Farıza Ońǵarsynova 1939 jyly 25 jeltoqsanda qazirgi Atyraý oblysynyń Novobogat aýdanyndaǵy Manash aýylynda dúnıege kelgen.
1961 jyly Gýrev memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgennen keıin áýeli mektepte muǵalim, keıin oblystyq «Kommýnıstik eńbek» gazetiniń ádebı qyzmetkeri bolyp eńbek etti.
1968-1970 jyldary respýblıkalyq «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas alash») gazetiniń Aqtóbe, Gýrev, Oral oblystary boıynsha menshikti tilshisi, al 1970-1978 jyldary respýblıkalyq «Qazaqstan pıoneri» (qazirgi «Ulan») gazetiniń bas redaktory, 1978-2000 jyldary «Pıoner» (qazirgi «Aq jelken») jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterin atqardy. 2000-2004 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti Májilisiniń depýtaty boldy.
Tuńǵysh óleńder jınaǵy – «Sandýǵash» 1966 jyly jaryq kórdi. «Mańǵystaý marjandary» (1969), «Mazasyz shaq» (1972), «Asaý tolqyn» (1973), «Men seniń júregińdemin» (1975), «Shilde» (1978), «Seniń mahabbatyń» (1979), «Suhbat» (1983), «Daýa» (1985) t.b. óleń kitaptarymen qatar kúresker aqyn Mahambet О́temisuly týraly «Almas qylysh», qazaqtyń ónerli qyzdary Maıra, Sara jaıynda «Tartady bozbalany magnıtim», «Saıraǵan Jetisýdyń bulbulymyn», «Qarǵys», «Qasiret pen erlik jyry», sondaı-aq, «Dala taǵdyry», «Aqbóbek jyrlary», «Jantolynyń monology», «Músháıra», «Men ómirdi sen deýshi em», «Intervıý», «Qyrdaǵy aıqas», t.b. poemalary jarııalandy. Farıza Ońǵarsynova – áıel taqyrybyn shyǵarmalaryna negiz etken aqyndardyń biri, onyń «Dybystar álemi» dastany qazaqtyń kompozıtor qyzy Ǵ.Jubanovaǵa, kúıshi D.Nurpeıisovaǵa, «Bıbigúl-án» jyry ánshi B.Tólegenovaǵa, «Nazqońyr» R.Baǵlanovaǵa, «Jyr anasy» M.Hakimjanovaǵa, «Tyńdańdar, tiri adamdar!» toptama óleńderi qos batyr Álııa men Mánshúkke arnalǵan. Sondaı-aq, «Qyz mahabbaty», «Qyz sózi», «Shyǵystaǵy arý qyz», «Parsynyń sulýlary», «Áıel tilegi», «Áıeldiń monology», «Qyzyl tymaqty qyz», «Qyz-ǵumyr» atty jyrlary aqyndy áıel adamynyń jıyntyq beınesin somdaýshy qalamger retinde tanytady.
Farıza Ońǵarsynova qazaqtyń sóz ónerin bıik beleske shyǵaryp, poezııaǵa jańa lep ákeldi. Mahambet jyrlarynan nár alǵan aqyn ór minezimen, órshil jyrlarymen daralandy. Ol erekshe daryny men úzdiksiz izdenisiniń arqasynda búkilhalyqtyq shyǵarmashylyq tulǵaǵa aınaldy.
Aqynnyń K.Dónentaeva jónindegi «Bizdiń Kámshat» atty derekti povesi (1966) men «Shashy aǵarǵan qyz» (1990) jáne «Syr suhbat» (2013) atty prozalyq týyndylary sóz óneriniń rýhanı qazynasyna qosyldy. Onyń kóptegen shyǵarmalary shetel tilderine aýdaryldy jáne aqynnyń ózi de álem klassıkteriniń birqatar týyndylaryn qazaq tiline aýdardy.
Ol «Qurmet belgisi», I dárejeli «Dostyq», «Parasat» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.
Farıza Ońǵarsynova halyq qalaýlysy, qoǵam qaıratkeri retinde memlekettigimizdi nyǵaıtyp, táýelsizdik murattaryn ornyqtyrý isine úlken úles qosty.
Qazaqtyń ór minezdi, asqaq rýhty aqyn qyzy Farıza Ońǵarsynovanyń jarqyn beınesi halqymyzdyń júreginde máńgi saqtalady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti.
HALQYNYŃ JÚREGINDE
Qaıǵydan kúreńitip ǵasyr júzi,
Shattyqty qasirettiń jasyrdy izi.
Darıǵa, Farıza da ótti ómirden,
Qazaqtyń qaıta týmas asyl qyzy.
Uqsaıtyn Mahambetke ótkirligi,
Jasqanǵan, jabyrqaǵan joq bir kúni.
Týǵanda tańdaıyna óleń tamǵan,
Qonǵan jan kókiregine Haqtyń nury!
Aıtqany – eldiń muńy, eldiń jyry,
Zaty qyz demeseńiz – Erdiń biri!
Tanylyp turatuǵyn turpatynan,
Qyrǵıdaı qaǵyp túser alǵyrlyǵy.
Buıryqqa boı usynyp Haqtan kelgen,
Ol ketti babalary ketken jolmen.
Máńgilik mekendeýge oryn alyp,
Qaharman er Qabanbaı jatqan jerden.
Túbinde bir ajal bar tiri janǵa,
О́lim joq alaıdaǵy ulylarǵa!
Súrinbes shapqan aty jyry barda,
Sónbeıdi jaqqan oty uly barda!
Qazaqtyń aıaýlysy, perızaty,
О́shpeıdi eshqashan da Farıza aty!
Halqynyń júreginde júrer máńgi,
О́leńmen jazyp ketken sharıǵaty!..
Nesipbek AITULY,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty.
Farıza Ońǵarsynovamen qoshtasý Astana qalasynda 2014 jyldyń 27 qańtary kúni saǵ.10.00-de «Kórme» ortalyǵynda (Dostyq kóshesi, 3) ótedi.
DAŃQYNA BAS IEMIZ
Ulttyq rýhanııatymyz orny tolmas aýyr qazaǵa ushyrady. Uzyn-yrǵasy eki jyldaı ýaqytqa sozylǵan daýasyz ajalmen migirsiz aıqas birjolata tyndy. Perishte áýezdi peren aqyn máńgilikke kóz jumdy. Qazaqtyń juldyzy byjynaǵan jazǵy aspanyndaı zeńgir kógine jaryq samala máńgilikke ornady.
О́tip bara jatqan dáýren-aı deseńizshi. Farıza ekeýmiz bir jyldyń, bir aıdyń tóli edik. Ádebıetke birge kelip, jarysa jazyp edik. Onyń jazǵandaryna óz jazǵanymnan beter qýanýshy edim. Alǵan asýlaryna, shyqqan shyńdaryna eriksiz súısinip, erekshe tamsanatynmyn. Shynynda da, ol tal boıynda bir mini joq uly aqyn edi. Sondyqtan da onyń týyndylary jaryq kórgen boıda qalyń oqyrman qaýymnyń júregine jol tabatyn. Úlken de, kishi de, áıel de, erkek te birdeı qadirlep, tóbelerine kóteretin. Qazaq eliniń qaı túkpirine barsańyz da ony óz perzentindeı aıalap, álpeshteıtin. Ol el arasynda aqylman Abaıdaı, aldaspan Mahambetteı, aıtqyr Qasymdaı, aqıyq Muqaǵalıdaı aıryqsha qasterlenetin. Naǵyz búkilhalyqtyq mahabbatqa ıe edi. Jurt ony almastaı tilip túser ótkirligi úshin, qara qyldy qaq jarǵan ádildigi úshin, bet qaratpas alapat batyldyǵy úshin ólip-óship jaqsy kóretin.
Onyń aýyryp jatqanyn estip búkil oqyrman qaýym dúr kóterilip, tebirenip-teńselip ketken-di. Shetelden tezirek aıyǵyp kelýin tiledi. Jolyn kútip saryldy. Kezekti jyl kitaby dep aqynnyń «Daýa» atty jınaǵy ataldy. Soǵan arnalyp jer-jerde uly dýman toılar, jyr keshteri ótkizildi. Aýrýhanada jatqanynda onyń shyǵarmashylyǵyna baspasózde arnaıy better berildi. Shynaıy tileýlestik lebizder aıtyldy. Mundaı ár sózinen ot sharpyǵan ystyq mahabbatty óz tusynda Abaı da, Mahambet te, Qasym da, Muqaǵalı da kóre almaı ketken-di. Olar ómir súrgen ógeı dáýir óte qytymyr edi. Al Farıza kórip ketti. Bulaı bolýy da ábden zańdy edi. О́ıtkeni, onyń tusynda halyq mahabbatynyń jarqyraı kórinýine aıdyn jol ashyldy. Onyń ústine Farızanyń ózi de soǵan laıyq edi. «Súıer ulyń bolsa sen súı, súıinerge jarar ol» degen osy edi.
Halyq mahabbatynyń aıdynynda júzgen aqyn dańqy óziniń jeńimpazdyq jolyn jalǵastyra bermekshi. El súıispenshiligi eselene túspekshi. О́ıtkeni, Farıza sońyna ólmes, óshpes mura qaldyryp ketti. Árli de nárli óleńderin qaldyrdy. Aıar ajal báribir degenine jete almady. Aq semserdeı jarqyldaǵan jasyn jyr áli de óz degenin isteı bermekshi. Aıaýly aqynǵa degen el mahabbaty ústegen ústine ústeı bermekshi. Máńgilik ǵumyryn bastaǵan aqyn dańqyna bárimiz bas ıemiz.
Baqul bol, Farıza.
Ábish KEKILBAIULY.
PEIIShTE NURY ShALQYǴAI
Qańtardyń qara sýyǵynan da beter myna qaraly habar janymyzdy jaýratty, janardy jasaýratty. Allanyń isine adam arasha turmas...
Dese de, úzilmes úmittiń jeteginde saýyǵyp ortamyzǵa oralar dep tileýshi edik... Amal ne?
Búginde tek Atyraý jurtshylyǵy emes, kúlli qazaq dalasy Farızasynan aıyrylyp, aza tutýda. О́ıtkeni, apamyz kishkentaı Manashta týyp, barsha Alashtyń aqberen aqynyna aınalǵan aıtýly tulǵa edi.
Keshegi daýylpaz Dospambet, shamyrqanǵan Shalkıiz, kári jorǵa Qaztýǵan, aldaspan Aqtamberdi, jalaýger Mahambetterden qalǵan arýaqty da aryndy jyrdyń jalǵasy edi.
Parlament depýtaty bolǵan jyldary egemen elimizdiń baıypty damýyna, baıandy bolashaqqa súbeli úles qosty. Ádebıet pen mádenıetke, ult tárbıesine, ana men bala taǵdyryna aıryqsha qamqor bolǵanyna kýámiz.
Irilik pen keńdikti, parasat pen paryzdy, mindet pen minájatty teń ustaǵan, qaı kezde de qazaqtyń qany, azamattyń ary úshin kúreske daıyn úlken qoǵam qaıratkeri edi apamyz.
Asaý ǵasyr! Irini úgip demiń
bara jatsa sónerdeı úmitterim.
Men tileımin: kúńkil men usaqtyqtan
Saqtaǵaı dep dalamnyń jigitterin, – dep jyrlaǵan uly da ult tileýqorynan qapııada kóz jazyp qaldyq.
Shúkirlik eterimiz sol, apamyzdyń sońynda ýaqyttyń tozańy qonbas ǵajaıyp mol murasy qaldy. Ol – máńgilik!
Ǵasyrdan ǵasyrǵa ótken saıyn jańa qyrymen jarqyraı túser, egemen elimizdiń jas urpaǵynyń jattap óser jasampaz jyryna aınalar.
Peıishte nuryń shalqyǵaı, Farıza apa!
Baqtyqoja IZMUHAMBETOV,
Atyraý oblysynyń ákimi.
DARA TULǴA
О́mirden Farıza Ońǵarsynova ozdy. Aıaýsyz taǵdyr degen osy. Halqynyń ardaqtysy bolyp, oqyrmannyń jyly alaqanynyń lebinen basqany sezine bilmegen aqynyn taǵdyr aldy da ketti. Elin eńiretip, qaıǵysyn qalyńdatyp, eń qymbatyn tartyp áketti. Oǵan búgin qazaqtar ǵana emes, Farıza jyryn oqyǵan, ózimen kórisip júrgen týys halyqtar da den qoıady.
Farıza jyry alǵashqy kóringennen-aq Ábdilda aqyn bastatqan qazaqtyń óleń súıer qaýymyn birden qýanyshqa bólep edi. О́ıtkeni, ol óz býynynyń, jas qurdastarynyń jan syryn jetkize bilýmen shektelmeı, aǵa urpaqtyń, jalpy adam balasynyń qýanyshy men syryn, qaıǵysy men muńyn túgel qamtyp aıta aldy. О́zi tuıyqtaý bolǵanmen, óleńinde oı men sezim mol edi. Shynshyldyqty, ádilettilikti tý etip ustady. Onyń óleńderin úlkender de, jastar da, óz zamandastary da jatqa aıtty.
О́mir degen kúrdeli ǵoı. Keıde oqıǵalar da, aıtylar sóz de qaıtalanyp jatady. Al ádebıet tabıǵatyna qaıtalaý jat. Farıza, tipti, eshkimge uqsamaıtyn dara talantymen tanyldy. Ol jany súıgendi, súısingenin, túısingenin, kóńili qalyp jeringenin jazdy. Onyń otanshyldyǵy, patrıottyǵy jalań patetıkadan emes, jer men el týraly oıynan, seziminen týdy. Ol qazaq tarıhyn júrek kózimen saralady.
Ol bıik rýhtyń aqyny boldy. Onyń rýhtylyǵy da, týǵan topyraǵy men Otanyna degen shynaıy sezimnen jaralǵan. Tabıǵat onyń egizi edi. Sondyqtan da ashyq kúnge qýanyp, jańbyrǵa qarap qamyǵyp, kóktemde shalqyp, daýylǵa qarap burqanyp ómir súrdi. Ol tabıǵat pen adamnyń qupııa syrlaryn jaqsy túsindi. Olardyń tazalyǵyn, páktigin ardaqtady. Sony boıyna, jyryna daryta bildi.
Farıza adam esebinde de, daryn-talant esebinde de iri, kesek minezdi, jigittiń soıy derlik, erke, batyr qyz edi. Ol ómirdiń usaq-túıegine alańdamady. Irilikti, márttikti súıdi. Onyń astarynda áıeldik sezimniń baılyǵy jatady. Ol mahabbatty uly sezim sanady. Oǵan bas ıdi. Ony súıe bilýdiń azaby dep uqty. Sezim náziktigin pash etti. Onda jasandylyq joq edi. Oıshyl bolsa, shyndyqty tanı bilýden, muńdy bolsa, aqyndyqtyń bolmysynan derlik. Keıde ózin jalǵyz sezinetin kezderi de az bolmaıtyn. Biraq ol aqynnyń ortasynan, aınalasynan bólinýi emes. Oılarynyń qoldaý tappaı qınalýynan týatyn. Sonyń ózinde ol ómirdi sheksiz súıdi. О́le-ólgenshe azabymen ustamdylyqpen, tabandylyqpen alysty. Farıza bizdiń zamannyń, adamzattyń bıik úlgidegi aqyny bolyp qaldy.
Qosh, qaryndasym, talantym. Sen jóniń bólek dara tulǵa ediń. Aldyń jaryq bolsyn.
Serik QIRABAEV.
SEZIMGE SÝARYLǴAN SURAPYL JYR
Tolqyndar jalqyndanyp jaǵany urdy,
Dombyra bebeýletti qaraly úndi.
Qaýsyryp jel-sybyzǵy tabıǵatty,
Taý – sulyq, orman sýyq, dala – muńdy.
Álem – bul, aqyn súıgen shyn júrekten,
Boıaýyn kestelegen jyr jibekpen.
Údere kóshken bulttaı qaıran dáýren,
Aqynnyń basynan da jyljyp ótken.
Arqanyń aq borany ýildegen,
Dúnıe – bir kúnshilik – dúrildegen.
Qalamnyń ıesiniń ózi ketip,
Qalady adamzatqa túbinde óleń!
Bıyl da qańtar, qary salqyn erek,
Aıyryldy ór aqynnan halqy kenet.
Erkelep el-jurtyna júrýshi edi-aý,
Dalanyń dara qyzy dańqy bólek.
Bar edi onda muń da, ótkirlik te,
Arlanyp qaraıtuǵyn kóp tirlikke.
О́tti aqyn máńgiliktiń aýylyna,
Qoıyldy bul fánıge tek bir núkte.
Jan edi ǵasyrlarda týatyn bir,
Muratyn, jalǵastyryp bir aqyn júr.
Súredi qazaǵymen birge ǵumyr
Sezimge sýarylǵan surapyl jyr.
Turady juldyzy onyń máńgi janyp,
Bári de aqyndardyń jalǵyz, anyq.
Jyr-duǵa jazdym búgin apama arnap
Bolǵaı dep rýhy aman, aldy jaryq!
Kúlásh AHMETOVA,
Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty.
TUNYQ JAN EDI
Qazaqtyń Farızasy dúnıeden ótti me – jalǵan dúnıe-aı – aýyr qaza.
Farıza men úshin qımas bir qurby-qurdasym edi. Kezdeskende anadaıdan «Áı, tentek!» deıtin óktem daýysy maǵan jetip jatatyn edi, qymbat edi, bir-birimizdi únsiz túsinetin edik...
Farızamen san saparda birge boldyq. Sonyń birin eske alaıyn. Ertede Gýrev óńirine shyqtyq. Oqýshylarmen kezdesý boldy. Zal toly adam. Kópshilik Farızany kórýge, jyryn tyńdaýǵa kelipti. Bir kezde bireý ornynan kóterilip, aqynǵa suraq qoıdy. Farıza suraq qoıǵan kisige tesile, jaqtyrmaı qarap turyp:
– Sen áli tiri me ediń, men seniń suraǵyńa jaýap bermeımin! – dedi qatqyl daýyspen.
Jurt ań-tań. Biz de ne derimizdi bilmeı qaldyq. Kesip tústi. Álgi kisi ornynan birdeńe dep kele jatyr edi, aqyn ony:
– Sen endi byljyrama! – dep múldem tyıdy.
Shynymdy aıtaıyn, kezdesýdi men júrgizip otyr edim, osydan soń májilis bitkenshe ımanym úıirilip, zárem ushyp otyrdy. О́zi de ótkir, sózi de ótkir, jyry asyl meniń Farıza qurdasym osyndaı, bir qalypqa syımaıtyn ór aqyn edi-aý...
Qaıran, Farıza-aı... Sen umytylarmysyń. Barsha erke de esti qylyǵyń este...
Elshildik mineziń umytylmas. Qazaq jurty Seni umytpaıdy. Sen umyt bolmaıtyn Aqynsyń!
Qoǵabaı SÁRSEKEEV,
jazýshy.
О́LEŃI О́LTIRMEIDI!..
Poezııa padıshasy – Farıza Ońǵarsynova dúnıeden ótipti. Qandaı jan edi! О́mirimde bir kórgennen baýyr tartyp, «Ýálıhanjan» dep aıtar edi. Osy qońyr kúzde Almatyda kezdestik. Izdep bardym. Júzi muńdy kórindi.
– Men sońǵy kitabymdy retteýge keldim, aınalaıyn... Ýaqytym sanaýly...
– O ne degenińiz, Farıza apaı, áli talaı kitabyńyz shyǵady...
– ...Bilmeımin, myna shirkin aýrýdyń beti kúshti...
– Jıǵan-tergenimdi ózim rettep qoıǵym kelip júr. Qaı qaǵaz, qaı jazba qaıda qalaryn kim bilsin! Sony túgendep qoıdym. Kózim jumylyp ketse, ony retteý ońaı emes... Kitap etip bastyryp qoıdym.
Apamnyń biraz kitabyn satyp aldym. Sońyn oılaıtyn, aldyn boljaıtyn apam-aı!
Áńgimemiz aýyr boldy.
Bul meniń Farıza Ońǵarsynova syndy zamannyń uly tulǵasyn, uly aqynyn sońǵy ret kórip, qoshtasqanym eken... Qosh... Qosh... Poezııa tunyǵy, el men jer týraly erte tolǵanyp, shashy erte aǵarǵan qyz.
Farıza apamnyń da mynaý zamanda dám-tuzy taýsylǵan eken. Bul qaza Farıza Ońǵarsynova otbasynyń qazasy ǵana emes, bul qazaqqa ortaq qaza. Sondyqtan da eki zamannyń jyryn jazǵan, ánin salǵan, sózin sóılegen Farıza Ońǵarsynova qazasyna búkil qazaq qaıǵyrady. Bar qazaq bir-birine kóńil aıtady. Men de ádebıettegi inisi retinde «Egemen» arqyly poezııa azasyn aıtyp, ózi de, óleńi de bólek Farıza apama ıman tileımin!
О́leń óltirmeıdi Sizdi, Farıza qyz, Farıza aqyn!..
Ýálıhan QALIJANOV,
M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory.
QAITALANBAITYN ADAM
Jalǵan-aı! О́mirdiń kúrmeýge kelmeıtin qysqa jipteı sholaq ekenin, bul dúnıeniń jalǵandyǵyn osyndaıda moıyndaý qandaı aýyr deseńshi... Sýyt habar júregimdi qańtardyń aıazynan beter qaryp ótti. Qara jerdiń betinde qalatyn eshkim kórinbeıdi, aqyn da, dara da ketip jatyr. Qazaqtyń birtýar, aspandaǵy aıdaı qaıtalanbaıtyn qubylys sekildi qyzy Farıza apamdy qara jerdiń qoınyna qalaı qııarsyń?..
Sonaý 70-shi jyldardyń ortasynda Farıza apaı men eńbek etken Meńdiǵara aýdanyndaǵy «Harkov» sharýashylyǵyna bir emes eki ret kelgen edi. Osy eki saparynda bizdiń úıde 5-6 kún qonaq bolǵan, egistikti aralap kórgen. Qudiretti aqyn tektiligin óziniń qarapaıymdylyǵymen de bildirip, moıyndatyp ketken edi. Sol jolǵy saparlarynan týǵan «Bizdiń Kámshat» degen derekti povesi jurtshylyqqa belgili. Farıza apam odan keıingi jyldary da Qostanaıǵa at izin salyp júrdi. Kezdeskende týǵan apaly-sińli jandardaı shurqyrasyp tabysar edik. Shyńyraýdaı tereń aqynnyń adamgershiligi de taýdaı edi ǵoı. Ár kezdeskende osydan 30-35 jyl buryn kórgen balalardyń attaryn atap, barlyǵymyzdyń amandyǵymyzdy qaldyrmaı surar edi.
Farıza apamdy men tulǵasy danalyqtyń keıpindeı, ómirdiń qandaı júgine de beli qaıyspaǵan, Naryn qumynda mań-mań basyp baratyn aq narǵa teńeıtin edim. Meıirimsiz ajaldyń quryǵy qazaq qyzdarynyń galereıasyn baıytqan Farıza apama da tústi, qutqarmady. Alaıda, aramyzdan ajal alyp ketse de, «artyna ólmeıtuǵyn sóz qaldyrǵan» aqyn ólgen joq. Kóńil jubatar bir ilgek te osy. Onyń jyrlary keıingi urpaqtyń nesibesine aınalady. Apamnyń aldynan jarylqasyn, ıman baılyǵyn bersin.
Kámshat DО́NENBAEVA,
Sosıalıstik Eńbek Eri,
KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty.
QOSTANAI.
POEZIIа PATShAIYMY
Fakem, Farıza Ońǵarsynova dúnıeden ozdy degen habar kelgende júregim qan josa bolǵandaı kúı keshtim. Densaýlyǵy syr bergen sońǵy jyldary búkil respýblıka jurtshylyǵy tilekshi bolyp júr edi ǵoı?! Apyraı, bul qalaı boldy? О́lim boljaýsyz degen osy eken ǵoı. Qazaq poezııasyndaǵy uly qubylys Farıza aqynnyń men úshin orny bólek edi. Meniń janashyr, aqylshy apaıym, batagóı ápkem edi. Jalǵyz men emes, talaı qyzdar, ásirese, poezııa álemine aıaq basqan aqyn sińlileri arqa súıer qorǵany qulaǵandaı kúı keship qaldy-aý. Endi «Qyzdary-aı qazaǵymnyń dara týǵan» dep kim jyrlaıdy. Fakeń osy búgin úzilgen uly ǵumyrynda óleńnen qanshama qyzdardyń portret galereıasyn turǵyzyp ketti. Bul buǵan deıin bolmaǵan shyǵarmashylyq erlik emes pe? Qyz taǵdyry arqyly el taǵdyry, jer taǵdyry, ult múddesi, ulttyq tárbıe máselesi týraly tolǵady-aý. Qyzǵumyrdy jyrlaǵan jyrǵumyry ózine jarasymdy edi ǵoı. Byltyr ǵana jaryq kórgen «Syr-suhbat» atty jınaǵyndaǵy bir maqalasynda: «Meniń túsinigimde adam balasynyń ár kúni mereke. О́ıtkeni, árbir kún óziniń qýanyshymen, qateligimen, qaıtalanbas sátterimen, qımas-oralmas sezimimen qymbat jáne ol adam ómirinde endi qaıtyp oralmaıdy» degen sózderin oqyǵanda júregim bir nárse sezgendeı syzdap ketip edi. Biraq Fakemniń kóńilin suraı barǵanym sońǵy kezdesýim ekenin sezbedim... Álde sezgim kelmedi me?!
Qazir ishim qan jylap tur. Amal neshik?! Ajalǵa kim ara tura alady? Kóńilge medet bolary: rýhanı keńistigimizde Farıza Ońǵarsynova degen halyq erekshe súıispenshilikpen poezııa patshaıymy dep atap ketken uly aqynnyń bolǵany, eline amanat etip qaldyrǵan baǵa jetpes murasy, jaqsylyq pen zulymdyq, adaldyq pen jalǵandyq, qatygezdik pen qaıyrymdylyq tarazyǵa túsetin órshil óleńderi, oıly sózderi. Al júregimizde – bir mysqal da jasandylyǵy joq erekshe bolmysy, qarapaıym adamdarǵa, ásirese, jastarǵa degen meıirimdi júregi, tap-taza kóńili.
Qosh bol, qaıran meniń Fakem, aıaýly ápkem. Alla aldyńnan jarylqasyn.
Shámsha BERKIMBAEVA.
BÚGINMEN BIRGE, ERTEŃMEN ETENE...
Oıpyrym-aı, Farıza apamyzdyń da baqılyq bolǵany ma?!
Qazaq poezııasy kóginde aıshyqty jasaǵan, jazaryn dáýirmen jaǵalasa daýyldatyp, jandyryp jazyp, aıtaryn bılikpen talasa, taıtalasa júrip taısaqtamaı aıtqan, adam janyna kirip alyp, jeke adamı sezimdi adamzatqa tán asqaq bıikke kóterip, tolaıym tolǵap-tolǵap, el-selin shyǵaryp jaýyndy jyrlaǵan, óz qasiretin ishine jutyp qoıyp, ult qasiretin qurban bola jyrlaǵan juldyz aǵyp tústi-aý. О́zi ómir súrgen HH ǵasyrdyń bar qasiretin ǵasyrlar boıy qazaq bastan keshken qasiretke jalǵaı jyrlaǵan jampozymyz ketti-aý aramyzdan! Qazaq qasiretin ǵasyrlap tolǵaǵan, táýelsizdikti ańsap ańsar tolǵaqpen toqtamaı jyrlaǵan jyraýlardyń jańa dáýirdegi jańasha kózi, baǵzydan jetip, tarıhtan baıan tapqan tolǵaýdyń túrlengen jańasha sózi edi-aý, Farıza apam!
Uly jyraýlardan qalǵan asyl kózdeıin Farıza apamyzdy endi ótken shaqpen ataý degen ne sumdyq? Joq, Farıza atyn búginmen birge ataımyz, qashanda barǵa balaımyz, bolashaqqa sene sóılegende sanatker saptan kórermiz! Bılikke aıtqan óktem sózi ólermen bıliktiń shemirshek sanasyna jetip jibitse, kánekı?! Al poezııasy? Qazaq halqy barda Farıza poezııasy bar. Poezııasy barda Farıza bar!
Qosh, Búginmen birge, Erteńmen etene aıaýly aqyn!
Qulbek ERGО́BEK.
TÚRKISTAN.
_________________________________________
Qazaqtyń Farızasynyń qazasyna qabyrǵa qaıystyrǵan qoshtasý sózderiniń, aza tutý jyrlarynyń birqatary gazet saıtyna (egemen.kz) ornalastyrylǵanyn oqyrmandar esine salamyz.
