EL BIRLIGIN EGJEI-TEGJEI OILASTYRǴAN QUJAT

Keshe Qazaqstannyń El birligi doktrınasynyń qorytyndy nusqasynyń tusaýkeserine arnalǵan baspasóz máslıhaty ótti. Doktrına jobasyn 2009 jylǵy 26 qazanda ótken Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XV sessııasynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jalpyhalyqtyq talqylaýǵa usynǵan bolatyn. Jumys barysynda qoǵamdyq, saıası, úkimettik emes uıymdar men azamattar tarapynan 500-den astam usynystar, sondaı-aq jeke jobalar tústi. Qujat qoǵamdyq komıssııanyń otyrysynda, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Keńesinde talqylanyp, Prezıdent tarapynan maquldanǵan edi. Qoǵamdyq komıssııanyń qu­ramyn­da Qazaqstan halqy Assam­bleıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi, ko­mıs­sııasynyń tóraǵasy – E.Toǵ­janov, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory B.Ábdiraıymov, Baıla­nys jáne aq­parat vıse-mınıstri N.Orazov, “Ult taǵdyry” qoǵam­dyq bi­rles­tiginiń tóraǵasy D.Kó­shim, Qa­zaqstan káristeri qaýym­das­ty­ǵynyń vıse-prezı­denti, tarıh ǵylymdarynyń doktory, pro­fes­sor G.Kan, A.Sársenbaev atyndaǵy qoǵamdyq qordyń basshysy A.Sa­rym, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýr­azııa ulttyq ýnıversıtetiniń pro­fessory, zań ǵylymdarynyń dok­tory E.Nur­ǵalıeva, qoǵam qaı­rat­keri, jazýshy D.Nur-Ahmet, Qazaq ekonomıka, qarjy jáne halyqara­lyq saýda ýnıversıtetiniń pro­fessory, fılosofııa ǵylym­dary­nyń doktory G.Kochenov jumys istedi. Baspasóz máslıhaty barysyn­da qoǵamdyq komıssııa músheleri Dok­trınanyń máni men mazmuny tý­ra­ly áńgimelep, bul úrdiske azamat­tardyń múddeliligi men erekshe qyzyǵýshylyǵyn atap ótti. Jáne de azamattar men azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń kóptegen usy­nys­tary eskerilgen qorytyn­dy qujattyń negizgi erejeleriniń tu­saýkeseri uıymdastyryldy. Shara­ǵa qatysýshylardyń aıtýyn­sha, Doktrına osy deńgeıdegi qujat­tar­dan talap etiletin standarttarǵa sáıkes keledi, ol jalpy erejeler, úsh bólim jáne qorytyndydan turady. Doktrınada Elbasy Jol­daýyn­daǵy halyqtyń basty qun­dylyǵy retinde Táýelsizdik ıdeıa­syn tý etý negizi qalanǵan jáne onda bizdiń memleket­tili­gimizdiń mártebesine saı Doktrınany qabyldaý qajet­tiligi atap aıtyl­ǵan. Bul rette “...basty maqsat el damýynyń jańa kezeńinde, stra­tegııalyq basymdyq retinde, qoǵamnyń barlyq azamat­ta­ry moıyndaǵan ortaq qundy­lyq­tar men qaǵıdattar júıesine ne­giz­delgen Ult Birligine jetý bolyp tabylady” dep naqty kórsetilgen. Osyǵan oraı, Doktrınada Qa­zaq­stannyń el birliginiń tómendegi qaǵıdattary usynylady: Birinshiden, “Bir el – bir taǵ­dyr” ustanymy aıasynda ult bir­ligin negizdeıtin birinshi qaǵıdat – ár azamattyń óziniń ortaq taǵdyry men Otanynyń – Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń ortaq ekenin uǵyný. “Qandaı da bir eldiń azamaty bolý – ár adamnyń taǵdyry. Alaı­da, adamdar árqashan tańdaý quqy­ǵyna ıe – al biz óz tań­daýymyzdy jasadyq. Bizdiń tań­daýymyz tereń dara sıpatta, osy tańdaý – bizdiń barlyǵy­myzdy otandastar etedi. Sebebi, bizdiń ortaq elimiz, ortaq ota­nymyz bar, ol – Táýelsiz Qa­zaqstan” delinedi onda. “Jańa tarıhı kezeńde mem­leketimiz Qazaqstanǵa óziniń asqaq esimin bergen qazaq halqynyń aldynda ultty uıystyrýdyń altyn dińgegine aınalý jóninde jańa tarıhı mıssııa tur. Jańa tarıhı jaǵdaıda qazaq halqynyń aldynda jańa tarıhı paryz tur” dep erekshe atap kórsetiledi qujatta. Ekinshiden, “Tegi basqa – teń­digi bir” ustanymy sheńberinde biz­diń ulttyq birligimizge negizdelgen ekinshi basty qaǵıdat – etnostyq, bolmasa basqa da shyqqan tegine, dinı ustanymyna jáne áleýmettik jaǵdaıyna qaramaı, barlyq aza­mat­tarǵa teń múmkindik berý. “Bul qaǵıdat árbir Qazaqstan azamaty óziniń jeke artyqshylyǵy men shyǵý tegine qaramaı, qabiletine qaraı barlyq múmkindigin júzege asyryp, jetistikterge jete ala­ty­nyn ańǵartady. Otan men qoǵamǵa qyzmet etýge baǵyttalǵan qabilet pen daryn erkin damýy tıis, oǵan eshqandaı kedergi bolmaıdy” dep kórsetilgen. Úshinshiden, “Ult rýhynyń da­mýy” ustanymyna sáıkes, ult birliginiń úshinshi negizgi qaǵıdaty retinde Ult rýhyn nyǵaıtý jáne damytý qajettigi atalady. Bizdiń Ulttyq rýhymyzdy kóterý úshin negizgi basymdyqtar mynalar: dástúr men otan­súıgish­tik rýhy, jańarý rýhy, jarys pen jeńis rýhy, delinedi Doktrınada. Qoryta aıtqanda, qujatta atap kórsetilgenindeı, táýelsizdikti saq­taý jáne memlekettilikti nyǵaıtý, múmkindikter teńdigin jáne azamat­tar quqyǵy men bostandyǵyn qor­ǵaý, ıntel­lektýaldy ult qurý jáne ulttyq rýhty damytý – bizdiń ult­tyq birligimizdiń basty ustanymy ári árbirimizdiń ómirlik qaǵıdat­tarymyz bolýy shart”. Asqar TURAPBAIULY.