Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Táýelsizdik bárinen qymbat» maqalasynda: «1991 jyly Semeı polıgony jabyldy. Onyń elimiz ǵana emes, barsha adamzattyń bolashaǵy úshin aıryqsha mańyzdy sheshim ekenin eskerip, arnaıy is-shara ótkizý qajet dep sanaımyn. Elbasy qol qoıǵan Jarlyqtyń arqasynda Qazaqstan búkil dúnıe júzine ıadrolyq qarý-jaraqqa qarsy álemdik qozǵalystyń kóshbasshysy bolyp tanyldy, alyp memleketterdiń senimine ıe boldy, halyqaralyq qoǵamdastyqta jaýapkershiligi joǵary el retinde moıyndaldy», degen bolatyn.
Búginde Qazaqstan ıadrolyq qarýdan batyl túrde bas tartqan el retinde, óziniń dáıekti antııadrolyq bastamalarymen búkil álemge tanymal. Osy bastamalar negizinde 2015 jyly BUU Bas Assambleıasy ıadrolyq qarýdan azat álem qurýdyń Jalpyǵa ortaq deklarasııasyn qabyldady. Qazaqstannyń usynysy boıynsha BUU 29 tamyzdy Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni dep jarııalady.
Dóńgelek ústel aıasynda arhıv qujattarynda Qazaqstandaǵy antııadrolyq qozǵalystyń qurylýy men jetken jetistikteriniń tarıhy, qazirgi ýaqytta antııadrolyq qozǵalystyń ózektiligi, antııadrolyq qozǵalystyń damýyna eleýli úles qosqan tulǵalar týraly baıandamalar jasaldy.
– Bul kún tek qazaqstandyqtar úshin ǵana emes, sonymen qatar bizdiń planetamyzdyń barlyq turǵyndary úshin de mańyzdy jáne aıtýly kúnge aınaldy. Qazaqstandaǵy Semeı polıgony jabylǵannan keıin álemdegi tórt iri: Novaıa Zemlıa (Reseı), Nevada (AQSh), Morarýa (Fransııa), Lobnor (Qytaı) polıgondarynda ıadrolyq qarýdy synaýǵa moratorıı jarııalanǵan bolatyn. Bul máselede kórnekti aqyn, belgili qoǵam qaıratkeri Qazaqstannyń IýNESKO janyndaǵy turaqty ókili Oljas Súleımenov jetekshilik etetin «Nevada-Semeı» halyqaralyq antııadrolyq qozǵalysy erekshe ról atqarǵanyn aıta ketýimiz kerek. Sol kisiniń bedeliniń arqasynda qozǵalys Qazaqstanda ǵana emes, elimizden tysqary jerlerde de qoldaý tapty. IýNESKO sheshimi boıynsha qozǵalys «Álem týraly estelik» dúnıejúzilik tizilimine engizildi, – deıdi arhıv dırektory Baıan Jumataeva.
ALMATY
