Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵy № 741

Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń 2014 – 2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy týraly

Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń 2014 – 2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy týraly

Qaýly etemin:

1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasy syrt­qy saıasatynyń 2014 – 2020 jyldarǵa arnalǵan tujy­rymdamasy (budan ári – Tujyrymdama) bekitilsin.

2. Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti eki aı merzimde Tujyrymdamany iske asyrý jóninde sharalar qabyldasyn.

3. Osy Jarlyqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiligine júktelsin.

4. Osy Jarlyq qol qoıylǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.NAZARBAEV.

Astana, Aqorda, 2014 jylǵy 21 qańtar. № 741

-------------------------------------------

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2014 jylǵy 21 qańtardaǵy №741 Jarlyǵymen bekitilgen

Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan

tujyrymdamasy

Astana, 2014 jyl

Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń tujyrymdamasy (budan ári – Tujyrymdama) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» (budan ári – 2050 Strategııasy) atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda baıandalǵan nusqaýlarǵa sáıkes ázirlendi jáne Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıası qyzmetiniń qaǵıdattary men tásildemelerine, maqsattaryna, basymdyqtary men mindetterine negiz qalaýshy kózqarastar júıesin bildiredi.

1. Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatyn damytýdyń paıymy

Qazaqstan óz táýelsizdiginiń úshinshi onjyldyǵyna ekonomıkasy serpindi damyp kele jatqan jáne naqty belgilengen syrtqy saıası basymdyqtary bar qalyptasqan turaqty memleket retinde qadam basty.

Álemdik arenada Qazaqstan sýbektiliginiń artýy memlekettiń róli men halyqaralyq yqpalynyń joǵarylaǵanyn, óńirlik salmaǵynyń ulǵaıǵanyn, jahandyq ekonomıka men qarjy ınstıtýttary úshin mańyzy óskenin aıǵaqtaıdy.

Sonymen qatar, qazirgi zaman bolmysyn eskersek, Qazaqstan Respýblıkasynyń syrtqy saıasaty ulttyq múddelerdi pragmatızm qaǵıdattarymen jańǵyrtýdy jáne ilgeriletýdi talap etedi. Bul proseske birqatar ishki jáne syrtqy faktorlar yqpal etedi.

Mańyzdy ishki faktorlar retinde Qazaqstannyń saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq damýyndaǵy túbegeıli ózgeristerdi, transformasııalyq kezeńniń aıaqtalýy men eldiń uzaqmerzimdi jáne ornyqty damýdyń 2050 jylǵa deıingi jańa Strategııasyna ótýin atap kórsetken jón.

Syrtqy faktorlar álemdik qarjylyq-ekonomıkalyq daǵdarystyń keleńsiz saldaryn eńserý qajettiliginen, qaqtyǵystardyń shıelenisýinen, adamzattyń qazirgi problemalarynan, óńirlik jáne jahandyq deńgeılerde jańa geosaıası jáne geoekonomıkalyq ahýaldyń paıda bolýynan kórinedi.

Qazaqstan Respýblıkasy

syrtqy saıasatynyń maqsattary

Qazaqstannyń ulttyq múddelerine sáıkes syrtqy saıasattaǵy negizgi kúsh-jiger mynadaı negizgi maqsattarǵa qol jetkizýge shoǵyrlandyrylady:

1) eldiń ulttyq qaýipsizdigin, qorǵanysqa qabilet­tiligin, egemendigin jáne aýmaqtyq tutastyǵyn jan-jaqty qamtamasyz etý;

2) beıbitshilikti, óńirlik jáne jahandyq qaýipsiz­dikti nyǵaıtý;

3) ornyqty ustanymdardy qamtamasyz etý jáne álemdik qoǵamdastyqta memlekettiń jaǵymdy beınesin qalyptastyrý;

4) Birikken Ulttar Uıymynyń (BUU) ortalyq jáne úılestirýshi róli arqyly ádil ári demokratııalyq álemdik tártipti ornatý;

5) óńirlik jáne halyqaralyq saýda-ekonomıkalyq qatynastar júıesine odan ári ıntegrasııalaný;

6) 2050 Strategııasyn oıdaǵydaı iske asyrý, halyqtyń joǵary turmys deńgeıine qol jetkizý, kópultty qoǵamnyń, quqyqtyq memlekettiń jáne demokratııalyq ınstıtýttardyń birligin nyǵaıtý, adamnyń quqyqtary men bostandyqtaryn iske asyrý úshin qolaıly syrtqy jaǵdaılar jasaý;

7) ulttyq ekonomıkany ártaraptandyrý, ındýstrııalyq-tehnologııalyq damytý jáne onyń básekege qabilettiligin arttyrý;

8) eldiń «jasyl» damý jolyna birtindep kóshýi jáne álemniń eń damyǵan 30 memleketiniń qataryna kirý;

9) ulttyq-mádenı ózindik erekshelikti saqtaý jáne memleketti odan ári damytýdyń ózindik jolymen júrý;

10) shet elderde Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary men zańdy tulǵalarynyń quqyqtaryn, olardyń jeke, otbasylyq jáne iskerlik múddelerin qorǵaý;

11) shet elderdegi qazaq dıasporasyna jáne qazaq tiline qoldaý kórsetý.

Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń

basymdyqtary men mindetteri

1. Qazaqstan Ortalyq Azııanyń saıası turaqty, eko­no­mıkalyq ornyqty jáne qaýipsiz damýyna múddeli.

Qazaqstan óńirdegi óziniń róli men jaýapkershiligin sezine otyryp, óńirlik turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý, jańa syn-qaterler men qaýipterge, onyń ishinde shektes memleketterden taralatyndaryna qarsy is-qımyl jasaý úshin jan-jaqty kúsh-jiger jumsaıtyn bolady.

Qazaqstan Ortalyq Azııada janjalǵa beıim áleýetti álsiretý, áleýmettik-ekonomıkalyq problemalardy, sý-energetıkalyq torap pen ózge de qaıshylyqtardyń túıinin sheshý maqsatynda ishki óńirlik ıntegrasııany damytýǵa umtylady.

О́ńirdiń halyqaralyq saıasat pen ekonomıkanyń birtutas ıntegrasııalanǵan sýbektisine transformasııalanýy perspektıvaly maqsat bolyp tabylady.

2. Eýrazııalyq ıntegrasııany elimizdi álemdik sharýashylyq baılanystar júıesinde ornyqty ustanymǵa ilgeriletýdiń pármendi tásilderiniń biri retinde qarastyra otyryp, Qazaqstan osy negizde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý maqsatynda Keden odaǵy men Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistikti nyǵaıtatyn bolady.

Osy prosess sheńberinde mynadaı negiz qalaý­shy qaǵıdattar saqtalady: saıası egemendiktiń myzǵy­mastyǵy, qabyldanatyn sheshimderdiń ekonomıkalyq negizdiligi, kezeńdilik, pragmatızm jáne ózara tıimdilik, ıntegrasııanyń barlyq organdaryndaǵy taraptardyń teń ókildigi jáne barlyq deńgeıdegi ıntegrasııalyq ózara is-qımyldardyń konsensýsy.

3. Qazaqstan memlekettik shekarany halyqaralyq-quqyqtyq resimdeýdi aıaqtaý, sondaı-aq Kaspıı teńizi­­niń quqyqtyq mártebesin aıqyndaý boıynsha jáne jaǵalaý mańyndaǵy memleketter arasynda halyq­ara­lyq quqyqtyń jalpyǵa birdeı tanylǵan qaǵıdat­tary men normalaryna negizdelgen turaqty jáne dos­­tyq qatynastardy nyǵaıtý jumystaryn jalǵas­tyrady.

4. Qazaqstan BUU, Táýelsiz Memleketter Dostas­tyǵy, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharala­ry keńesi, Ujymdyq qaýipsizdik jónindegi shart uıymy, Shanhaı yntymaqtastyǵy uıymy, Eýropadaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaqtastyq uıymy, Islam ynty­maqtastyǵy uıymy, Túrkitildes memleketter yntymaq­tastyǵy keńesi jáne basqa da halyqaralyq uıymdar men forýmdar qyzmetiniń jaýapty qatysýshysy bola otyryp, osy uıymdardyń qyzmeti sheńberindegi óziniń basty mindetterin bylaı paıymdaıdy:

1) túrli salalarda óńirlik jáne jahandyq sıpattaǵy sheshimderdi ázirleý men qabyldaý prosesi kezinde ulttyq múddelerdi eskerýdi qamtamasyz etý;

2) óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıtý jónindegi halyqaralyq kúsh-jigerge syndarly qatysý jáne úles qosý;

3) Qazaqstannyń syrtqy saıası bastamalaryn ilgeriletý;

4) álemde turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý múddesinde óńirlik jáne halyqaralyq uıymdar men forýmdar arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń ońtaıly jáne ózara qolaıly qalyptaryn ornatý;

5) óńirlik jáne halyqaralyq uıymdardyń jumys tıimdiligin arttyrý maqsatynda olardyń saıası-quqyq­tyq jáne uıymdyq-ákimshilik fýnksııalaryn jetildirý.

Qazaqstan óziniń ulttyq múddelerine saı keletin ári praktıkalyq turǵydan paıda ákeletin halyqaralyq jáne óńirlik uıymdardyń jumysyna qatysady.

5. Qazaqstan óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıtý jónindegi mindetter sheńberinde:

1) álemniń barlyq memleketterimen jáne olardyń birlestikterimen dostyq jáne aldyn ala boljanatyn qatynastardy damytady;

2) BUU Jarǵysynyń maqsattary men qaǵıdattaryn ustanady jáne saıası dıalog pen memleketter arasyn­daǵy yntymaqtastyq úshin quqyq ústemdigi qaǵıda­tynyń negiz qalaýshy mańyzyn moıyndaıdy;

3) óńirlik jáne halyqaralyq janjaldardy kelis­sózder júrgizýdiń halyqaralyq turǵyda tanyl­ǵan formattary sheńberinde sheshýdi jaqtaıdy. Qazaqstannyń ustanymy memleketterdiń egemendigi men olardyń halyqaralyq turǵyda tanylǵan shekaralaryndaǵy aýmaqtyq tutastyǵyn saqtaý týraly BUU-nyń negiz qalaýshy qaǵıdattaryna, daǵdarystardy retteý jónindegi qujattarda, eń aldymen BUU Qaýipsizdik Keńesiniń qararlarynda kórsetilgen erejelerdi oryndaý negizinde daýly máselelerdi beıbit jolmen sheshýdi izdestirýge negizdeledi;

4) ıadrolyq qarýsyz jáne jappaı qyryp-joıatyn qarýdyń basqa da túrlerinsiz beıbitshilikke qol jetkizýge kúsh-jiger jumsaıdy, taratpaý rejimderin nyǵaıtý, qarýlardyń mundaı túrlerine tolyq tyıym salý jáne olardy joıý, sondaı-aq álemniń túrli óńirlerinde ıadrolyq qarýdan azat aımaqtardy qurý maqsatynda kópjaqty tetikterdi damytýǵa qatysady;

5) jappaı qarý shyǵarýǵa, onyń ishinde ǵaryshta, qarýdyń jańa túrlerin jasaý men óristetýge qarsy kúresti dáıekti túrde jaqtaıdy;

6) qarýdyń zańsyz aınalymyna qarsy is-qımyl boıynsha halyqaralyq kúsh-jigerdi qoldaıdy;

7) terrorızmge, ekstremızmge, esirtki quraldary­nyń, psıhotroptyq zattardyń jáne olardyń prekýrsorlarynyń zańsyz aınalymyna, adam saýdasy men zańsyz kóshi-qonǵa, uıymdasqan qylmys pen sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl boıynsha basqa memlekettermen birlesip ekijaqty jáne kópjaqty negizde naqty sharalar qabyldaıdy;

8) halyqaralyq aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi jumysty jáne kıberterrorızmge qarsy kúresti jalǵastyrady.

6. Qazaqstan syrtqy ekonomıkalyq basymdyqtaryn iske asyrý maqsatynda:

1) eldiń ekonomıkalyq-resýrstyq, tranzıttik-kóliktik jáne eksporttyq áleýetin iske asyrý, ulttyq ekonomıkanyń qaýipsiz damýy jáne onyń ınvestısııalyq tartymdylyǵy úshin jaǵdaılar jasaý maqsatynda óńirlik jáne halyqaralyq ıntegrasııalyq prosesterge qatysady. Osy turǵyda el úshin tıimdi sharttarda Dúnıejúzilik saýda uıymynyń qyzmetine qatysý mańyzdy mindet bolyp tabylady;

2) ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jónindegi mindetter sheńberinde ulttyq ekonomıkanyń basym sektorlaryna ınvestısııalar men ozyq tehnologııalar tartý, ony ártaraptandyrý jáne tehnologııalyq jańǵyrtý, onyń básekege qabilettiligin arttyrý maqsatynda halyqaralyq yntymaqtastyqty keńeıtedi;

3) halyqaralyq ekonomıkalyq uıymdar men qarjy ınstıtýttaryna eldiń tolyq quqyly qatysýyn jáne ulttyq múddelerdi ilgeriletýdi qamtamasyz etedi;

4) ekonomıkalyq jáne saýda dıplomatııasyn damytady, dıplomatııalyq quraldar arqyly shet elderde memlekettiń jáne qazaqstandyq jeke jáne zańdy tulǵalardyń múddelerin ilgeriletý men qorǵaýdy qamtamasyz etedi, jańa jáne dástúrli álemdik naryq­tarda qazaqstandyq bıznes pen eksporttyq ónimderdiń bolýyn keńeıtý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaıdy;

5) álemniń barlyq elderiniń damýy úshin teń múmkindikter beretin álemdik ádil valıýta-qarjy júıesin qalyptastyrýǵa qatysady;

6) Astana ekonomıkalyq forýmy men onyń negizinde tujyrymdalǵan halyqaralyq bastamalardy ilgeriletý jóninde belsendi jumystar júrgizedi;

7) óńirlik jáne jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge halyqaralyq kúsh-jiger jumsaý isine qatysady;

8) óńirlik jáne jahandyq energetıkalyq qaýip­sizdikke úles qosýdy jalǵastyrady. Energetıkalyq resýrstardy óndirýshi elderdiń, tranzıtteıtin elderdiń jáne tutynýshy elderdiń múddeleriniń teńgerimine qol jetkizýdi, olardy eksporttaýdyń ártaraptandyrylǵan, turaqty jáne qaýipsiz marshrýttarynyń júıesin qurýdy jaqtaıdy;

9) tıisti ulttyq ınstıtýt qura otyryp, álemdik qoǵamdastyqtyń damýǵa resmı kómek kórsetýge kúsh-jiger jumsaý isine qatysýǵa nıettenedi.

7. Qazaqstan qorshaǵan ortany qorǵaý jáne jahan­dyq klımatty saqtaý máselelerine basa kóńil aýdara otyryp:

1) resýrstardy (sý, jer, bıologııalyq jáne basqa) paıdalaný jáne olardy basqarý tıimdiligin arttyrý, qorshaǵan ortanyń sapasyn jáne halyqtyń ál-aýqatyn kóterý maqsatynda eldiń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýi jónindegi tujyrymdamany iske asyrýǵa kúsh-jigerin jumsaıdy. EKSPO-2017 kórmesin ótkizýdi qosa alǵanda, «jasyl ekonomıkaǵa» birtindep kóshý Qazaqstannyń álemdegi eń damyǵan 30 memlekettiń qataryna kirýi jónindegi mindetterdi iske asyrýdaǵy mańyzdy elementterdiń biri bolyp tabylady;

2) «jasyl ósim» baǵdarlamalary men josparlaryn iske asyrýda Eýropa, Azııa jáne Tynyq muhıt elderiniń memlekettik jáne jeke menshik sektorlarynyń, qoǵamdyq jáne halyqaralyq uıymdardyń áriptestigin qoldaýǵa baǵyttalǵan Astananyń «Jasyl kópir» bastamasyn júzege asyratyn bolady;

3) postındýstrııalyq qoǵamdaǵy problemalardyń sheshimin izdestirýge baǵyttalǵan Jahandyq energetı­kalyq-ekologııalyq strategııany qosa alǵanda, ekolo­gııalyq jaǵynan ornyqty energııamen jabdyqtaý salasynda qazirgi zamanǵy kórsetiletin qyzmetterdi ázirleý men engizý jónindegi bastamalardy ilgeriletedi;

4) sý qaýipsizdigin qamtamasyz etý sheńberinde transshekaralyq ózenderdiń sý resýrstaryn paıdalaný jáne qorǵaý salasynda kórshiles eldermen sharttyq quqyqtyq bazany jetildirýdi jalǵastyrady;

5) halyqaralyq uıymdarmen jáne burynǵy Semeı ıadrolyq polıgony men Aral teńiziniń aýmaqtaryn ońaltý jónindegi donorlarmen yntymaqtastyqty, onyń ishinde Araldy qutqarý jónindegi halyqaralyq qor qyzmetiniń sheńberinde jalǵastyrady;

6) Kaspıı teńiziniń teńiz ortasyn qorǵaý jónin­degi negizdemelik konvensııany qabyldaý jónin­degi ju­mysty Kaspıı mańy elderimen birlesip jalǵas­tyrady;

7) tabıǵı jáne tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olardyń saldaryn joıý máselelerinde ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtady.

8. Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasattyń gýmanıtarlyq ólshemin damytýǵa basym mán beredi. Osyǵan baılanysty Qazaqstan:

1) shet elderde bolatyn Qazaqstan azamattarynyń, sondaı-aq sheteldikter asyrap alǵan, shet elderde turatyn qazaqstandyq balalardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý jumysyn kúsheıtedi;

2) shet elderdegi óz azamattarynyń quqyqtary men múddelerin qorǵaýǵa, vızalyq rásimder men rejim­derdi yryqtandyrýǵa, zańsyz kóshi-qonǵa qarsy is-qımyl­darǵa baǵyttalǵan kópjaqty konvensııalarǵa qosylýdy jáne ekijaqty sharttar jasasýdy jalǵastyrady;

3) qylmystyq jáne azamattyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly, adamdardy ustap berý men sottalǵan adamdardy berý týraly ekijaqty sharttar jasasýdy jalǵastyrady;

4) bilim, ǵylym men mádenıet, týrızm jáne sport, jastar saıasaty, birlesken ǵylymı-zertteý jobalaryn iske asyrý salasynda kópjaqty konvensııalarǵa qosylý jáne ekijaqty sharttar jasasý boıynsha halyqaralyq yntymaqtastyqty jáne jumysty odan ári júzege asyrady;

5) Qazaqstan týraly tarıhı jáne zamanaýı bilimderdi damytý máseleleri boıynsha halyqaralyq yntymaqtastyqty keńeıtetin bolady;

6) shet elderdegi qazaq qaýymdastyqtary shoǵyrlana turyp jatqan jerlerde qazaq tili men mádenıetin, olardyń tarıhı otanymen baılanysyn damytýdy qoldaıtyn bolady;

7) áleýmettik-ekonomıkalyq, quqyqtyq jáne halyq­aralyq mádenı-gýmanıtarlyq damý salalarynda qazaq­standyq azamattyq qoǵamnyń jáne úkimettik emes sektor­dyń uıymdarymen ózara is-qımyl jasaıdy; olar­dy tıisti halyqaralyq is-sharalarǵa qatysýǵa tarta­dy;

8) óshpendilik, násildik kemsitýshilik, dinı qaıshy­lyqtar, ekstremızm men ultshyldyq turǵysyndaǵy qylmystyq áreketterge qarsy turady;

9) Shyǵys pen Batystyń, Ońtústik pen Soltústiktiń arasyndaǵy órkenıetaralyq, mádenıetaralyq jáne dinaralyq dıalogty odan ári damytýǵa yqpal etedi;

10) negizgi dıalog alańy retinde Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń halyqaralyq ustanymdaryn nyǵaıtady. BUU aıasyndaǵy О́rkenıet­ter alıansynyń qyzmetine, sondaı-aq basqa da bastamalar men forýmdarǵa qatysady;

11) Qazaqstannyń bastamasymen BUU Bas Assambleıasy jarııalaǵan 2013 – 2022 jyldarǵa arnalǵan Mádenıetter jaqyndasýynyń halyqaralyq onjyldyǵy sheńberinde beıbitshilik pen ornyqty damý jolyndaǵy sanalýandylyqty kótermeleý jónindegi is-qımyldardy jalǵastyrady.

9. Qazaqstan álemniń tıisti parlamentaralyq birlestikterimen saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy damytý úshin parlamenttik dıplomatııanyń áleýetin kópjaqty parlamentaralyq qurylymdar sheńberinde jáne ekijaqty formatta paıdalanýdy jalǵastyrady.

10. Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqty halyqaralyq máseleler, syrtqy saıası bastamalar, memlekettiń saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanı­­tarlyq damýy boıynsha óziniń negizgi ustanymy týraly ýaqtyly jáne tolyq habardar etýdi júzege asyrady.

Osy sharalar sheńberinde Qazaqstan qazirgi zamanǵy aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar múmkindigin jáne dıplomatııanyń dástúrli quraldaryn paıdalanady.

Syrtqy saıası qyzmettiń maqsattary, basymdyqtary, mindetteri men nátıjeleri, Qazaqstannyń halyqaralyq bastamalaryn álemdik arenada ilgeriletý týraly aqpa­ratty el ishinde túsindirý jáne Qazaqstan jurtshy­lyǵy­na jetkizý jónindegi jumys mańyzdy bolyp tabylady.

Sheteldik aqparattyq keńistikte Qazaqstandy kórsetip, tanystyrý «Aqparatty Qazaqstan – 2020» memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes júzege asyrylady.

Eldik jáne óńirlik basymdyqtar

Qazaqstan Respýblıkasy XXI ǵasyrdaǵy tatý kórshilik jáne odaqtastyq týraly shart negizinde Reseı Federasııasymen saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń barlyq salalarynda odaqtastyq qatynastardy nyǵaıtýdy jalǵastyrady.

Qazaqstan Respýblıkasy joǵary jáne bıik deńgeılerdegi saıası dıalog sheńberinde Qytaı Halyq Respýblıkasymen jan-jaqty strategııalyq yntymaqtastyqty tereńdetedi, energetıkalyq, ınvestısııalyq-tehnologııalyq, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty, tranzıttik-kóliktik saladaǵy, agrarlyq sektordaǵy, transshekaralyq ózenderdiń sý resýrstaryn birlese paıdalaný jáne ekologııa salasyndaǵy ózara is-qımyldy damytady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq Azııa memleketteri – Qyrǵyz Respýblıkasymen, Tájikstan Respýblıkasymen, Túrkimenstanmen jáne О́zbekstan Respýblıkasymen kópsalaly qatynastaryn damytýy ishki jáne syrtqy syn-qaterler men qaýipterge birlesip qarsy is-qımyldar jasaýǵa, saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty ózara tıimdi jáne tepe-teńdik negizde jandandyrýǵa óńir elderiniń kúsh-jigerin biriktirýge shoǵyrlandyrylatyn bolady.

Qazaqstan Respýblıkasy Amerıka Qurama Shtattary­men saıası, saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııa­lyq, energetıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne gýmanıtar­lyq yntymaqtastyqty damytýǵa, halyqara­lyq kún tártibiniń ózekti máselelerin sheshýge baǵyttal­­ǵan strategııalyq áriptestikti nyǵaıtýdy jalǵas­ty­rady.

Qazaqstan Respýblıkasy tıisti sharttar jasalǵan nemese ázirlenip jatqan eýropalyq memlekettermen, sondaı-aq eýropalyq ınstıtýttarmen jáne birlestiktermen strategııalyq áriptestik qatynastaryn nyǵaıta beredi.

Qazaqstannyń saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq asa iri áriptesi – Eýropalyq Odaqpen tolyq aýqymdy qatynastardy damytý, keńeıtilgen áriptestik jáne yntymaqtastyq týraly jańa kelisim jasasý, Qazaqstan Respýblıkasy men Eýropalyq Odaq azamattary úshin vızasyz rejimge birtindep kóshý perspektıvasymen vızalyq rejimdi yryqtandyrý jónindegi kúsh-jiger jalǵasady.

Qazaqstan Respýblıkasy elimizdiń saıası-ekonomı­kalyq jáne tranzıttik-kóliktik múddeleri júıesinde mańyzdy oryn alatyn Belarýs Respýblıkasymen, Ýkraınamen jáne Moldova Respýblıkasymen, sondaı-aq Ońtústik Kavkaz memleketteri – Ázerbaıjan Respýb­lıkasymen, Armenııa Respýblıkasymen jáne Grýzııamen dástúrli jáne ózara tıimdi yntymaqtas­tyqty jalǵastyrady.

Qazaqstan Respýblıkasy Túrkııa Respýblıkasymen eki halyqtyń tarıhı tegi men mádenı qundylyqtarynyń ortaqtyǵy negizinde jan-jaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa basa mańyz beredi.

Iran Islam Respýblıkasymen ózara tıimdi yntymaqtastyq saýda-ekonomıkalyq jáne tranzıttik-kóliktik salalardaǵy, Kaspıı teńizinde turaqtylyqty qamtamasyz etýdegi ortaq múddelerge negizdeledi.

Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasattyń azııalyq baǵytyn nyǵaıtýǵa nıetti. Shyǵys, Ońtústik, Ońtústik-Shyǵys Azııa, Azııa-Tynyq muhıt óńiriniń elderimen jáne olardyń óńirlik birlestikterimen saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq-tehnologııalyq yntymaqtastyqty jandandyrýǵa kúsh-jiger jumsalatyn bolady.

Japonııamen jáne Koreıa Respýblıkasymen ózara is-qımylda asa jańa tehnologııalardy tartýǵa, Qazaq­standa energııa jáne sý únemdeý tehnologııalaryn engizýge, túrli salalarda qazaqstandyq bilim berý júıe­siniń damýyna járdemdesýge, «Ortalyq Azııa+Japonııa» jáne «Ortalyq Azııa men Koreıa Respýblıkasy» dıalogtaryn nyǵaıtýǵa basa nazar aýdarylady.

Qazaqstan Aýǵanstanda ulttyq bitimgerlik pen saıası retteý máseleleri boıynsha halyqaralyq qoǵamdastyqtyń birlesken kúsh-jigerin qoldaýdy, bul memlekettiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna, óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdik qaterlerin joıýǵa qatysýdy jalǵastyrady.

Úndistan Respýblıkasymen jáne Pákstan Islam Respýblıkasymen yntymaqtastyq saıası jáne saýda-ekonomıkalyq baılanystardy ilgeriletýge, halyqaralyq uıymdarda ózara is-qımyl jasaýǵa baǵyttalady.

Qazaqstan Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasymen, Indonezııa Respýblıkasymen, Malaızııamen, Sıngapýr Respýblıkasymen, Taıland Koroldigimen uzaq-merzimdi perspektıvaly jáne ózara tıimdi saýda-ekonomıkalyq qatynastardy damytýdy jalǵastyrady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Orta jáne Taıaý Shyǵys memleketterimen jaqyn tarıhı jáne rýhanı baılanystary bola otyryp, bul óńirdiń turaqty jáne ornyqty damýyna múddeli. Qazaqstan ózara múddelilik týdyratyn barlyq salalarda olarmen áriptestik qatynastardy qalyptastyrady. BUU, IYU, AО́SShK jáne basqa da halyqaralyq uıymdar sheńberinde birlesken qyzmetti úılestirý jáne ózara qoldaý tájirıbesi jalǵasady.

Qazaqstan Respýblıkasy Soltústik, Ortalyq jáne Latyn Amerıkasy memleketterimen yntymaqtastyqqa zor mańyz beredi. Atalǵan jumysta saýda-ekonomıka­lyq, ınvestısııalyq jáne gýmanıtarlyq baılanys­tardy damytýǵa, BUU jáne basqa da halyqaralyq uıymdar sheńberinde ortaq múddelerdi ilgeriletýge basymdyq beriledi.

Qazaqstan Respýblıkasy Afrıka qurlyǵy elderimen qatynastardyń geografııasyn keńeıtýge, onyń ishinde Afrıkalyq odaq qyzmetiniń sheńberinde olarmen saıası jáne ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa basym kóńil bóledi.

Kútiletin nátıjeler

Tujyrymdamany qabyldaý jáne iske asyrý:

1) ulttyq, óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa;

2) Qazaqstan úshin qolaıly halyqaralyq orta qalyptastyrýǵa, álemniń barlyq memleketterimen dostyq, teń quqyly jáne ózara tıimdi qatynastardy nyǵaıtýǵa;

3) ulttyq ekonomıkany ártaraptandyrý negizin­de Qazaqstannyń halyqaralyq qoǵamdastyqqa jáne álemdik sharýashylyq baılanystarǵa ıntegrasııa­lanýynyń joǵary deńgeıine qol jetkizýge;

4) óńir memleketterimen ekonomıkalyq ıntegrasııa úshin jaǵdaılar men alǵysharttar jasaýdy qamtamasyz etýge;

5) mádenı-gýmanıtarlyq, ǵylym-bilim jáne basqa da aralas salalarda halyqaralyq yntymaqtastyqty qarqyndy damytýǵa;

6) shet elderde Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary men zańdy tulǵalarynyń, olardyń jeke, otbasylyq jáne iskerlik múddeleriniń quqyqtyq qorǵalýyn kúsheıtýge yqpal etedi.

2. Qazaqstan Respýblıkasy

syrtqy saıasatynyń negizgi qaǵıdattary men jalpy tásildemeleri

Qazaqstannyń syrtqy saıasaty kóp baǵyttylyq, teń­gerimdilik, pragmatızm, ózara tıimdilik, eldiń ult­tyq múddelerin qatań qorǵaý qaǵıdattaryna negizdelgen.

Qazaqstan álemniń barlyq memleketteriniń teńdigin, ózara múddelerdi eskerýdi jáne bir-biriniń ishki isterine aralaspaýdy, sondaı-aq BUU Jarǵysy men halyqaralyq quqyqtyń ústemdigi negizinde halyqaralyq problemalar men janjaldardy beıbit jáne ujymdyq jolmen sheshýdi jaqtaıdy.

Qazaqstannyń syrtqy saıasaty múddelerdiń teńgerimi negizinde qurylǵan, bul rette shet eldermen jáne halyqaralyq uıymdarmen ózara is-qımyldyń saralanǵan jáne ártúrli deńgeıdegi tásildemesi qaǵıdaty qoldanylady. Atalǵan qaǵıdatty qoldaný:

1) basymdyqtardyń belgili bir túrde quralýyn, ne­gizgi kúsh-jiger men resýrstardyń solarǵa shoǵyrlanýyn;

2) saıası jáne ekonomıkalyq múddeler men praktıkalyq qaıtarymǵa sáıkes adamı jáne qarjylyq resýrstardyń barabar bólinýin qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Syrtqy alańdaǵy yntymaqtastyqta saralanǵan tásildemeni qoldaný Qazaqstannyń shet elderdegi dıplomatııalyq qatysýyn keńeıtýdi jáne onyń shet elderdegi mekemelerin qurylymdyq ońtaılandyrýdy da kózdeıdi.

Osy Tujyrymdama Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń pragmatıkalyq jáne derbes belsendilik sanaty retinde damýdyń jańa kezeńin aıqyn­daı otyryp, syrtqy saıası baǵyttaǵy sabaq­tastyq­ty saqtaıdy.

Syrtqy saıasattyń pragmatıkalyǵy onyń ulttyq múddelerge naqty baǵdarlanýyn bildiredi. Ol óz resýrstarymyzdy obektıvti baǵalaýǵa, basymdyqty jáne shetkeri baǵyttardy, olardy iske asyrý tásilderin júıeli aıqyndap otyrýǵa negizdelgen.

Derbes belsendilik syrtqy saıasatty josparlaý men iske asyrýdy, basyp ozýǵa baǵdarlanǵan ıdeıalar men bastamalardy usynýdy; halyqaralyq qatynastardyń kún tártibin qalyptastyrýǵa qatysýdy jáne Qazaqstannyń múddelerine saı keletin sheshimder qabyldaýdy bildiredi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń syrtqy saıasatyn iske asyrý tetikteri men quraldary

Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna sáıkes Prezıdent eldiń syrtqy saıasatynyń negizgi baǵyttaryn aıqyndaıdy jáne halyqaralyq qatynastarda Qazaqstannyń atynan ókildik etedi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti elimizdiń eń joǵary ókildi organy bola otyryp, óziniń konstıtýsııalyq ókilettikteri sheńberinde halyqaralyq sharttardy ratıfıkasııalaý, olardyń kúshin joıý, ishki zańnamany Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq mindettemelerine sáıkestendirý boıynsha zańnamalyq jumys júrgizedi.

Atqarýshy organdar júıesin basqaratyn Úkimet Respýblıkanyń shet memlekettermen, halyqaralyq jáne óńirlik uıymdarmen ózara qarym-qatynastaryn damytýdy qamtamasyz etedi, syrtqy ekonomıkalyq saıasatty iske asyrý, syrtqy saıası is-sharalardy qarjylandyrý jónindegi sharalardy ázirleıdi.

Syrtqy saıasat jáne syrtqy ekonomıkalyq yntymaqtastyq salasyndaǵy naqty mindetterdi sheshý maqsatynda vedomstvoaralyq komıssııalar men jumys toptary qurylady. Halyqaralyq sharttar men úkimetaralyq komıssııalardyń sheshimderinen týyndaıtyn ýaǵdalastyqtar men mindettemelerdi iske asyrý jónindegi baǵdarlamalar men josparlar ázirlenedi.

Syrtqy saıası qyzmetti júzege asyratyn ortalyq mem­lekettik organ Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrt­­­qy ister mınıstrligi (budan ári – SIM) bolyp tabylady.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń dıplomatııalyq qyzmeti týraly» 2002 jylǵy 7 naýryzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes SIM Qazaqstan Respýblıkasynyń syrtqy saıasatynyń negizgi baǵyttaryn ázirleýdi jáne Memleket basshysynyń halyqaralyq bastamalaryn iske asyrýdy júzege asyrady, sondaı-aq Prezıdent pen Ykimetke tıisti usynystar beredi, syrtqy saıası baǵytty iske asyrý jónindegi jumysty júrgizedi, ortalyq atqarýshy organdardyń shet memlekettermen jáne halyqaralyq uıymdarmen qatynastaryna qatysty halyqaralyq qyzmetin úılestirýdi júzege asyrady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik organdary turaqty negizde Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttary men mindettemelerin taldaý jumysyn júzege asyrady, syrtqy saıasatty júzege asyrýǵa baılanysty strategııalyq jáne taktıkalyq tásildemelerdi jáne ony iske asyrý boıynsha usynystardy ázirleıdi.

Memlekettik organdar atalǵan jumysty odan ári pysyqtap, tıisti sheshimder qabyldaý maqsatynda el basshylyǵynyń qaraýyna naqty usynystar engizýi úshin ony SIM-men úılestirip otyrady.

Memlekettik organdardyń syrtqy saıası saldary bolýy yqtımal ishki sıpattaǵy qandaı da bir sheshimder qabyldaýy mindetti túrde SIM-men kelisiledi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki jáne syrtqy saıa­satyn shet elderde aqparattyq qamtamasyz etý, shet memleketterdiń memlekettik basqarý organdarynyń, iskerlik, ǵylymı jáne qoǵamdyq toptarynyń, buqa­ralyq aqparat quraldarynyń ókilderimen jumys júr­gizý mańyzdy mindet bolyp tabylady. Osyǵan oraı, SIM basqaratyn dıplomatııalyq qyzmettiń biryń­ǵaı júıesiniń mańyzdy elementi Qazaqstan Respýb­lıkasynyń shet elderdegi mekemeleri bolyp tabylady.

Shet elderdegi mekemelerdiń qyzmeti tikeleı akkredıttelgen elderde nemese halyqaralyq uıymdarda Qazaqstannyń jáne onyń azamattarynyń ulttyq múddelerin qorǵaýǵa jáne ilgeriletýge baǵyttalǵan.

Shet elderdegi mekemeler turaqty monıtorıngti júzege asyrady, aqparattardy jınaıdy jáne taldaý jasaıdy, SIM-niń basshylyǵyn bolý memleketindegi oqıǵalar týraly ýaqtyly habardar etedi.

Syrtqy saıasat salasyndaǵy mindetterdi tıimdi iske asyrý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy dıplomatııalyq qyzmet organdaryn odan ári ınstıtýsıonaldyq damytýǵa: dıplomatııalyq kadrla