Jıhankez jýrnalıst álemdi aralap shyqpaqshy

Madınanyń bastamasymen osy­­­dan bes jyl buryn qurylǵan Almaty Nomad saıahatshylar klýby qazirgi kezde elimizdiń mádenıeti men tarıhyna qatysty tyń joba­lardy júzege asyryp, óskeleń urpaq boıynda týǵan jerge degen súıispenshilikti nasıhattaý ba­ǵy­tynda jumys istep keledi.

Tyń ıdeıalar men jarqyn jo­ba­lardyń jarshysy – Madına Ashılovanyń bastamalaryna beı­jaı qaraı almaıtynymyz anyq. Kúni keshe saıası qýǵyn-súr­gin qur­bandaryn eske alý kú­nine oraı ol jetekshilik etetin shyǵarmashylyq top «QarLag balalary» taqyrybyna arnalǵan jańa fılmdi tanystyrdy. Aldaǵy ýaqytta kórermen­der elimizdegi lagerler týraly keń kó­lemdi kınotýyndymen tanysady.

Eńbek jolyn televıdenıe salasynan bastaǵan jas mamannyń «Habar» telearnasynda júrgiz­gen «Bıznes meken», «Iske sát», «Bilim» arnasyndaǵy «Enshteın izi­men» baǵdarlamalary ulttyq mádenıetimiz ben tarıhymyzǵa, bilimge qatysty utqyr ıdeıalarǵa serpin bergeni anyq. Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-da bilim al­ǵan jigerli jastyń esimi Abylaı­han atyndaǵy shet tilder ýnıver­sıtetiniń oqytýshysy ári bilim, medıa salasy men elimizdiń má­denı murasyn nasıhattaıtyn jo­ba­lardyń bastamashysy retinde kásibı ortaǵa tanys.

«Habar» telearnasyn­da redaktor, «Almaty» tele­arna­synyń shef-redaktory sııaqty shy­ǵarmashy­lyq joldan ótken Madına qazirgi kezde «Turan-TV» telearnasy­nyń jýrnalısi ári júrgizýshisi. Osy oraıda Tuń­ǵysh Prezıdent Qorynyń qol­daýymen túsirilgen «Týǵan jer: Qazaqstannyń uly murasy» sıýjet­ter sıkli, jastardyń ishki tý­rızmin damytý maqsatynda Aq­parat jáne qoǵamdyq damý mı­nıstrligi qoldaǵan «Týǵan jer: tý­ǵan ólkege saıahat», Internews qol­daý kórsetken Qazaqstannyń shal­ǵaı óńirlerinde turatyn adam­dar týraly «Men osyndamyn!» baǵdarlamalary mádenı-tanymdyq turǵydan qundy. Munyń qatarynda týǵan ólke keremetterin mektep oqýshylary arasynda nasıhattaýdy maqsat etetin áleý­mettik baǵyttaǵy jobalary bar. Sonyń dálelindeı, «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda geografııa páni muǵalimderine arnap, mádenı oryndardan túsirilgen synyptan tys beınesabaqtardy atap ótýge bolady. Abaı úıi, Bókeı ordasy, Otyrar, Saýran sııaqty kıeli oryndardan úsh tilde túsirilgen 50 shaqty sıýjet respýblıkanyń birqatar mektebine tegin úles­tirilgen.

Almaty Nomad saıahatshy­lar ­klý­by búginde kóptegen jobany sát­ti júzege asyryp keledi. Jýyrda Qyzylorda oblysynda­ǵy Aqespe aýylynyń tynys-tir­­shiligin zerttep, órkenıetten alys­­taǵy eldi mekenderdiń, Aral­dyń ahýalymen tanysyp qaıt­qan ju­mys tobynyń maqsaty – eli­miz­diń týrızmdegi bedelin art­ty­rýǵa úles qosý. Búginde Aral óńi­rindegi aýyz sýy tapshy eldi me­kenderde týrıster úshin ǵana emes, jergilikti turǵyndardyń ál-aýqatyna yqpal etetin ınfra­qurylymdar jasalmaǵan. Týrızm men saıahatshylyq eki uǵymdy bil­dirgenimen, týrıst úshin de, saıahatshy úshin de joldyń qo­laıly ári qaýipsiz bolǵany tıim­di. «Aqespedegi shıpaly sý kózi, Araldaǵy qumdy óńir týrıs­ter úshin tartymdy aımaq degenimizben, tý­ǵan ólkege, tabıǵat eskertkishterine degen nemquraıdylyq – álem el­derinde kezdespeıtin jaıt. Biz ózimiz maqtan etetin tarıhymyz ben mádenıetimizdi, kórkem tabı­ǵatymyzdy qanshalyqty baǵa­laıtyndyǵymyz osydan kórinis beredi», deıdi Madına.

Madına Ashılova – týrıster úshin tartymdy mekenge aınalǵan Kóbeıtuz kóli týraly jazǵan al­ǵashqy jýrnalıst. Bozjyra shat­qaly týraly maqalasy úshin ar­naıy syılyqpen marapattalsa, Kazakh Tourism-niń týrızm týraly úzdik maqalalary úshin, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń má­denıet pen ónerdi damytýǵa qosqan úle­si úshin, sonymen birge she­teldik kınofestıvalderdiń syı­lyq­ta­ry jáne dıplomdarymen mara­­pat­talǵan.

Madına ekologııalyq máde­nıet­tiń joqtyǵynan ǵajaıyp ól­ke­lerimizdegi tarıhı-mádenı oryndar óziniń bastapqy keıpinen aıyrylyp qalýy múmkin dep alań­daıdy. Búginde Shyǵys Qa­zaqstan oblysyndaǵy emdik qasıeti bar erekshe kól reseılik týrıs­ter kóp keletin óńirge aınalǵan. So­ny­men qatar mádenı muramyz uly Abaıdyń murajaıy, Túrkistan ól­kesiniń keremetteri, Jylaǵan ata sarqyramasy tylsym álemnen syr shertetindeı. Mańǵystaýdyń ǵaryshqa bergisiz tabıǵaty qandaı deseńizshi. Ol ár saparynda ózi­men birge stýdentterdi erte jú­rip, óskeleń urpaqty tabıǵatty aıalaýǵa úıretip júr. Alǵash Batys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan ólkesine barǵanynda jáne osy joly da jıyrma shaqty stýdent Madınanyń jolserigine aınaldy. Ol jobalardyń jetekshisi, úılestirýshi ǵana emes, operator, rejısserdiń kómekshisi ári ujym­nyń jolbastaýshysy qyzmetin qatar alyp júrgen óz isiniń kásip­qoıy desek, artyq aıtpaımyz.

Mádenı muramyzdy zertteı otyryp, ǵylymı jumystarmen bel­sendi aınalysyp júrgen ǵa­lym­nyń 200-den astam ǵylymı eń­begi, onyń ishinde oqýlyqtary, oqý quraldary, sonymen birge bilim berý jáne áleýmettik-fı­losofııa­lyq ózekti máseleler bo­ıynsha mo­­nografııalary stýdent­terge jaq­­sy tanys. Reseıdiń No­vosibir, Amerı­­kanyń Djordjııa, Beı­jiń, Te­has, Gon­kong ýnıversıtetterin­de al­ǵan tájirıbesin tıimdi paıda­lana júrip, áleýmettik fıloso­fııa salasyndaǵy bilimin jýrna­lıstıkamen ushtastyra bil­di. Ol  – Reseı fılosofııalyq qoǵa­my­nyń, Azııalyq jahandyq kósh­bas­shy­lar baǵdarlamasynyń (Gon­kong) múshe­si. Scopus bazasyn­da ımpakt-fak­tory joǵary jýrnal­darda maqalala­ryn jarııa­lap tu­atyn ǵylym dok­tory rý­hanı qundylyqtarymyzdy na­sı­hattaý­dyń negizi týǵan jerge degen súıis­penshilikte jatqandyǵyn aıtady.

Madına Ashılova Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Bilim be­rý qundylyqtaryn jahandan­ǵan jáne kóp mádenıetti álemde transformasııalaý» ǵylymı-zertteý jobasyna da jetekshilik etýde. «2021-2023 jyldarǵa arnalǵan jas ǵalymdar baıqaýynda» je­ńiske jetken jas ǵalym bilim sa­la­syndaǵy qundylyqtardy zert­teý isin jalǵastyrý ústinde. Jo­ǵary oqý oryndaryndaǵy bi­lim sapasyn jaqsartý, óskeleń ur­paqty tárbıeleý úshin BAQ áleýetin paıdalaný, jastarǵa tý­ǵan ólkesin tanystyrýdy ne­gizgi jumysyna aınaldyrǵan Ma­dına Ashılova qazirgi kezde «Qa­zaqstannyń teń quqyqtary men teń múmkindikteri ınstıtýty» QQ jáne AQDM tapsyrysy boıynsha jastar arasynda sýısıdtik minez-qulyqtyń, sondaı-aq turmystyq zorlyq-zombylyq­­tyń aldyn alý boıynsha beınerolık­ter túsirýdi de qolǵa alǵan. Sony­men birge Qa­zaqstannyń eń kórikti jerleri týraly beınerolıkter túsirip, 12 tilge aýdaryp, álemniń iri ýnı­versıtetteriniń stýdentteri­ne tanystyrýdy, Qazaqstan men álemde­gi joǵary bilimniń bolasha­ǵy týraly derekti fılm túsirýdi maqsat etedi. Keler jyly álemge saıahat jasaýdy josparlap otyrǵan jýrnalıst bul saparynyń alǵashqy shaqyrymdaryn avtokólikpen bas­taıtynyn aıtady. Osy sapary aıasynda mobıldi foto-beıne kórme ótkizýdi josparlaıtyn jıhankez jýrnalıstiń О́zbekstannan bastalyp, Amsterdam, Berlın, Qazan baǵytyn júrip ótken saparlary úl­ken saıahatqa daıyndyqtyń bas­ta­masyndaı.

Búginde bes balasynyń tárbıe­sin qoǵamdyq jumystarymen ush­tastyryp júrgen jýrnalıst avto­kólikpen tumandy Albıonǵa toqtap, ári qaraı Amerıkaǵa, odan San-Fransısko saparynda joǵary oqý oryndarymen tany­syp qaıtpaqshy. Amerıkada tu­ratyn dostarymen osy joly qaýy­shatynyn qýana jetkizgen Ma­dına álemdik sapary aıasynda Ja­ponııa, Qıyr Shyǵys, Altaı ar­qyly Mońǵolııa jerine de taban tiremek. Baıkal da – osy issapardyń mańyzdy marshrýttarynyń biri. Madınany bul saparlarynda da joldasy Oljas Júzelbaıuly jáne aldy 11-degi, kishisi 3-ke kel­gen balalarynyń qasynda bola­tyndyǵy qýantady. Jigerli je­tekshi, bilikti maman aldaǵy jos­parlaryn bólise kelip, qandaı qıyn­dyq bolsa da jeńe bilip, qor­qynyshty artqa tas­tap, jarqyn oımen alǵa jyljýdy ǵana maqsat ete­min, deıdi. Al jýrnalıst jıhankezdiń aldaǵy marshrýty uzaq bolǵanymen, ony ǵajaıyp ólkeler men tamasha adamdar kútip turǵany anyq.

ALMATY