Bıznes • 01 Tamyz, 2021

Áıel kásipkerlerdi kim qoldaıdy?

47 ret kórsetildi

Qazaqstanda kásipkerlikpen aınalysatyn áıel azamattar sany kóbeıip keledi. Bıyl birinshi jarty jyldyqta áıelder basshylyq etetin kásiporyn sany 29,8 paıyzdy quraǵan. Árıne bul – maqtanarlyq kórsetkish emes. Halyqaralyq saýda ortalyǵynyń baıandamasynda da byltyr pandemııadan áıelder jetekshilik jasaıtyn bıznes uıymdardyń kóbirek zardap shekkeni aıtylady.

Ranking dereginshe, elimizde áıel kásipkerlerge mıkroqarjy uıymdary nesıe berip otyr. Mıkro­qarjylyq uıymdar qa­ýym­­dastyǵy 2020 jyly áıel­der­ge berilgen mıkronesıe úlesi 52 paıyz bolǵan (erlerge berilgen nesıe úlesi – 48 paıyz) degen aqparat jarııalady.

«Mıkroqarjy uıymdarynyń ishinde, ásirese KMF áıelderge erekshe nazar aýdaryp otyr. 2020 jyly genderlik jáne eko­no­mı­ka­lyq ıntegrasııa salasynda jobalardy sátti júzege asyrǵany úshin kompanııa Eýrazııalyq qaıta qurylymdaý jáne damý bankinen marapat aldy. «Áıel­der bıznest­e» jobasynan bó­lek, KMF áıel kásipkerlerdi, onyń ishinde aýyl azamattaryn qol­daý­ǵa baǵyt­tal­ǵan basqa da jo­ba­­lardy qolǵa alǵan» delingen joba habarlamasynda.

Iá, áıelderdiń bıznestegi úlesi tómen, ulttyq kompanııa tiz­­ginin ustap otyrǵandardyń ba­sym kópshiligi – erler. Eks-depý­tat Merýert Qazbekovanyń aıtýynsha, esesine áıel azamattar óz­derin shaǵyn jáne orta bızneste asa jaıly sezinedi.

«ShOB-taǵy kompanııalardyń teń jartysynan astamyn áıel­der basqaryp otyr. Olar úl­ken nesıeler almaıdy jáne aýqymdy jobalarmen aınalys­paı­dy. Sebebi úlken nesıeniń pa­ıyzy da úlken. Qandaı da bir iri bızneste, máselen, munaı-gaz sa­la­synda jetekshi rólge ıe bolyp otyrǵan áıeldi tabý qıyn. Al orta bızneste eńbek etetin áıelder barshylyq. Menińshe, olar orta jáne shaǵyn bızneste ózderin jaıly sezinetin sııaqty. Iаǵnı meıramhana bıznesi, sán salony, balabaqsha, saýda degen sııaqty. Sondaı-aq qyzmet kórsetý salasynda da áıelder bar. Kóbi úıde isteı alatyn qabi­let­teri arqyly aqsha taýyp júr», deıdi M.Qazbekova.

Resmı derek boıynsha áıel­der el turǵyndarynyń 51 jáne ekonomıkalyq belsendi ha­lyq­­tyń 48 paıyzyn quraıdy eken. Ishki jalpy ónimdi qalyp­tas­ty­rý­daǵy úlesi – shamamen 40 pa­ıyz deńgeıinde. Qazir elimizde jobamen 1 mıllıonnan sál asatyn jeke kásipker (JK) ju­mys istese, sonyń 47 paıyzy – áıelder. Olar negizinen myna salalarda sharýasyn dóń­ge­letedi: áleýmettik jáne den­saý­lyq saqtaý qyzmetin kór­setý; jyl­jy­maıtyn múlik opera­sııa­la­rymen aınalysý; úı sharýa­shylyǵy; bilim berý; tamaq ónim­derin daıyndaý; kóterme jáne bólshek saýda.

Al dál pandemııa kezinde ne­lik­ten áıelder bıznesi erler bız­nesine qaraǵanda, kóbirek zalal shekti (64%-52%)? BUU men Dúnıejúzilik banktiń paıymda­ýynsha, olar bala tárbıesine mán beredi, úıde zorlyq-zombylyqqa jıi tap bolady jáne bıznestiń onlaınǵa aýysý prosesin aýyr ótkeredi. Mine, osy sebepter olardyń bıznestegi pozısııa­syn da álsiretti. Sondaı-aq jal­pyǵa ortaq problemalar – qar­jy tap­shy­­lyǵy, aqparat pen bilim­ge degen qoljetimdiliktiń bol­ma­ýy, qatań shekteý saldarynan ju­­mystyń biraz ýaqytqa deıin toq­taýy sııaqty túıtkilder áıel­der bıznesin de aınalyp ótken joq.

Áıelder bıznesine oraı arnaıy zertteý júrgizgen Visa kom­­­panııasynyń saýaldamasyna qatysqan kásipkerler bıznes ashýyna sebep bolǵan faktorlar­dy ataıdy. Birqatary jeke is bastaý arqyly qarjylyq táýel­­sizdikke ıe bolamyn dese, endi birazy kóp aqsha tabý úshin bız­­neske kelgenin aıtypty. De­gen­men qaı-qaısy da jeke kásip bas­taýdy erlikke balaıdy. Bıznes jasaımyn degen áıelder úshin eń birinshi kezekte ózine degen senimdilik, streske qarsy turý­shy­lyq, bastamashyldyq jáne jumysqa degen qabilettilik kerek deıdi. Sonymen qatar áıel­der­­diń kásip júrgizýine kedergi kel­tirip otyrǵan sebepter de tiz­­belengen: Olar – jaqsy ko­man­da qalyptastyrý, bıznes pen úı sharýashylyǵyn qatar alyp júrý jáne bıznesti bastap ketý úshin aqsha tabý. Tıisinshe, biraz áıelder – sheshimtaldyq qasıettiń bolmaýy, jumsaqtyq, senim artý jáne emosıonaldy bolýy kásiptiń adymyn ashtyrmaı­dy dep sanaıdy.

Áıelder bıznesi álemde óris­tep keledi. Qazir jer-jahan­da jeke kásippen aınalysatyn áıel azamattar sany 252 mıl­lıonǵa taıapty. Dese de olar áli kúnge jeke kásibine kedergi bolatyn genderlik jáne mádenı kem­si­tý­shil­ikke ushyrap kele jatyr.

Sońǵy jańalyqtar

Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy

Aımaqtar • Búgin, 10:53

Sport jańalyqtaryna sholý

Sport • Búgin, 09:11

Bárimiz bir aspannyń astyndamyz

О́ner • Búgin, 09:10

Sýretshiler úıi ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 09:08

Bal bulaq bolyp aqty

Aımaqtar • Búgin, 09:07

Ońaılyqpen em qonbaıdy

Medısına • Búgin, 09:05

Bárekeldi, Vıktorııa!

Sport • Búgin, 09:02

Taı elinde qola medal buıyrdy

Sport • Búgin, 09:00

Seısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 08:57

Mazmun men sapaǵa mán berilse

Bilim • Búgin, 08:55

Atyraý oblysy «sary» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Salada sheshimin tabar is kóp

Bilim • Búgin, 08:52

Bala súıý – baqyt

Qoǵam • Búgin, 08:50

Qamba toldy astyqqa...

Aımaqtar • Búgin, 08:49

Barlyq salada ósim bar

Aımaqtar • Búgin, 08:47

Erekshe balalardy elegender

Aımaqtar • Búgin, 08:43

Biligin shyńdaǵan isten jańylmas

Aımaqtar • Búgin, 08:41

Qansha qazaqstandyq vaksına saldyrdy?

Koronavırýs • Búgin, 08:40

Ornyqty damý kórinisi

Qazaqstan • Búgin, 08:33

1387 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 08:22

Aldyn alsa, qaterli isik emdeledi

Medısına • Búgin, 08:18

Rýhanı qazynanyń qaınary

Qazaqstan • Keshe

Antoshka men Chýnga-Changa

О́ner • Keshe

Aǵa-dosty ańsaý

О́ner • Keshe

Atyraýsha aqsha «asaý»

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar