Memlekettik jáne salalyq basqarý býyndary aldyna jańa talaptar men tyń mindetter qoıyp otyr. Memleket basshysynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda óńirlerdi damytýda áleýmettik teńgerimsizdik máselelerin sheshýge basa nazar aýdarylyp, memlekettik organdardyń bul saladaǵy jumystaryn úılestirý qajettigi atap kórsetilgeni málim.
Memlekettik jáne salalyq basqarý býyndary aldyna jańa talaptar men tyń mindetter qoıyp otyr. Memleket basshysynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda óńirlerdi damytýda áleýmettik teńgerimsizdik máselelerin sheshýge basa nazar aýdarylyp, memlekettik organdardyń bul saladaǵy jumystaryn úılestirý qajettigi atap kórsetilgeni málim.
Sóz arasynda memlekettik jáne salalyq barlyq baǵdarlamalardyń oryndalýyn óńirlerdi damytýdyń basymdyqqa ıe mindetterimen sheshýdi úılestirý basty talap retinde qoıylyp otyrǵanyn atap ótken jón. О́ıtkeni, eldiń jalpy damýyn óńirlersiz kózge elestetýdiń ózi qıyn. Osy oraıda, О́ńirlik damý mınıstrliginiń qurylýy el óńirleriniń tıimdi jáne turaqty alǵa basýynyń basty býyny ári lokomotıvi bolyp tabylary anyq.
О́ńirlerdi damytýdyń birinshi dárejeli qujaty Elbasynyń arnaıy Jarlyǵymen bekitilip, 2020 jylǵa deıingi kezeńdi qamtıtyn aýmaqtyq-keńistik boljamdy kestesin túzip berdi. Onyń negizgi maqsaty árbir óńir men salanyń áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetiniń damýy men tıimdi paıdalanylýy negizinde halyqtyń ál-aýqatynyń ósýin qamtamasyz etýdi ditteıtindikten, aýyldyq aımaqtardyń naqty mindetteri men negizgi strategııalyq basym baǵyttaryn belgileý basqarý sapasyna da jańalyqtar ákeleri sózsiz. Biz óńirlerdi damytýdy qoldanystaǵy memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalar sheńberinde júzege asyra otyryp, oblys aýmaqtaryn damytý jobalarymen úılestirýdi qamtamasyz etip kelemiz. Ol jan-jaqty sıpattylyǵymen de bólektenedi. Ekonomıkanyń naqty sektoryn, áleýmettik salany órkendetý, tıisti aýmaqtarǵa memlekettik qyzmetter men ınfraqurylymdar usyný jóninde keshendi sharalar qarastyrylǵan. Túpki máni turǵyndardyń ómir sapasyn arttyrý bolyp tabylady. 2015 jylǵa taman jalpy óńirlik ónim kólemin 749,6 mıllıard teńgege jetkizý josparlanǵan. Sonda 2009 jylǵa qaraǵanda naqty ósim 19,7 paıyzǵa ulǵaıatyn bolady. Aýmaqtardy damytý baǵdarlamasyn iske asyrýdyń tıimdiligi men nátıjeliligi monıtorıngteý jáne baǵalaý arqyly aıqyndalyp, jylyna bir márte júzege asyrylady. 2012 jylǵy monıtorıngteý nátıjesi boıynsha ekonomıka damýynyń barlyq salalary men baǵyttary jáne memlekettik qyzmetter usyný boıynsha 27 ındıkator jáne 91 nátıje kórsetkishine qol jetkizildi. Taldaý kórsetkendeı, aýmaqtardy damytý baǵdarlamasyn iske asyrý oblys ekonomıkasynyń ósýine, halyqtyń ómir súrýine qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa úlken yqpal tıgizip otyr. О́ńir damýynyń ıntegraldyq kórsetkishi 2012 jylmen salystyrǵanda 5,3 paıyzǵa artyp, 262,9 mıllıard teńgeni qurady. Jan basyna shaqqanda 454,3 myń teńgeniń taýarlary óndirilip, qyzmetteri kórsetildi. Bul ótken jylǵydan 15,3 paıyzǵa artyq. Aldyn ala sharalar qabyldaý nátıjesinde 23 ındıkator men 59 nátıje kórsetkishi boıynsha josparly tapsyrmalar oıdaǵydaı oryndaldy. Júrgizilgen monıtorıng nátıjeleri boıynsha ındıkatorlar men kórsetkishterdiń josparly nátıjelerin aıaqsyz qaldyrǵan salalar tizbegi naqty aıqyndalyp, naqty sharalar qabyldaý úshin tıisti memlekettik organdarǵa jiberildi.
«О́ńirlerdi damytý» baǵdarlamasyn iske asyrýdyń eki jylynda, onyń ishinde, «Qazaqstan óńirleriniń básekege qabilettiligin arttyrýǵa jáne ekonomıkalyq damýyna járdemdesý» atty ekinshi baǵyty aıasynda jergilikti ózin-ózi basqarýdy qoldaý maqsatymen kóshelerdi jaryqtandyrý, kógaldandyrý, zańsyz úıindilerdi joıý, qatty turmystyq qaldyqtardyń polıgondaryn, mal qorymdaryn belgileý, balalarǵa arnalǵan aýlalyq oıyn alańdaryn ornatý, áleýmettik sala nysandaryn aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeý, kentishilik joldardy aǵymdaǵy jóndeý máseleleri boıynsha 372 joba qoldanysqa engizilip, respýblıkalyq bıýdjetten 315,8 mıllıon teńge bólindi. Aldaǵy úsh jylda bul maqsattar úshin 935 mıllıon teńge qarastyrylǵan.
Memleket tarapynan jasalyp jatqan aýqymdy sharalar aýyldyq aýmaqtar damýynyń tutastaı júıesin jasaýǵa, jergilikti atqarýshy organdardyń qarjylyq áleýetin tıimdi paıdalanýǵa múmkindik bereri sózsiz.
Aıgúl О́TEÝLENOVA,
Soltústik Qazaqstan oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý
basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy.
