Agrosektordy qoldaý qarqyn alady

Memleket basshysynyń tap­syr­masyna sáıkes «QazAgro» hol­­dıngi taratylyp, onyń qura­myn­­­daǵy úsh kompanııa bıyl «Báı- t­erek­­tiń» qaramaǵyna ótti. Bular – Agrar­lyq nesıe korporasııasy, «QazAgroQarjy» jáne Aýyl sharýa­­shylyǵyn qarjylaı qoldaý qory. Búginde atalǵan kompanııa­lar óz qyzmetterin «Báıterek» holdın­giniń aıasynda oıdaǵydaı jalǵas­tyryp keledi.
– «Báıterekke» qosylǵan «QazAgro» quramyndaǵy enshiles kom­panııalar shtattyq rejimde jumys isteýde. Ádettegideı fer­­merlerge nesıe úlestirip, aýyl sharýa­shylyǵy tehnıkala­ryn lızıngke berýdi, sýbsıdııa­laý men kepildik usynýdy jal­­ǵastyrýda. Budan bólek, «Báıterek» holdınginiń eki depar­tamenti burynǵy «Qaz­Agronyń» ju­mystarymen aınaly­sýda. «QazAgronyń» jyldar boıy jı­naq­talǵan mol tájirıbesin ju­mys barysynda kádege jaratatyn bolamyz, – dedi A.Áriphanov esep­tik kezdesý barysynda.
Jıynda holdıng basqarmasy­nyń tóraǵasyna ondaǵan suraq qoıyldy. Saýal joldaǵandardyń qatarynda Qos­tanaı oblysy Jan­geldın aýda­nynyń turǵyny M.Ázimbaev ta bar. Aýyldyq eldi mekende tura­tyn ol mal sharýa­shylyǵymen aına­lys­qysy kele­tinin aıtyp, kásip ashýdyń qyr-syryn qaıdan meń­gerýge bolatynyn surady. Sondaı-aq jeńildetilgen sharttarmen nesıe alýdyń jaı-jap­saryna da qy­zyǵýshylyq tanytty.
– Jeńildetilgen nesıe alýdyń joldary kóp. Máselen, aýyldyqtar «Eńbek» baǵdarlamasynyń ıgi­ligin kórip otyr. Ol úshin bizdiń hol­dıngtiń quramyndaǵy Aýyl sharýa­shylyǵyn qarjylaı qoldaý qoryna júginýge bolady. Onyń ár óńirde fılıaly jumys isteıdi. «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha isin jańa bastaǵan kásipkerlerge jáne aýyldyq aýmaqtaǵy shaǵyn bızneske mıkrokredıt beriledi. Nesıe 6,5 jylǵa usynylady. Baǵ­darlama arqyly jeke tulǵalar 4 mln teńgege deıin nesıe ala alady. Kredıttiń mólsherlemesi 6 paıyzdan aspaıdy, – dedi «Báıterek» ulttyq basqarýshy hol­dıngi basqarmasynyń tóraǵasy.
Eseptik kezdesýde Aqmo­la oblysyndaǵy sharýa qojalyq­tarynyń biriniń basshysy Musa Qazanǵapov kóktemgi egis jumys­taryna qarjy kóbirek bólinse eken degen tilegin bildirdi. A.Áriphanov kók­temgi egis jáne egin jınaý ju­mystaryna respýblıkalyq bıýdjetten jetkilikti kólemde qarjy bólinip otyrǵanyn alǵa tartty. Bul jumysqa Agrarlyq nesıe korporasııasy jaýapty.
– Byltyr kóktemgi egis jáne egin jınaý jumystaryna 60 mlrd teńge bólindi. Bıyl bólin­gen soma budan qomaqty. Iаǵnı 70 mlrd teńgeni qurady. Baıqap otyr­ǵandaryńyzdaı, bólinetin soma jyl ótken saıyn kóbeıip keledi. Kóktemgi egis ju­mys­taryna arnalǵan qarjyny naýryz-mamyr aralyǵynda tolyq­taı ıger­dik. Al keler jylǵa qan­sha qarjy qarastyrylatyny kúzde respýblıkalyq bıýdjet jos­par­lanǵan kezde naqty belgili bolady. Bizdińshe, soma 70 mlrd teń­geden kem bolmaýy kerek, – dedi A.Áriphanov.
Qostanaılyq Sergeı Ivanovıch KazakhExport kompanııasynyń jumy­syna syn aıtty. Onyń pikirinshe, KazakhExport shaǵyn jáne orta bızneske emes, iri kom­pa­nııalarǵa kómek berýmen shektelip otyr. Al iri kompanııalardyń qo­ly onsyz da uzyn deıdi, ol. «Báıte­rektiń» basshysy munymen kelis­peıdi, árıne.
– KazakhExport iri kompanııa­larmen ǵana emes, shaǵyn jáne orta bıznespen de jumys isteıdi. Kelisimshart somasy qomaqty bolǵan soń, iri kompanııalarmen jumys júrgizgen qolaıly, álbette. Biraq orta jáne shaǵyn bıznes te nazardan tys qalǵan emes. Máselen, ótken jyly biz sha­mamen 115 kompanııaǵa 140 mlrd teńge kóleminde eksporttyq qol­daý kórsettik. Sonyń 60 paıy­zy – shaǵyn jáne orta bıznestiń jo­balary. Elimizdiń barlyq óńi­rin, sondaı-aq túrli salalardy qam­týǵa tyrysamyz. Atap óterligi, shetel­dik seriktester turaqty taýa­r tasymaldaýshylarǵa basymdyq beredi. Al bul mindetti kóp jaǵ­daıda iri kompanııalar minsiz oryndaıdy. Shaǵyn jáne orta bıznestiń jobalaryn qarastyrýǵa qashanda ázirmiz. 2021 jyldyń bes aıynda 60 mlrd teńgege eksporttyq qoldaý kórsetildi. Bıylǵy meje – ótken jyldyń kórsetkishin basyp ozý, – dedi «Báıterek» UBH» AQ bas­qarmasynyń tóraǵasy.
Eksportty qoldaý holdıngtiń strategııalyq baǵyty ekenin eske sala keteıik. Bul rette KazakhExport eksporttyq saqtandyrý kompanııasy úlken jumys júrgizýde. Aıta­lyq, byltyr KazakhExport 16,1 mlrd teńgege saýdany, 13,5 mlrd teńgege eksport aldyndaǵy qar­jylandyrýdy júzege asyrdy. Saq­tandyrý quraldary otandyq eks­port­taýshylarǵa qoljetimdi bolý úshin kompanııany kapıtaldandyrý turaqty túrde júrgizilip keledi.
Eske sala keteıik, búgingi tańda «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdınginiń quramynda 10 enshiles uıym bar. Olar mıkro, shaǵyn, orta jáne iri bıznesti qoldaýmen, eksportty, agroónerkásiptik keshen­di damytýmen, venchýrlyq qar­jy­­landyrýmen, problemalyq kom­panııalardy saýyqtyrýmen, sondaı-aq turǵyn úıdiń qarjylyq qol­jetimdiligin qamtamasyz etýmen aınalysady.
О́tken jylǵy qyzmet qorytyn­dysy boıynsha holdıngtiń bar­lyq shy­ǵyndardy, salyqtardy jáne bıýdjetke tólenetin túrli tólem­derdi shegergennen keıingi taza tabysy 73 mlrd teńgeni qu­ra­dy. Holdıng aktıvteriniń mól­sheri 6,8 trln teńgege teń. Byltyr «Báıterek» holdıngi ekonomıkanyń shıkizattyq emes sektorlaryndaǵy kásiporyndarǵa 1 trln teńgeden astam soma kóleminde qoldaý kór­setti. Qarjylyq qoldaý kólemi ót­ken jylmen salystyrǵanda 21 paıyzǵa ulǵaıǵan.
Bıyl holdıngtiń aldynda úlken mindetter tur. Atap aıtqanda, 460,8 mlrd teńgege iri bıznes jobalaryn qar­­jylandyrý kózdelgen. Sondaı-aq quny 1 trln teńgeden asatyn 11 jobany iske qosýy josparda bar. Osy shaǵyn jáne orta bıznestiń 37 myń jobasy holdıng qoldaýyna ıe bolady dep kútilýde. Sol sekildi eks­­porttaýshylarǵa 200 mlrd teńge kó­le­minde qoldaý kórsetý mindeti tur.
– Biz jańa baǵytta jumys is­teý­demiz. Agrarlyq nesıe kor­­­pora­sııasynyń, «QazAgro­Qar­jy» men Aýyl sharýashyly­ǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń tetik­teri arqyly agroónerkásiptik ke­shendi belsendi qarjylandyrý jal­­ǵasady. Biz qol­daý kólemin tómen­detpeımiz. Ker­i­sinshe, «Báıterek» hol­dıngi óz kúsh-jigerin óńdeý óner­kásibin damytýǵa, eńbek ónimdiligin arttyrýǵa, jumys oryn­­daryn qurýǵa jáne tutastaı alǵanda, ult­tyq ekonomıkany da­mytýǵa arnaıdy, – dep túıindedi sózin Aıdar Árip­hanov.