Ekonomıkalyq damýdyń basty tetigi

Konstıtýsııada atap kórsetilgendeı, Qazaqstan – áleýmettik memleket, bul degenińiz qazynaǵa jınalǵan qarjynyń basym bóligi halyqtyń ál-aýqatyn kóterýge, durys bilim alýyna, densaýlyq salasyn jaqsartýǵa arnalady degen sóz. Shynynda da, bizdiń eldiń jyl saıyn­ǵy shyǵystarynyń jartysyna jýyǵy azamattardyń quqyqtary men múdde­lerin qorǵaýǵa, áleýmettik damýy­na baǵyt­talady. Al el qazynasynan bólinetin bul qyrýar qarjynyń durys jumsalýyn, talan-tarajǵa salynbaı maqsatty paıdala­nýyn baqylaıtyn organ – osy Esep ko­mıteti. Memlekettik aýdıt jáne qarjy­lyq baqylaýdyń joǵary organy tikeleı el Prezıdentine baǵynady, tek Mem­leket basshysyna esep beredi.

Halyqaralyq konferensııada sóz alǵan Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi Esep komıtetiniń tór­aıymy Natalıa Godýnova Komıtettiń qury­lymy men mártebesi alǵash ret 1995 jyl­dyń tamyzyndaǵy referendýmda qabyl­danǵan Konstıtýsııada bekitilgenin, budan keıin Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zı­dentiniń 1996 jylǵy 19 sáýirdegi Jar­ly­ǵymen Esep komıtetiniń quramy aıqyn­dalyp, erejesi naqtylanǵanyn atap ótti.

«Mine, shırek ǵasyr boıy biz bul kúndi ózimizdiń kásibı merekemiz retinde atap ótip kelemiz. Bıylǵy mereke biz úshin erekshe mańyzǵa ıe, óıtkeni mereıtoıymyz el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵymen tuspa-tus kelip otyr. Búginge deıin Qazaqstan irge­sin berik ornyqtyryp, damýdyń dań­ǵyl jolyna tústi. Árbir azamattyń bos­tan­dyǵy, onyń beıbit ómiri, qoǵamdyq kelisim, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý, jastardyń damýyna múmkindikter jasaý – táýelsizdiktiń negizgi jetistikteri. Biz kez kelgen syn-tegeýringe daıyn bolyp, memlekettik basqarýdyń barlyq salasyn úzdiksiz jetildirip otyrýǵa úles qosýǵa tıispiz. Bizdiń konferensııamyzdyń maqsaty da sol – memlekettik aýdıt júıesin jetildirý, álemdik talapqa saı damytý», dedi N.Godýnova.

Alqaly jıynda áleýmettik-ekono­mı­kalyq qatynastardy retteýdiń tıimdi quraly – áleýmettik aýdıt taqyrybyna erekshe basymdyq berildi. Mamandardyń aı­týynsha, bul – áleýmettik shyǵyndar men áserlerdi syrtqy baqylaý men tekserýdiń bir túri jáne ol áleýmettik memleket re­tin­de qarastyrylatyn Qazaqstan úshin mańyzdy.

«Memlekettik áleýmettik aýdıt júr­gizý josparly ındıkatorlar men naq­ty nátıje arasyndaǵy, memlekettik organ­dar qyzmetiniń nátıjeleri men qoǵam­nyń áleýmettik deńgeıi arasyndaǵy alshaq­tyqty azaıtýǵa yqpal etedi. Mysa­ly, áleýmettik aýdıtti zańnamalyq tur­ǵy­dan bekitip alǵan Úndistan bul júıeni Ke­deı­likpen kúres baǵdarlamasyn baǵalaýǵa qol­dandy. Sonda baǵdarlamanyń tıimdi­ligi artqany baıqalyp, onyń júzege asy­ry­lýy birden 60-tan 97%-ǵa deıin kóte­rilgen», deıdi N.Godýnova.

Qazirgi pandemııa jaǵdaıynda áleýmettik aýdıttiń mańyzy tipten arta túsken kórinedi. Sebebi koronavırýstyń jap­paı taralýyna baılanysty halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý, densaý­lyq saqtaý salasynyń jumysyn jaq­sar­tý, memlekettik qyzmetterdi qashyqtan kórsetý syndy mańyzdy salalarǵa buryn-sońdy bolmaǵan qarajat bólingen. Al bul qarjynyń maqsatyna saı tıimdi jumsalýyn baqylaý – kún tártibindegi eń ózekti másele. Memleket basshysynyń tap­syrmasyna sáıkes Esep komıteti de osy iske belsene kiristi. Máselen, Úki­met bólgen daǵdarysqa qarsy qara­jat­tyń úshten bir bóligi syrtqy aýdıtpen qam­tylǵan. Aýdıtorlar negizinen jumys­pen qamtýdyń jáne bıznestiń jol karta­lary, Nátıjeli jumyspen qamtýdy já­ne jappaı kásipkerlikti damytýdyń «Eńbek», «Nurly jer» syndy memlekettik baǵ­dar­lamalarǵa bólingen qarajatty qaıta tek­serip, bosaǵan qarajattyń keminde 20%-yn neǵurlym shuǵyl sheshýdi talap etetin salalarǵa qaıta bólý jóninde Úkimetke usynymdar ázirledi.

Komıtet halyqqa kórsetiletin memle­kettik qyzmet kórsetý sapasyn baǵa­laýǵa da erekshe den qoıǵan. Máselen, elimizdiń elektrondy úkimeti damý deńgeıi boıynsha álemdik reıtıngterde jaqsy baǵalanǵanymen, el turǵyndaryna kór­setken qyzmet sapasy byltyrǵy áleý­mettik pikirterim boıynsha nashar bolǵan. «Qazaqstan 2025 jylǵa deıin halyqqa kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń 100%-yn sıfrly, mobıldi formatqa kóshirýge talaptanyp otyr. Sondyqtan memlekettik aýdıt organdary tarapynan júrgiziletin memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn monıtorıngileý jumysyn ma­ńyzdy dep sanaımyz», deıdi aýdıtorlar.

Alaıda memlekettik áleýmettik aýdıt júrgizý jónindegi qoldanystaǵy táji­rıbeniń azdyǵy men ony uıymdastyrýǵa qoıylatyn biryńǵaı talaptar men ádisnamalyq tásilderdiń joqtyǵy kópte­gen máselege qolbaılaý bolyp otyr eken. Osy jaıtty kótergen jıyn qatysý­shylary áleýmettik aýdıtti memlekettik qyz­metter sapasyn arttyratyn memle­kettik aýdıt júıesiniń pármendi tetigi retinde qarastyrýdy usyndy. Jıynda aıtylǵan osyndaı usynys-pikirlerdiń bári toptastyrylyp, jaqyn arada jınaq bolyp shyqpaq.

Halyqaralyq konferensııaǵa Pre­zı­dent Ákimshiliginiń, Úkimettiń ókilderi qatysty. Olarǵa Esep komıtetiniń tór­aıymy N.Godýnova «Komıtettiń bastamalaryn únemi qoldaıtyny úshin» alǵysyn bildirdi.

Sondaı-aq alqaly jıynǵa 27 sheteldiń Joǵary aýdıt organdarynyń (JAO) ókilderi, sonyń ishinde Ázerbaıjan, Belarýs, Bolgarııa, Qyrǵyzstan, Por­týgalııa, Estonııa JAO-nyń birinshi basshylary, BUUDB, Azııa damý banki sııaqty halyqaralyq uıymdar, «Deloitte, KPMG, Ernst&Young» úlken tórttiktiń ókilderi, sondaı-aq 11 joǵary oqý orny men 17 tekserý komıssııasynyń ókilderi qatysty.

Qatysýshylar 25 jyldyǵyn atap ótken Esep komıtetiniń búginge deıin qol jetkizgen tabystaryn aıta kele, aýdıtorlar Qazaqstannyń qarjylyq turaq­tylyǵyn nyǵaıtýǵa eleýli úles qosyp otyrǵanyn atap ótti. Buǵan qosa qarjy­lyq turaqtylyq ekonomıkanyń turaq­ty damýynyń basty faktory ekenin, son­dyqtan memleket qazynasyn tıimdi paıdalaný isindegi esep komıtetiniń bastamalaryn barynsha qoldaýǵa daıyn ekenderin jetkizdi.