Rýhanııat • 08 Maýsym, 2021

Ulttyq qundylyq – tárbıe ózegi

3050 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Nazarbaev «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» atty ma­qalasynda: «Biz jat ıdeo­lo­gııalardyń áseri týraly aıt­­qanda, olardyń artynda bas­qa halyqtardyń belgili bir qun­­dylyqtary men mádenı sım­vol­dary turǵanyn este usta­­ýymyz kerek. Tıisinshe, olar­­ǵa ózimizdiń ulttyq qundy­lyq­tarymyz arqyly ǵana tótep bere alamyz» degen bolatyn.

 

Ulttyq qundylyq – tárbıe ózegi

Joǵaryda Nursultan Ábishuly aıtqan ulttyq qundylyq ulttyq tár­bıe arqyly qalyptasary anyq. Osy oraıda, «Rýhanı jańǵyrý» Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ıns­tıtýty ulttyq qun­dylyqty qalyp­tastyrýǵa baıla­nysty tujyrym­dama ázirleýde. Osyn­daǵy basym baǵyt­tyń biri – mek­tepke deıin jáne mektep jacyn­daǵy jasóspirimderdi pýha­nı-adam­gep­shi­likke tárbıeleý isi qolǵa alynýda.

«Rýhanı jańǵyrý» qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty KeAQ «Rý­ha­nı jańǵyrý» ortalyǵynyń basshysy Janar Boqanovanyń pikirinshe, ulttyq qundylyqtarymyzdy ult bo­lashaǵynyń negizgi dińgegi etý «Rý­hanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń bas­ty ózegi eken. О́ıtkeni halqy­myz­da úlkenge qurmet, kishige izet, sy­paıylyq, qarapaıymdylyq, beıbit qa­rym-qatynas, jaýapkershilik, qo­naq­jaılylyq syndy qasıetter urpaqtan-urpaqqa berilip kele jatqan myzǵymas tárbıe negizderi ekeni anyq.

О́kinishke qaraı, qazirgi tańda zamanaýı jahandyq tárbıe úlgileri bizdiń ulttyq tárbıemizge tikeleı áser etýde. Onyń keri saldary da bar­shylyq. Mysaly, ótken jyldyń qań­tar men maýsym aılary aralaǵynda 45 036 neke tirkelse onyń 12 747-si­
ajyrasqan. Iаǵnı elimizde árbir úshin­shi otbasynyń nekesi buzylýda.

Onyń syrtynda búgingi pande­mııa­lyq ahýal búkil álemde qundylyqtar almasýyna áser etip otyr. Bul ózge­risten elimiz syrt qalmaıtyny shyn. Osyǵan baılanysty, 2021 jyly Ulttyq tárbıe ıdeologııalyq platfor­masy boıynsha aqparattyq jáne ádis­temelik materıaldar keshenin ázirleý jumystary bastaldy.

Atalǵan jobanyń maqsaty – ult­­tyq qundylyqtardy saqtaı otyryp, básekege qabiletti, jan-jaqty damyǵan, adamgershilik turǵysynan kemeldengen tulǵany qalyptastyrý.

«Rýhanı jańǵyrý» Qazaqstan­dyq qoǵamdyq damý ınstıtýty ma­mandarynyń aıtýynsha, joǵarydaǵy joba aıasynda otbasynda úılesimdi qarym-qatynasty nasıhattaýǵa ba­ǵyt­talǵan pedagogıka jáne psıholo­gııa salasynda tájirıbeli mamandar­dyń qatysýymen beınedárister tú­sirý, otbasylyq qundylyqtar týraly beı­­nerolıkter taratý, memlekettik qol­­­daý júıesin halyqqa túsindirýge ba­­ǵyttalǵan beınerolıkter ázirleý kózdelgen kórinedi.

Sonymen qatar jastar arasyn­da ulttyq salt-dástúrlerdi dárip­teý úshin synyptan tys is-sharalar ssenarııleriniń, teatrlyq qoıylym­dardyń, tanymdyq kvestterdiń jáne Dästür start zııatkerlik oıyndary­nyń elektrondy broshıýrasyn ázirleý, ata-analarǵa arnalǵan «Balany eńbek­qorlyqqa qalaı tárbıeleımiz?» atty qalta nusqaýlyǵyn daıyndaý, 5-7 synyp oqýshylaryna arnalǵan «Týǵan eliń – Qazaqstandy jaqsy bilesiń be?» atty respýblıkalyq balalar oqý­lary baıqaýyn, oqýlyqtar men kvest oıyndaryn uıymdastyrý sharasy qolǵa alynyp otyr eken.

«Jastarǵa rýhanı-adamgershilik tárbıe berýde Abaıdyń «tolyq adam» ilimin úıretýdiń mańyzy zor. Sebebi árbir adamnyń rýhanı jetilýiniń birden-bir túıini osy ilimde jatyr. Onyń máni – súıispenshilik, izgi­lik, qaıyrymdylyq, ımandylyq áre­ketter, ómirdiń mánin uǵyný, ómir­lik maqsat qoıý jáne jalpy adam­gershilik qasıetterdi adam boıyn­da jetildirý bolyp tabylady. Shyn­dap kelgende, «Tolyq adam» tujyrymdamasy ómirimizdiń kez kelgen sala­synyń, memleketti basqarý men bilim júıe­siniń, bıznes pen otbasy ınstı­týt­tarynyń negizgi tuǵyryna aınalýy kerek», deıdi «Rýhanı jańǵyrý» orta­lyǵynyń basshysy.

Sońǵy jańalyqtar