«Besinshi qazyna: Ulttyq baılyǵymyzdyń, ál-aýqatymyz ben áleýetimizdiń túp negizi – Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy. Qazaqstan men qazaqstandyqtardyń qolyndaǵy qazirgi barsha qazynaǵa biz ter tóge eńbek etýdiń arqasynda jettik. Eńbek ár adamdy meıirban, al eldi uly etedi. Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy – Táýelsizdikti nyǵaıtý jolyndaǵy kúrdeli jumys barysynda týǵan bizdiń qazaqstandyq ıdeıamyz».
Nursultan NAZARBAEV,
Táýelsizdik kúnine arnalǵan saltanatty jıynda sóılegen sózden.
El ekonomıkasyn órkendetý men demokratııalyq memleket qurylymyn jetildirýdiń tıimdi jetistigine qol jetkizýde bıznestiń áleýmettik jaýapkershiliginiń mańyzy arta túsýde. Táýelsizdik alǵan kezden beri bıznestiń keń aýqymda órkendeýi tek osy salanyń ǵana emes, sonymen birge, memlekettik saıasattyń qalyptasýyna yqpalyn tıgizip keledi.
«Besinshi qazyna: Ulttyq baılyǵymyzdyń, ál-aýqatymyz ben áleýetimizdiń túp negizi – Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy. Qazaqstan men qazaqstandyqtardyń qolyndaǵy qazirgi barsha qazynaǵa biz ter tóge eńbek etýdiń arqasynda jettik. Eńbek ár adamdy meıirban, al eldi uly etedi. Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy – Táýelsizdikti nyǵaıtý jolyndaǵy kúrdeli jumys barysynda týǵan bizdiń qazaqstandyq ıdeıamyz».
Nursultan NAZARBAEV,
Táýelsizdik kúnine arnalǵan saltanatty jıynda sóılegen sózden.
El ekonomıkasyn órkendetý men demokratııalyq memleket qurylymyn jetildirýdiń tıimdi jetistigine qol jetkizýde bıznestiń áleýmettik jaýapkershiliginiń mańyzy arta túsýde. Táýelsizdik alǵan kezden beri bıznestiń keń aýqymda órkendeýi tek osy salanyń ǵana emes, sonymen birge, memlekettik saıasattyń qalyptasýyna yqpalyn tıgizip keledi.
Bıznes qaýymdastyǵynyń ókilderi memlekettiń áleýmettik saıasaty men ulttyq ekonomıkany jańǵyrtýdyń ınnovasııalyq jobalaryn iske asyrýǵa atsalysý arqyly turaqty ekonomıkalyq ósimge qol jetkizýge bolatynyn uǵyndy. Áleýmettik-eńbek qatynasynyń tıimdi modeliniń negizi memleket, bıznes pen qoǵam arasyndaǵy ózara seriktestiktiń berik ornyǵýymen baılanysty ekeni daýsyz.
Kez kelgen bıznes qurylymy áleýmettik jaýapkershiliginiń basty strategııalyq maqsaty retinde uzaq merzimdik básekelestik basymdyǵyna jetýdi kózdep, óz kompanııasyndaǵy qyzmetkerler men jergilikti turǵyndardyń ómir sapasyn jaqsartý men deńgeıin kóterýdi maqsat tutady. Árıne, bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi tek qorshaǵan ortany qorǵaý men ekonomıkany órkendetýmen, sonymen qatar, áleýmettik saladaǵy jetistikterge qol jetkizýmen shektelip qalmasa kerek. Korporatıvtik jaýapkershiliktiń qazaqstandyq modeli iskerlik top ókilderiniń memleket pen qoǵamnyń qundylyǵy men tutastyǵy úshin ortaq múddeni kózdegende ǵana nátıjesin bereri aqıqat.
Táýelsiz elimizdiń ıgiligi jolynda bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligin shynaıy sezinetin qazaqstandyq kompanııalardyń biri – «Kosmı Kazahstan» JShS. Bul kompanııa Qazaqstannyń batys aımaǵynda san alýan qyzmet kórsetýmen tanylyp keledi. Naqtylaı aıtqanda, munaı-gaz jáne energetıka sektoryna eń ozyq nysandar jetkizedi. Osy saladaǵy jobalaý jumystaryn atqarady. Tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi de basty baǵytynyń birine aınaldyryp otyr. Eń bastysy, «Qashaǵan» kenishiniń jobasyn ıgerýge senimdi ári belsendi qatysýshylardyń biri retinde ózindik baǵytyn aıqyndady. Sóıtip, táýelsiz Qazaqstannyń munaı-gaz ónerkásibiniń órken jaıýyna laıyqty úlesin qosyp keledi.
«Kosmı Kazahstan» JShS Qazaqstannyń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda 2011 jyly mehanıkalyq buıymdar shyǵarý zaýytynyń qurylysyna qomaqty ınvestısııa saldy. О́ńdeý ónerkásibindegi otandyq taýarlar óndirisin qoldaý maqsatynda ınnovasııalyq tehnologııalardy keńinen qoldanýǵa umtylys tanytty. Germanııa, AQSh, Shvesııa, Koreıa sekildi órkendi damyǵan elderdegi úzdik óndirýshilerdiń eń ozyq úlgidegi qondyrǵylaryn ákelip, otandyq munaı-gaz ónerkásibindegi mańyzdy jobalardy ınvestısııalaýdy qolǵa alýda. Máselen, 2012 jyldan beri Batys Qazaqstandaǵy ken oryndarynda óndiriletin munaı kólemin arttyrý maqsatynda ken qabattarynyń qysymyn joǵarylatý (Enhanced Oil Recovery) jobasymen jumys jasaıdy. Osy maqsatta óndiriske ınnovasııalyq tehnologııalardy qoldaný arqyly tájirıbelik-ónerkásiptik zertteýler júrgizildi. Bul zertteýler uńǵymalardyń sýlanýyn azaıtý jáne zaboı mańyn tazalaý maqsatyn kózdedi. Sonyń nátıjesinde uńǵymalardyń debıti 40 paıyzǵa ulǵaıdy. Osylaısha, «Kosmı Kazahstan» jergilikti óndiristiń joǵary tehnologııalarmen órkendeý kókjıegin keńeıtýge barynsha úles qosýdy kózdepti. Demek, muny ulttyq ekonomıkanyń qarqynmen órken jaıýyna qosylǵan laıyqty úles desek, artyq aıtqandyq bola qoımas.
Búgingi tańda qazaqstandyq óńdeý ónerkásibiniń ishki naryqty básekege qabiletti ónimmen qamtýdaǵy áleýeti molaıdy deýge bolady. Alaıda, ónim óndirý kólemi, otandyq taýar men qyzmet kórsetýdiń úlesi ımportpen salystyra qaraǵanda, sonshalyqty mol emes. Mine, osy sebepten, «Kosmı Kazahstan» JShS qazaqstandyq úlesti damytý úshin otandyq taýarlar men qyzmet kórsetý, sonymen birge, eńbek resýrsy kólemin arttyrýǵa udaıy basym baǵyt beredi. Kompanııa basshylyǵy 2008 jyly alǵashqylardyń qatarynda Mańǵystaý oblysyndaǵy Túpqaraǵan aýdanynyń ákimdigimen О́zara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Mundaǵy maqsat – jergilikti turǵyndardy jumysqa kóptep tartý, olardyń eńbek quqyǵyn qorǵaýdy qamtamasyz etý. Sol 2008 jyldan beri atalǵan kompanııa jańadan 500-den asa jumys ornyn ashty. Al 200-den astam jumysshy halyqaralyq standarttar boıynsha kásiptik oqytý kýrstarynan ótip, kásibı biliktiligin jetildirdi.
«Kosmı Kazahstan» JShS-niń óńirdegi qyzmetin jetildire túsýine Yqylas Muqambetqalıuly Qalıevtiń aıryqsha úles qosqanyn aıtqan lázim. AQSh-tyń bedeldi oqý ornynyń biri – Garvardtaǵy joǵary Bıznes mektebinde (Harvard Business School ) bıznesti sátti júrgizýdiń, ony tıimdi basqarýdyń qyr-syryn jetik meńgergen isker jigit 2008 jyldan beri atalǵan kompanııanyń baqylaý keńesiniń tóraǵasy qyzmetin atqarady. Áke qanymen, ana sútimen daryǵan ana tiline de, sheteldiń birneshe tiline de jetik, júregi Otan dep soǵatyn qazaqtyń isker jigitiniń kompanııany tıimdi basqarýdaǵy jáne jumysty ońtaıly júrgizýdegi tolymdy tájirıbesiniń arqasynda ISO 9001:2008, ISO 14001:2004, BS OHSAS 18001:2007 sekildi halyqaralyq sertıfıkattardy ıelendi. Únemi iskerligin izdenýmen shyńdaıtyn isker jigit birneshe áleýmettik baǵdarlamalar tobyn da sátti iske asyra bastady. Buǵan mysal retinde aldymen, kompanııada jumysshylar úshin san alýan áleýmettik jeńildikter baryn alǵa tarta alamyz. Atap aıtqanda, turaqty jumysqa qabyldanǵan jumysshylar tegin tamaqtanady, jumys ornyna jáne úıine deıin avtokólikpen jetkiziledi. Jalaqy turaqty tólenedi. О́mir bolǵan soń, kezdesip jatatyn ártúrli qıyndyqtarǵa oraı áleýmettik qoldaý da udaıy kórsetiledi. Ár otbasynda bolyp jatatyn qýanyshty sátterde de solaı. Medısınalyq qyzmet kórsetý, sporttyq-saýyqtyrý baǵytyndaǵy sharalardy ótkizý, jumysshylar balalarynyń jazǵy lagerlerde demalysyn uıymdastyrý, mine, osynyń báriniń shyǵyny kompanııa esebinen óteledi. Kompanııa jumysshylardyń joǵary oqý ornyn bitirgen balalaryn jumysqa ornalastyrý arqyly urpaqtar sabaqtastyǵyn jalǵastyrýdy óz mindetine alypty.
Bıznes ókilderi áleýmettik jaýapkershilikti dál osylaı sezine alar bolsa, eńbek daýlaryna jol berilmeıtini «Kosmı Kazahstan» JShS-niń mysalynan aıqyn ańǵarylady. Olaı deıtinimiz, bul kompanııada birde-bir ret eńbek daýy oryn alǵan emes. Kerisinshe, kompanııa men jumysshylar ókilderi ujymdyq sharttyń jobasyn birlese daıyndap, oǵan 2009 jyldyń naýryzynda qol qoıylypty. Áleýmettik jaýapkershilik máselesinde únemi jumysshylarynyń birde-bir usynysyn nazardan tys qaldyrmaıtyn «Kosmı Kazahstan» JShS 2012 jylǵy «Paryz» respýblıkalyq konkýrsynyń iri kásipkerlik salasyndaǵy «Úzdik ujymdyq shart» nomınasııasy boıynsha altyn júldegeri atandy.
– Bizge bul marapat úlken jaýapkershilik júktedi. О́ıtkeni, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamynyń mańyzy týraly «Qazaqstanǵa ekonomıkalyq tabystar men qoǵamdyq ıgilikterdi qamtamasyz etý arasynda tıimdi tepe-teńdik tabýynyń ómirlik mańyzy bar. Men áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrtýdyń sheshýshi mindetterin naq osydan kóremin» degenin basty qaǵıda retinde ustanamyz. Bizdiń kompanııanyń basty baılyǵy – jumysshylarymyz ǵoı, – deıdi Elbasynyń qolynan «Paryz» konkýrsynyń altyn júldesin alǵan «Kosmı Kazahstan» JShS baqylaýshylar keńesiniń tóraǵasy Yqylas Qalıev. – Biz jumysshylarymyzdyń óz jumysyn jaýapkershilikpen atqarýynyń arqasynda ekonomıkalyq ósimge, turaqty tabysqa qol jetkizip kelemiz. Sondyqtan, jumysshylarymyzdyń usynystary negizinde olarǵa jumys ornynda qolaıly jaǵdaı týǵyzýdy basty mindetimiz dep bilemiz. Bizde jumys jasaýshylardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý jónindegi jobalarymyz olardyń tarapynan jaýapkershilikti, jumys ónimdiligin arttyrýyna oń yqpalyn tıgizip otyr.
«Kosmı Kazahstan» JShS-niń bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi turǵysynda jan-jaqty oılastyrylǵan ózindik saıasaty kadrlar qyzyǵýshylyǵyn oıatqanyna myna bir derek dálel bolatyndaı. Bul kompanııaǵa jumysqa ornalasýǵa otandyq oqý oryndaryn bitirýshilermen birge, halyqaralyq «Bolashaq» baǵdarlamasymen sheteldiń eń úzdik, eń bedeldi oqý oryndarynda bilim alǵan túlekter de kóptep ynta tanytyp otyr. Qazir munda «Bolashaqtyń» grantymen shetelden bilim jetildirgen jıyrmadan astam jas maman jumys jasaıdy. Demek, «bolashaqtyqtardyń» jumysqa ornalasýynyń ózinen bul kompanııanyń jas mamandarǵa senimdi jumys berýshi ekenin, sondaı-aq, keleshegi kemeldene túskenin anyq baıqatady.
Degenmen, kompanııanyń áleýmettik jaýapkershiligi tek óz qyzmetkerlerine ǵana áleýmettik qoldaý bildirýmen shektelmeıdi. «Kosmı Kazahstan» JShS-niń ustanǵan baǵyttarynyń biri – óńir turǵyndarynyń turmysyn jaqsartýǵa qaıyrymdylyq tanytý, oǵan qosa áleýmettik salaǵa ınvestısııa quıý. Máselen, Aqtaý qalasyndaǵy oblystyq otbasylyq úlgidegi balalar aýylyna birneshe velosıped, ádistemelik ádebıetter men kórneki quraldar satyp alynýyna demeýshilik jasaldy. Kompanııanyń qarjylaı qoldaýymen kompıýterlik synyby tolyqtaı jabdyqtalyp, aǵylshyn tili muǵaliminiń shtatyn ashyp berdi. Al aýdandyq ákimdiktiń suraýymen turmysy tómen otbasylarynyń balalary mektep kıimderimen qamtyldy. Buǵan qosa, Atyraýdaǵy «Shańyraq» otbasylyq úlgidegi balalar aýylynyń tárbıelenýshileri úshin keńse jáne mektep quraldary, maýsymdyq kıimder syıǵa tartyldy. Jyl saıyn soǵys jáne tyl ardagerlerin, zeınetkerlerdi gazet-jýrnaldarǵa jazdyryp beredi.
Kompanııanyń baqylaý keńesiniń tóraǵasy Yqylas Qalıevtiń pikirinshe, kórshi otyrǵan qos oblystyń qamkóńil jandaryna kórsetilgen qoldaý aldaǵy kezeńde de jalǵasyn tabady. Qarapaıym eńbek adamynyń qadirin biletin kompanııa basshylyǵy áleýmettik seriktestikti odan ári jetildirý kózdelip otyr. Bul rette jumys berýshi men jumysshy arasyndaǵy áriptestik qarym-qatynasty retteýdiń tıimdi ádisteri tájirıbege engizilmek. Árıne, áleýmettik jaýapkershiliktiń mańyzyn arttyra túsetin jobalardyń jelisi úzilmeıtini daýsyz. Bolashaqta ınnovasııalyq jobalardy keńinen engize otyryp, servıstik qyzmet kórsetý aıasyn keńeıtpek. Jańa bıznes-jobalardy júzege asyrý maqsatymen seriktester arasyndaǵy baılanysty damytýdyń jospary da bar.
– Biz elimizdiń básekege qabilettiligin otandyq óndiriske jańa ınnovasııalyq tehnologııalardy kóptep engizý arqyly arttyra alamyz, – deıdi Qazaqstannyń qýatty memleket retinde álemge keńinen tanylǵanyn qalaıtyn Yqylas Qalıev. – Osy oraıda, ásirese, sheteldik mamandarmen básekeles bolýǵa otandyq jas mamandardyń qabileti de, kásibı biliktiligi de jetedi. Sol sebepten tek óz mamandarymyzdy turaqty jumyspen qamtyp, áleýmettik turǵydan qoldaýdy kózdep otyrmyz. Ár mamannyń atqaratyn jumysyna, kásibı tájirıbesine qurmetpen qaraımyz. О́zimizde jumys jasaıtyn otandastarymyzdyń turmysy jaqsarǵanyn, olardyń balalarynyń joǵary bilim alǵannan soń jumyssyz qalmaǵanyn qalaımyz.
Búgingi naryqtyq básekeniń dáýirinde bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligin shynaıy sezinetinderdiń, adal eńbekti qadirleı biletinderdiń ǵana abyroıy bıikteıdi. Tolaǵaı tabysqa keneledi. Osy turǵydan aıtqanda, Yqylas Qalıevteı otanshyl, izdenimpaz, isker kásipker basqaratyn «Kosmı Kazahstan» JShS-niń ózindik qalyptasqan joly, áleýmet aldyndaǵy jaýapkershilikten shet qalmaıtyn ózindik baǵyty, eń bastysy, ózgeler úshin ózindik úırener úrdisi bar. Demek, bul kompanııanyń táýelsiz Qazaqstannyń ulttyq ekonomıkasyn órkendetýge qosqan úlesiniń molaıa túseri óz aldyna, sonymen birge, kelesheginiń kemel bolaryna senim mol.
Sýretterde:
*Uıymshyl ujymnyń sportta da bási bıik.
*«Paryz» konkýrsynyń altyn júldesi.
*Isker kásipker Yqylas QalıEv.
*О́ndiristegi jumys sáti.
*«Naýryz» merekesinde ulttyq naqyshqa basa kóńil bólinedi.
*Jumysshylar kásibı biliktiligin udaıy arttyrady.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan».
