QUNDYLYǴYMYZDY QUNTTAI BILEIIK

Qazaqstannyń kórshiles elderge qaraǵanda ózindik ereksheligi bar. Bizde 130-dan asa etnos ókilderi turady. Olaı bolsa, elimiz etnos­ara­lyq túsinistik pen qoǵamdyq kelisimdi saqtaý jáne nyǵaıtýdy basty maqsattarynyń biri retinde qarastyryp keledi. Tómende osy másele tóńireginde Májilis depýtattary óz oılaryn ortaǵa salady. 1992 jyly Elbasy Nursultan Na­zarbaevtyń tapsyrmasymen Qa­zaqstan halqynyń birinshi forýmy ótti. Sol forýmdaǵy baıandamasyn­da Memleket basshysy “Qazaqstan damyǵan memleketter qatarynda bolýy, halqynyń jaqsy ómir súrýi úshin bizge eń keregi eldiń birligi, qoǵamdyq kelisim, elimizdegi beıbit­shilik” degendi basa aıtty. Sol kez­deri jınalysqa qatysqan keıbi­reýler: “Jurt ýaqytymen aılyq ala almaı jatqan shaqta, zeınetaqy der kezinde tólenbeı otyrǵan kezde, zaýyt-fabrıkalar toqtap jat­qan tusta osy yntymaq pen bir­likti aıtý kerek pe edi”, degendeı de pikir bildirip qalǵan-tyn. El­basy halyqtyń birligi men tynysh­tyǵy bolsa, barlyǵy da bolady degendi sol kezderden josparlaǵan eken ǵoı. Jalpy, birlikke arnaǵan jaqsy sózder kóp. Tóle bı babamyzdyń “Birlik bolmaı – tirlik bolmaıdy” degeniniń ózi nege turady. Qaı kez­de bolsa da qaı memleketke bolsa da birlik mindetti túrde kerek. Keńes Odaǵy tusyndaǵy eńbek­shiler kúnin el birligi merekesine aınaldyryp, atap ótip jatqany­myzdyń ózi jarasymdy emes pe?! Bul kúni biz tek án aıtyp, bı bılep qana qoımaımyz, árbir etnos ókil­deri maqsatymyz ben nıe­timizdiń bir ekenin bildirip jata­myz. Bárimizdiń basymyz qosylyp, án tyńdaýymyz nemese bir bıdi tamashalaýymyzdyń ózi sol birlik­tiń nyshany. Sondyqtan bul mere­keni men ózim erekshe mereke­ler sanatyna qosamyn. Eldiń bir­ligi bolǵan jerde, ózge máseleler­diń barlyǵy da qalpyna kele beredi. Birlik bolmaǵan jerde, kıkil­jińderdiń oryn alatynyn ómirdiń ózi kórsetip otyr. Tájikstandaǵy azamat soǵysy, О́zbekstandaǵy jáne Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaılar, Kavkaz elderindegi qaqtyǵystar birlik pen tatýlyqtyń joqtyǵynan oryn alǵan. Alla bizdi osydan aýlaq qylsyn. Árıne, el bolǵan soń sheshil­megen problemalar kezdesedi. Al olardy basqa elderdegi sııaqty joldarmen sheshýge árekettenbes úshin Elbasy sol Qazaqstan halqy­nyń birinshi forýmynda: “Biz bir qoǵamdyq ınstıtýt quraıyq, sol qoǵamdyq ınstıtýtqa barlyq etnos ókilderi kirsin, sol jerde ózderiniń problemalaryn talqylap, sonyń sheshimin qarastyrsyn”, degen oı aıtty. Sol oı damı kelip, Qazaq­stan halqy Assambleıasy ınstıtý­tyn ómirge ákeldi. Assambleıanyń sessııasy, keńesi jáne hatshylyǵy bar, odan qalsa etnomádenı birles­tikteri bar solar arqyly kez kelgen problemany sheshýge bolady. Osy turǵydan alǵanda bizdegi turaq­tylyqta Assambleıanyń ózindik úlesi bar degendi aıtqym keledi. Qazir atalǵan ınstıtýt quramynda ǵylymı-saraptamalyq, qoǵamdyq keńester qurylyp, aqsaqaldar alqasy qoǵamdyq uıymy da ómirge joldama alýy tıis. Osylardyń barlyǵy ǵalymdar men zııalylardy Assambleıa jumysyna tartýǵa múmkindik beredi. QHA-nyń sońǵy HV sessııasynda El birligi dok­trınasynyń jobasy talqylandy. Bul qujat jahandaný zamanynda bizdiń saıasatymyz qalaı bolýy ke­rek degen suraqqa jaýap beredi. Sol joba qarsylyqqa ushyraǵa­nymen, barlyq qoǵamdyq uıymdar­dyń qatysýymen talqylanyp baryp maquldandy. Jumysshy toby halyqtan kelgen usynystardy saralaı otyryp, onyń mańyzyn arttyrýǵa qol jetkizdi. Jaqynda elimizge sapar jasaǵan BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýnnyń ózi ultaralyq saıasatqa úlken baǵa berip ketti. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń negizgi mindeti –el birligin nyǵaıtý. Doktrınada da sol mindet atap kórsetilgen. Qazirgi kezde etnomádenı bir­lestikter Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıyna kóshýde. Ǵıma­rattyń tórtinshi qabatynda ornalasqan birlestikter ózderiniń murajaılaryn jasaýda. Onda ulttyq kıimder, ulttyq aspaptar jáne ózgeleri qoıylyp jatyr. Munyń barlyǵy el birligi men tatýlyǵy úshin qajet dúnıeler. Rozaqul HALMURADOV, QHA-dan saılanǵan Májilis depýtaty.