Tanym • 01 Tamyz, 2021

Kókpar tartqan qyz

142 ret kórsetildi

Sáden qarııa áńgimeshil kisi edi. Iegin bir sıpap qoıyp sózin qozdatqanda janyń jylyp, amalsyz ıirilip otyra beresiń. Qazir de bir qyzyqty oqıǵany baıan etpek syńaıda. Emeýrinin ańǵarǵan soń, aǵash túbin qopsytyp, aryq tazalap júrgen ketpen-kúrekterimizdi jan-jaǵymyzǵa tastaı salyp, aınala jaıǵasa kettik.

– Keshegi jyldar qazaqqa aýyr tıdi ǵoı, aq pen qyzyldyń astań-kesteń arpalysy, nemis-fashıstermen soǵys, eldegi tap­shylyq halyqqa ońaı tıgen joq. Qanshama azamat oqqa baıla­nyp, elge oralmaı qaldy. So­nyń birazyn kózimiz kórdi. De­gende, qazaǵymyzdyń jany siri eken, sonyń bárine tózip, al­py­synshy jyldardan beri qa­raı ǵana qarny toıa bastady. Aıt­paqshy, qasqa bas patshanyń jú­­geri nanyn da jep kórgen eken­­biz ǵoı, –dep bir qoıdy. –Son­shama aýyrtpalyq, qanshama qıyn­shylyqtan qazaqtyń júni jy­ǵylmaı shyǵýyna janynyń dar­handyǵy, aýyzbirligi men baı ólkesi jáne de qazaq qazaq bol­ǵaly serik etken kókpary men dombyrasy janyna jalaý boldy ǵoı dep oılaımyn. О́ıt­keni bularda qazaqtyń rýhy ja­tyr, jany osyǵan myqtap baı­lanǵan. Bular barda qazaq jan­shylmaıdy, ólmeıdi. Bir qy­zyq aıtaıyn, soǵystan keıingi jyldardyń birinde myna Kók­tóbeniń ústindegi jazyqta úlken kókpar salymy ótti. Arǵy jaǵy Otyrar, bergi jaǵy Túrkistan men Jańaqorǵannan almaýyt at pen qoly qarmaq nebir shabandozdar jınaldy-aý. Aınalma kókpar támamdalyp, salymnyń ózi de ortalanyp qalǵan tus-tyn. Joǵarǵy jaqtyń ataqty kórtaqym shabandozy kókpardy súırete dodadan sytylyp shyǵa bergeni sol tosynnan paıda bol­ǵan shubar atty jas jigit ana­ǵan serkeni taqymyna bastyrýǵa iliktirmeı, juldy da ketti. Qu­laq­shynyn alqymynan basa baılap alǵan eken, kim ekenin tanı da almaı qaldyq. So kúıi zýlaı shaýyp bara jatyp, kókpardy taqymyna basa ytyrylyp kete bardy. Biren-saran kókparǵa qol sozǵandarǵa quıqa da tımedi. Áli kóz aldymda bir keremet kórinis edi, shubaryńnyń aıaq tastasy sumdyq! Jeldeı esken shyǵar, so kúıi bir atqa jetkizbeı salym­­dy márege saldy da ketti. Aına­la gý-gý. Oıpyrmaı myna bala kim?! Aryny tipten qatty ǵoı.., desip jurt shýlasyp jatty. Al shubar atty jas jigitti tórt-bes atty tasalap, top sheńgelge qaraı alyp ketti. Kókparshy, báıge shap­qandardyń sondaı ádetteri bar, jurt kózi qadalǵan at pen sha­bandozdy bógde kózden alyp qashatyn. Araǵa eki-úsh salym salynǵan soń aqalaqshy bas sa­lymǵa 3 jasar ógiz tigilgendigin habarlady. Bu jolǵa doda tipten uzady, ólmeı beriskisi kelmeı tartysyp, tyrysyp júrgen bireý. Aınala shań, ala qıqý! Shetteý turǵan qalyń jurtshylyqtyń arasynda qunanymdy tepsinip men de júrmin. Ana topyrǵa aralassań, nópiriń taptap ketýden taıynbaıdy-aý. Bir kezde, «Al, ketti!», dedi bir shal. Dodany jaryp, qara qasqa attyly túrkistandyq shabandoz shyǵa bergeni sol baıaǵy shubar atty jigit taǵy da kıligip, ser­keni julqa tartyp, ildi de ketti. Sil­kilese-silkilese sharshań­qy­raǵan kári tarlanyń oǵan on­shalyqty qaırat qyla almady. Al endi, manaǵy shabys shabys pa, betin márege túzegen soń tip­ten qara shaldyrmady. Sozyla aıaq tastaǵanynda baıqadym, astyn­daǵy tulpary baıshubar eken...

– Baıshubaryńyz qandaı at? – dep surady Ermash.

– Oı, aqymaǵym-aý, esten shy­­ǵaryp alǵansyń ba, Alpamys batyrdyń atyn Baıshubar de­meı­tin be edi, kók, qońyr, qy­zyl tústiń aralasýyn qazaq so­laı ataıdy. Qyzyl núkteler at­tyń saýyryna qaraı maıdala­nyp, tipten kóbeıip ketedi. Baı­shu­baryń sol! Tek, sózdi bóle ber­me.., keıinnen bildik qoı, ál­gi ǵalamat shabandozymyz ózi­mizdiń Jumekeńniń balasy eken. Kolhozdyń jylqysyn ba­ǵa­tyn qypshaq Jumabaı men Qyzdan apamyz ekeýiniń tórt qyzynyń ekinshisi – Kúlbıbi! Áke­si ony jas kezinen er balasha kıindirip, janynan tastamaıtyn. Úı tirliginen oqshaý, at ústindegi ju­mystarǵa qosty. О́zi de taramys, qarýly edi. Sol shaqta 17-18 jas shamasynda bolar. Syrt jaqtaǵylar kimniń kim ekendigin qaıdan bilsin, al aýyldaǵylar bilse de, otaǵasynyń kóńiline qarap, Jumabaıdyń balasy deıdi de qoıady. Shardara jaqtan aqalteke tektes at ákeldi dep júretin jurt, Baıshubarymyz sol eken. Atty da, balasyn da ońashada baptap, topqa salǵan kezi eken bizdiń kórgenimiz. Keıinnen talaı kókparda salym salyp júrdi Kúlekeń. Jumekeńniń ja­ny osy balasynyń ústinde bol­dy, bálkim bar úmiti sonda ma, kim bilsin. Baıshubardan bó­lek taǵy bir kúreń tóbeldi qa­tar ustady. Bul dodaǵa túsip, ja­ryp shyǵatyn beldi jylqy. Qart jylqyshy aınalasyna ózi­ne tábin shabandoz jigitterdi top­tastyryp, qalyń tobyrdan bó­lek turatyn-dy. Sáti kelgen kezde ǵana shabandozyn kókparǵa qosyp, alamandy qyzdyratyn edi. Nesin aıtasyń, perzenti óńir­diń aıtýly shabandozy boldy ǵoı. Baıshubar at mingen qyp­shaq qyzy! Myna Nurmannyń da dop qýyp selteńdep júrgeni sol qanda bar ónerdiń juǵyny shyǵar.., dep Sáden kókemiz áńgi­mesin aıaqtaǵandaı boldy. «B­a­lalar, endi ornymyzdan turalyq, derektirimiz Ábsemetov kelip qa­lyp, kókemizdi tanytar», degen komendant jıde sapty ketpenin qolyna qaıta aldy...

 

Nurmahan ELTAI

 

Qyzylorda oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqsha emes, abyroı qymbat

Boks • Búgin, 13:04

Kúrshim ózeni de lastana bastady

Ekologııa • Búgin, 12:38

Tiliksiz ota jasaldy

Medısına • Búgin, 12:20

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Búgin, 09:35

Koronavırýstan 9 adam qaıtys boldy

Qazaqstan • Búgin, 09:28

Emdelip jatqan 634 naýqastyń jaǵdaıy aýyr

Koronavırýs • Búgin, 09:22

Qazaqstanda vaksına saldyrǵandar sany artty

Koronavırýs • Búgin, 09:17

Almaty oblysy «qyzyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:15

Sport jańalyqtaryna sholý

Sport • Búgin, 09:07

Sarannyń uzyn sákisi

Qazaqstan • Búgin, 09:05

Kóbelekter kórmesi

О́ner • Búgin, 09:04

Qarsylastar anyqtaldy

Sport • Búgin, 08:59

Jáýdir ana

Tanym • Búgin, 08:56

Taǵy bir sport nysanynyń tusaýy kesildi

Aımaqtar • Búgin, 08:53

Fızıkalyq ýran qoryna qatysady

Ekonomıka • Búgin, 08:46

543 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi

Ekonomıka • Búgin, 08:44

Áıelder kásipkerligi qoldaý taýyp jatyr

Ekonomıka • Búgin, 08:43

Basqa basylymdarǵa sholý

Álem • Búgin, 08:41

Úsh jyldyq bıýdjet maquldandy

Saıasat • Búgin, 08:25

Úlken qalada adasý

Rýhanııat • Búgin, 01:10

«Qaragóz» jasyrǵan shyndyq

О́ner • Búgin, 00:49

Aqyl alyby

Rýhanııat • Keshe

Shyǵystanýdyń bıik shynary

Áıel álemi • Keshe

«Serpinge» serpilis qajet

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar