqytýshylyqpen aınalysýǵa da bolatyn edi deıdi. Alaıda ári qaraı bilimin jetildirýdi maqsat ete otyryp, Sankt-Peterbýrgte, odan keıin Japonııanyń Saıtama, Amerıkanyń Klıvlend, Ulybrıtanııanyń Kem­brıdj qalasynda tájirıbeden ótken Ulan úshin bilim áleminde jańa múm­kindikterge jol ashyldy. Bilim men ǵylymnyń mejesine ınjener-tehnolog bolyp barýǵa sheshim qabyldap, bir jyl kóleminde Saıtama ýnı­ver­sı­tetinen shaqyrtý kútip jat­qan jas maman Taldyqorǵan qala­­syndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mek­te­bine hımııa pániniń muǵalimi bolyp jumysqa ornalasady. «Zııatkerlik mektepke kelgennen keıin muǵalimdikke birte-birte qyzyǵa bastadym. Qatardaǵy mektepterde de pánderdi qyzyqty etip ótkizýge bolady. Al talantty da talapty balalardy oqyǵan ortasyna qarap, bólip-jaryp qaraı almaımyz. Árıne, qatardaǵy mektepterde mundaı beı­ne­sabaqtar basqasha mazmunda ja­salýy múmkin. Ol balalardyń sanyna, tapsyrmanyń deńgeıine de baılanysty bolady. Tek olarǵa pándi qyzyqty etip ótkize bilý kerek», degen Ulan Úsenuly zııatkerlik mek­tep­ter­diń birinde hımııa páninen sabaq beretin jubaıy Gúlimmen sabaq barysyna qatysty oılarynyń ortaq ekenin aıtady.

Jańashyl muǵalimniń TikTok-ta tanymal bolǵan kezi qashyqtan oqytýmen tuspa-tus keldi. Ol árbir oqýshyǵa sabaq barysyn túsindirýde erekshe ádis-tásilderdi meńgerý qa­jet­tigin túsindi. «Pánderdi balamen betpe-bet otyryp oqytýdyń utymdy tustary kóp. Al beınesabaqtar ne­giz­­gi pánderdi almastyra almaı­dy ári akademııalyq salmaǵy da bá­seń. Degenmen jańashyl izdenis­ter – mundaıda taptyrmaıtyn qu­ral. Balalar úshin anıme, pop-má­de­­nıet tásilderin qoldaný pán taqy­ryptaryn túsindirýde tıimdi», deıdi ol. Kreatıvti oıdyń ıesi ári qa­raı óz kontentinde sabaq túsin­dirý ádis­temesin bólise kele, bir beıne­jaz­baǵa shamamen úsh saǵattaı ýaqyty ketetinin aıtady. Bul jaı ǵana beıne­sabaq emes, pán baǵdarlamasyn bir mınýtqa syıdyrý úshin, ıdeıasy, materıalyna nazar aýdarýmen qatar, montajǵa da asa yjdaǵattylyq kerek. Oqýshylar alǵashynda beınejazbanyń pán sabaǵy ekenin túsinbeı de qalady. Oıyn-saýyqpen bastalǵan sabaq birte-birte baýrap áketeri sózsiz. Al úıretý úshin de, úırený úshin de ynta kerek.

Osylaısha, jas ustazdyń izdenim­pazdyǵy balalardyń ǵana emes, ata-analardyń da nazaryn aýdara bastady. Kúrdeli degen formýlalardyń ózin balalar qyzyǵa meńgeretin bol­­dy.

«Hımııany oqyǵysy kelmeı júr­gen balalarda ynta paıda boldy. Interaktıvti tehnologııalardy jetil­dirý men ıgerý – búgingi sıfr­ly qoǵamnyń talaby. Geımıfıkasııa jáne derbestendirý sııaqty uǵymdar da ózekti. Balalar kóp ýaqytyn áleýmettik jelilerde ótkizetindikten, bul platformalarda oqýshylar úshin paıdaly kontentterdiń kóp bolǵany tıimdi. Olardyń nazaryn aýdarý úshin TikTok, Instagram, Netflix sııaqty alańdarda qyzyqty aqparattar júkteý mańyzdy. Osy oraıda bolashaq mamandar úshin jańa tehnologııalardy ıgere otyryp, jo­ǵary oqý oryndarynyń bilim berý baǵdarlamalarynda biliktilikti arttyrý kýrstary, kıberpedagogıkaǵa, sandyq jáne taǵy basqa daǵdylardy meńgerýge baǵyttalǵan keshendi baǵ­darlamalardyń bolǵany abzal», deıdi Ulan Úsenuly.

Hımııa, bıologııa, fızıka sııaqty qoldanbaly pánderdi tájirıbesiz meńgerý múmkin emestigin alǵa tartqan jas maman aldaǵy ýaqytta hımııaǵa qy­zyǵatyn balalarǵa tájirıbe ala­ńy men zerthanalyq jumystar úshin arnaıy zerthana jasaýdy jos­parlap júr. Al aldaǵy on shaqty jylda bilim salasynda jumys is­teý­di jal­ǵas­ty­rýdy maqsat ete oty­ryp, búginde bilim salasynda áli de ıgerilmegen salalardyń kóp eke­nin aıtady. Onyń aıtýynsha, balalardy fızıka, matematıka, hı­mııaǵa jaqsylap úıretýge bolady. Al nátıjesi balanyń mektepte alatyn baǵasymen baılanysty emes. Eń bastysy – onyń kóńilin tabý, oqýǵa degen yntasyn ashý. Muǵalimi jaqsy bolǵanmen, ózine senimsizdigi basym balalar da bar. Osy oraıda muǵalimniń de, ata-ananyń da mindeti – balanyń ómirinde baqytyna aınalatyn baǵytqa baǵdar berý. Kez kelgen ózgeris qalypty jaǵdaıdan shyǵyp, kúızelisten, jumysbastylyqtan ary­lýdy qajet etedi. «Bıyl bilim sapa­synyń tómendep ketkenin pán olımpıadalarynan bildik. De­gen­men de alǵa jyljý baıqalady. Qa­­shyqtan oqytýdyń da uzaqqa sozyl­maı­tyny belgili. Desek te ómir boıy mektep tabaldyryǵyn attamaı, qa­shyqtan oqıtyn balalar da bar ári oqytýshysy shetelde turatyn kýrstar da óz tıimdiligin kórsetý ústinde. Al eldegi pandemııa jaǵdaıy qashyqtan oqytýǵa mamandanýǵa yqpal etti. Biz osydan kóp tájirıbe jınadyq. Mektep – shákirt úshin qatelesýge bolatyn jáne qatesin túzeýge múmkindik beretin orta. Sonda ǵana balalar qıyndyqty jeńip, qyzyǵa oqıtyn bolady. Al muǵalim – sol qateliktermen jumys isteýge jol kórsetetin kásibı maman», dep oıyn túıindedi ol.

ALMATY