Japondyq jigittiń qasiretti taǵdyryna endi kınorejısserler qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha «Aqtastaǵy Ahıko» fılminiń túsirilimin qaıta qolǵa aldy. Kınotýyndynyń prodıýseri Álııa Ýáljanovanyń aıtýyna qaraǵanda, 2019 jyly qyrkúıek aıynda fılmniń keıbir sahnalary Qapshaǵaı qalasynyń mańynda turǵyzylǵan «Karafýto» dekorasııasynda júrgizilgen, keıin pandemııaǵa baılanysty fılmniń túsirilimderi ýaqytsha toqtatylǵan eken. Fılmniń rejısseri – Nıý-Iork kıno akademııasynyń túlegi Eldar Qaparov.
«Qazaqfılm» kınostýdııasynyń uıymdastyrýymen Almaty oblysyndaǵy Qarasaı aýdany Dolan aýylynyń mańynda túsirilip jatqan tarıhı kınotýyndynyń túsirilimine buqaralyq aqparat quraldary ókilderi arnaıy baryp, túsirilim jumysymen tanysyp qaıtty. Shyǵarmashylyq top ókilderimen tildesken tilshiler shytyrman oqıǵaǵa toly shyrǵalań taǵdyrdyń kórermenge qaı qyrymen tartymdy bolaryn kózimen kórdi. Baspasóz týry barysynda Rústem Ábdirashevtyń «Stalınge syılyq» jáne Aqan Sataevtyń «Jaýjúrek myń bala» fılmderi arqyly tanylǵan prodıýser Álııa Ýáljanova jýrnalısterdi kınotýyndynyń halyqaralyq túsirý tobymen tanystyrdy. Rasynda, fılm birneshe ulttyń akterleri men kıno mamandaryn bir múddege biriktirgen. Olar: jas rejısser Eldar Qaparov (Qazaqstan), qoıýshy operator Samat Sháripov (Qazaqstan), qoıýshy sýretshi Nurbolat Japaqov (Qazaqstan), teń rejısser ári teń prodıýser Sano Sındzıý (Japonııa), basty rólderdi somdaıtyn akterler – Syrym Qashqabaev (Qazaqstan) jáne Eısaký Ogasavara (Japonııa), sondaı-aq orys, koreı, uıǵyr teatrlary ártisteriniń qalyń shoǵyry jınalǵan.
Kınokartınany Qazaqstan men Japonııa birlesip túsirýde. Fılmniń teń prodıýseri Sano Sındzıý ilgeride Japonııanyń Almatydaǵy konsýly qyzmetin atqaryp, birqatar qazaqstandyq rejısserdiń avtorlyq týyndysyna rýhanı qoldaý kórsetken. Fılmniń basty keıipkeri, Aqtasta turǵan Ahıkony da erterekten izdep baryp, tanysyp, ómiriniń sońyna deıin qoıan-qoltyq aralasqan.
Aıdalada aınalasyn aıqush-uıqysh temir symmen qorshap tastaǵan baraq úıler bul jerdiń abaqty ekenin aıtqyzbaı ańdatyp tur. Keńestiń qyzyl týy, Stalınniń sýreti ilingen surqaı úılerdiń syrtqy kórinisiniń ózi úreı týǵyzady. Til bilmegendikten elsiz aralǵa tap bolǵandaı jalǵyzdyqtyń shyrmaýynan shyǵa almaı, jat jerde ishqusa bolyp alapat qaıǵy shekken japonnyń sezimin japon akteri ǵana shynaıy beıneleı almaq. Ahıko róliniń qazaq akterine tabystalmaı, maqsatty túrde Japonııadan arnaıy shaqyrylýy da sondyqtan. Eısaký – kásibı akter emes, sportshy, kıkboksıngten tórt dúrkin álem chempıony. Jasy – 25-te. Ahıkonyń jas kezine basqalarǵa qaraǵanda, kóbirek uqsaıtyn bolǵandyqtan, kóp úmitkerdiń arasynan tańdalyp alǵan. Ahıko rólimen kınoǵa alǵash ret qadam jasap otyr. «Osy mindetti jan dúnıemmen tereń sezingendikten, qazaq-japonnyń birlesken iri jobasyna barynsha jaýapkershilik arqalap kirisip otyrmyn», deıdi Eısaký Ogasavara.
– Ahıko Tesýro týraly fılm túsirý ıdeıasy osydan birneshe jyl buryn paıda boldy. Tesýronyń qıly taǵdyryn estip bilgen soń, onymen tanysyp, keıingi ómiri týraly bilgim keldi. Sol maqsatpen 2007 jyly Qaraǵandy oblysynyń Aqtas aýylyna baryp, Ahıko Tesýromen tanystym. Ol týraly derekti fılm de túsirdik. Ol óz taǵdyry týraly egjeı-tegjeı baıandap berdi. Osylaısha, kórkem fılmniń ssenarııi dúnıege keldi, – dedi fılmniń prodıýseri ári teń rejısseri Álııa Ýáljanova.
Japon azamatynyń jat eldegi azapty ómiri týraly fılmge qulshyna kirisken Sano Sındzıý on kúnnen beri erte turyp, kesh jatýdy ádetine aınaldyrǵan. «О́zińiz oılańyzshy, japonnyń bar bolǵany on bes jastaǵy órimdeı jas balasy Sahalınde alańsyz bilim alyp júrgen jerinen ómiri atyn da estip kórmegen jat elge keledi de, abaqtyǵa jabylady. Aınalasyndaǵy adamnyń bári bóten, til bilmeıdi, tilmash joq, eshkimge eshnárse túsindirip aıta almaıdy, eshkim muny túsinbeıdi. On jyl boıy kórgeni – uryp-soǵý, azaptaý. Mylqaýdyń kúıin keship, qaılamen jer qazyp, aýyr tastardy tasyp, qurylys jumysyna jegilgen jas jigittiń erteńgi kúnnen úmiti de joq edi. Aýyr jumys istep, ábden aryp-júdegen Ahıko jıyrma bes jasynda abaqtydan shyqqanda salmaǵy bar bolǵany 24 kılo ǵana bolǵan eken. Sheteldik azamattyń ózge elde ózin qolaısyz sezinýi, tili saırap turyp, sóıleı almaı qor bolýy, jan azabyn bólise almaı, beıbaqtyń kúıin keshýi bastan-aıaq fılmge leıtmotıv bolyp tartylǵan», deıdi keıipkeriniń taǵdyry úshin kúıinip, shyr-pyry shyǵa túsindirmekke talpynǵan japonnyń teń prodıýseri. Belgili teatr rejısseri Ashat Maemırovtiń sahnalaýyndaǵy «Aqtastaǵy Ahıko» spektaklin Tokıoda tamashalaǵan Sano Sındzıý jalpy oqıǵa jelisi uqsas bolǵanymen, fılmniń ózine tán ereksheligi mol ekenin aıtady.
Ahıko ómirin arqaý etken fılm qalaı órbıdi? Amerıka kıno akademııasyn támamdap kelgen jas rejısser Eldar Qaparov ssenarıı mazmunyn tilshilerge tarata aıtyp berdi. Lagerde japondyq jas jigit naǵyz soǵys qaharmany, «óz» soǵysyn erlikpen bastan keshken, Keńes armııasy qatarynda áskerı boryshyn ótep, Berlınge deıin baryp, barlyq shabýylǵa qatysqan, sodan keıin Japon soǵysyna jiberilgen qazaq ultynyń azamaty Aqajanmen kezdesedi. Aqajan soǵysta jaralanyp, nemistiń tutqynyna alynady. Alaıda jaýdyń azabynan qutylyp, júregi lúpildep eline oralǵanda, Aqajan «satqyn jáne halyq jaýy» bolyp qaıta sottalady. Eki taǵdyr, eki álem. Bir soǵystyń eki jaýyngeri betpe-bet keledi. Kimdiki durys, kim dushpan, kim-kimge qarsy? Qysqasha aıtqanda, fılm kishkentaı adamnyń qalaısha úlken saıasattyń qurbanyna aınalyp, aman qalǵany týraly tolǵaıdy. Ahıko jas bolsa da, qaısar, ishki qýaty myǵym, meıirimdi jan, keńestiń zulmat júıesinen zardap shekse de, jutylyp ketpeı, jankeshtilikpen tiri qalǵany da onyń osy jigerli, adal mineziniń arqasy.
Keýdesine nómir japsyrylǵan kileń qarasur kıimdegi «tutqyndar» arasynan tanys bir beıne aıryqsha jyly ushyrady. Qalyń grımniń astynda ystyq kúnnen júzi qabaryńqy tartyp baraqtyń qysqa kóleńkesin qalqalap turǵan Q.Qýanyshbaev atyndaǵy drama teatrynyń beldi akteri Syrym Qashqabaevty jazbaı tanydyq. Keskilesken qan maıdannyń qyp-qyzyl jalynyna keýdesin tosyp júrip, ajal qushpaı, aman qalǵanymen, eń aqyry óz Otanyna jaý bolyp shyqqan Aqajan osy – Syrym. Tar jerde tabysqan Ahıkomen taǵdyrlas, ekeýiniń muńy bir, qasireti ortaq. «Internetten Ahıko týraly aqparattardy aqtaryp, zertteý barysynda meni myna bir jaıt erekshe tebirentti. Ahıkonyń ómirinen habardar bolǵan Japonııa úkimeti ony tarıhı Otanyna shaqyryp, «jaǵdaıyńyzdy jasaımyz, ótemaqyńyzdy tólep, ómir boıy alaqanymyzǵa salamyz» degenine qaramastan, Qazaqstandy, ondaǵy adamdardyń keń peıilin saǵynyp, az kúnnen keıin-aq Qaraǵandydaǵy Aqtasyna qaıtyp oralǵany meniń jan dúnıemdi qoparyp, júregimdi shymyrlatty», deıdi Syrym.
О́kinishke qaraı, jastyq jyldaryn túrme jalmap, qalǵan jetpis jyl ǵumyryn darqan qazaqtyń dos qushaǵynda ótkizgen Ahıko Tesýro ótken jyly qaıtys boldy. О́zi týraly fılmniń túsirile bastaǵanyn estigenimen, qııamettiń qyl kópirinen júrip ótkendeı, Karlagtaǵy tozaqqa bergisiz qatal jyldardyń shyndyǵyn beınelegen týyndyny tamashalaı almady. Temir tártipke baǵynǵan tegeýrindi júıeniń qurbany bolǵan jazyqsyz janǵa buıyrylǵan eń úlken ótemaqy da osy – óner tilinde sóılegen ólmes týyndylar bolyp qalmaq.
«Aqtastaǵy Ahıko» kórkem fılmi kórermenge 2022 jyldyń kókteminde jol tartady dep josparlanyp otyr.
ALMATY
