2013 jylǵy 31 jeltoqsan Astana, Úkimet Úıi
«Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıelerin uıymdastyrý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2005 jylǵy 22 shildedegi № 769 qaýlysyna ózgerister engizý týraly
2013 jylǵy 31 jeltoqsan Astana, Úkimet Úıi
«Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıelerin uıymdastyrý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2005 jylǵy 22 shildedegi № 769 qaýlysyna ózgerister engizý týraly
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:
«Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıelerin uıymdastyrý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2005 jylǵy 22 shildedegi № 769 qaýlysyna (Qazaqstan Respýblıkasynyń PÚAJ-y, 2005 j., № 30, 408-qujat) mynadaı ózgerister engizilsin:
taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn:
«Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıesin uıymdastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly»;
1-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn:
«1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıelerin uıymdastyrý qaǵıdalary bekitilsin.»;
kórsetilgen qaýlymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıelerin uıymdastyrý erejesi osy qaýlyǵa qosymshaǵa sáıkes jańa redaksııada jazylsyn.
Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri S.AHMETOV.
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń
2013 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy №1520 qaýlysyna qosymsha
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń
2005 jylǵy 22 shildedegi №769 qaýlysymen bekitilgen
Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıelerin uıymdastyrý qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Qazaqstan Respýblıkasynda ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıesin uıymdastyrý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Atom energııasyn paıdalaný týraly» 1997 jylǵy 14 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes ázirlendi jáne ıadrolyq materıaldar men ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderin (budan ári – sáýle shyǵarý kózderi) esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıesin uıymdastyrý tártibin aıqyndaıdy.
2. Osy Qaǵıdalar menshik nysandaryna, vedomstvolyq baǵynystylyǵyna jáne uıymdyq-quqyqtyq nysandaryna qaramastan, ıadrolyq materıaldarmen jáne sáýle shyǵarý kózderimen jumys isteý, ıadrolyq materıaldar, radıoaktıvti zattar men radıoaktıvti qaldyqtardy óndirý, paıdalaný, qaıta óńdeý, tasymaldaý jáne ornalastyrý, ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderin eksporttaý men ımporttaý kezinde olardy Qazaqstan Respýblıkasynyń shekarasy arqyly ótkizý, ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderin paıdalana otyryp, ǵylymı zertteýler júrgizý jónindegi qyzmetti júzege asyratyn barlyq zańdy tulǵalarǵa qoldanylady.
3. Iаdrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderin memlekettik esepke alý jáne baqylaý:
1) ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń bar mólsherin, olardyń tabylǵan jerlerin dálme-dál aıqyndaý;
2) joǵalýyn, ruqsatsyz paıdalanylýyn jáne urlanýyn boldyrmaý;
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń ýákiletti organdaryna, halyqaralyq uıymdar men basqa memleketterge ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń bar-joǵy jáne ornyn aýystyrý, esepten shyǵarylýy jáne kómilýi, eksporty jáne ımporty týraly jedel aqparat berý maqsatynda júzege asyrylady.
4. Iаdrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaý olardy bastapqy óndirý kezeńinen bastap jáne túpkilikti kómgenge deıin, sondaı-aq olar joǵalǵan jaǵdaıda olardy baqylaýdy qalpyna keltirý arqyly júrgiziledi.
5. Memlekettik esepke alýǵa jáne baqylaýǵa:
1) quramynda ýran-235, ýran-233, plýtonıı men torıı ızotoptary bar ıadrolyq materıaldar;
2) radıasııalyq sıpattamalary alý deńgeıinen asatyn, onyń ishinde quraldardyń (buıymdardyń, qondyrǵylardyń) quramyna kiretin ıondaýshy sáýle shyǵarý kózderi jatady.
Quramynda ýran, torıı jáne plýtonıı ızotoptary bar, onyń ishinde radıoızotopty quraldar quramyna kiretin sáýle shyǵarý kózderin esepke alý jáne baqylaý tártibi sáýle shyǵarý kózderin esepke alý tártibi retinde de, ıadrolyq materıaldardy esepke alý tártibi retinde de aıqyndalady;
3) órt sıgnalızasııasynyń datchıkterindegi radıonýklıdti kózder, radıofarmasevtıkalyq preparattar, ımmýnologııalyq taldaýǵa arnalǵan jınaqtar, medısınalyq maqsattaǵy radıoızotoptyq generatorlar, radıonýklıdtermen belgilengen qosylystar, sondaı-aq 125-ıodty qosa alǵanda, jartylaı ydyraý kezeńi 60 (alpys) táýlikke deıingi tirshiligi qysqa radıonýklıdter negizindegi radıoızotoptyq preparattar men eritindiler olardy paıdalanatyn uıymdarda ǵana esepke alynady.
Mundaı sáýle shyǵarý kózderiniń jalpy sany jáne jıyntyq belsendiligi týraly málimetter ýákiletti organǵa jyl saıynǵy túgendeý nátıjesi boıynsha beriledi.
6. Osy Qaǵıdalarda mynadaı uǵymdar men anyqtamalar paıdalanylady:
1) kirýdi baqylaý quraldary – ıadrolyq materıaldy ruqsatsyz alyp qoıýdy, paıdalanýdy, ornyn aýystyrýdy, kirý aımaǵyna enýdi anyqtaýǵa arnalǵan tehnıkalyq quraldar (qadaǵalaý júıesi men aralasýdy ındıkasııalaý qurylǵylary);
2) esepke alý qujattary – ıadrolyq materıaldy jáne/nemese sáýle shyǵarý kózderin ólsheý, bar-joǵy, sany, quramy, ornalasqan orny men jaı-kúıiniń nátıjeleri týraly derekterdi, sondaı-aq olardy naqtylaý men túzetý týraly málimetterdi qamtıtyn uıymnyń qyzmet túrine baılanysty qujattar;
3) esep berý qujattary – túgendeý sanynyń ózgergeni týraly esep jáne materıaldyq-teńgerimdik esep;
4) fızıkalyq túgendeý – materıaldyq teńgerim aımaǵyndaǵy ıadrolyq materıaldyń naqty sany men jaı-kúıin tekserý;
5) qondyrǵy – reaktor, syndarly qurastyrma, konversııalaý jónindegi zaýyt, shyǵarýshy zaýyt, qaıta óńdeıtin qondyrǵy, ızotoptardy bólýge arnalǵan zaýyt, ádette bir tıimdi kılogramnan artyq mólsherde ıadrolyq materıal paıdalanylatyn jeke qoıma nemese kez kelgen bolý orny;
6) qondyrǵynyń qurylymy týraly aqparat – árbir qondyrǵynyń sıpattamasy boıynsha aqparat (maqsaty, nomınaldy qýaty jáne geografııalyq ornalasýy, ataýy jáne mekenjaıy, olar ádettegi iskerlik maqsattar úshin paıdalanylady), qondyrǵyny ornalastyrý sıpattamasy (ıadrolyq materıaldyń nysany, ornalasqan orny jáne aǵyny, ıadrolyq materıal paıdalanylatyn, óndiriletin jáne óńdeletin jabdyqty jınaqtaý), ıadrolyq materıaldardy esepke alý jáne baqylaý boıynsha qoldanylatyn rásimder týraly aqparat;
7) qondyrǵydan tys bolý orny – ádette ıadrolyq materıal paıdalanylatyn kez kelgen obekti nemese qondyrǵydan tys kez kelgen bolý orny;
8) materıaldardyń teńgerim aımaǵy (teńgerim aımaǵy) – ıadrolyq materıaldy teńgerim aımaǵyna nemese odan árbir ornyn aýystyrý kezindegi sany aıqyndalatyn jáne ıadrolyq materıaldyń qolda bar sany aıqyndalatyn qondyrǵydaǵy nemese odan tys aımaq;
9) materıaldyq-teńgerimdik esep – ıadrolyq materıaldyń bastapqy jáne sońǵy tirkelgen sanyn, ıadrolyq materıal sanynyń esepti kezeń ishinde ulǵaıýyn/azaıýyn, materıaldyń teńgerim aımaǵyndaǵy ıadrolyq materıaldyń sońǵy naqty qolda bar sany men sanyn túgendeý aıyrmashylyǵyn qamtıtyn esep;
10) materıal partııasy (partııa) – negizgi ólshem núktesinde quramy men sany ereksheliktiń nemese ólshemniń biryńǵaı keshenimen aıqyndalatyn esepke alý maqsaty úshin ólshem birligi retinde paıdalanylatyn ıadrolyq materıaldyń bir bóligi;
11) negizgi ólshem núktesi (ólshem núktesi) – materıaldyń aǵynyn nemese túgendeý sanyn aıqyndaý úshin ıadrolyq materıaldy ólsheýge bolatyndaı nysanda bolatyn jer;
12) túgendeý sany – qondyrǵydaǵy nemese qondyrǵydan tys bolý ornyndaǵy ıadrolyq materıaldyń sany;
13) túgendeý sanynyń ózgerýi týraly esep – ıadrolyq materıaldyń túgendeý sanyndaǵy barlyq ózgerister týraly málimetterdi qamtıtyn esep;
14) ıadrolyq materıaldyń naqty qolda bar sanynyń tizimi – fızıkalyq túgendeý nátıjesinde aıqyndalǵan ıadrolyq materıaldyń árbir birliktegi nemese partııadaǵy sany kórsetilgen ıadrolyq materıaldyń eseptik birlikteriniń jáne/nemese partııalarynyń tizbesi.
2. Iаdrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıeleriniń qurylymy
7. Iаdrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderin esepke alý men baqylaýdyń memlekettik júıeleri eki deńgeıde: ýákiletti organ deńgeıinde jáne óz qyzmetinde ıadrolyq materıaldardy jáne (nemese) sáýle shyǵarý kózderin paıdalanatyn uıymdar deńgeıinde júzege asyrylady.
8. Ýákiletti organ:
1) ıadrolyq materıaldardyń derekqoryn jáne Sáýle shyǵarý kózderiniń memlekettik tizilimin júrgizedi;
2) memlekettik organdarǵa olardyń suraý salýyna sáıkes ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń bar-joqtyǵy jáne oryn aýystyrýy týraly aqparat beredi;
3) ýákiletti organǵa ıadrolyq materıaldar men radıoaktıvti kózderdi eksporttaý, ımporttaý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly ornyn aýystyrý kezinde aldyn ala habarlamalar men habarlamalardy; ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń bar-joǵy, qozǵalysy men teńgerimi týraly esep berý nysandaryn bekitedi;
4) uıymdar beretin qondyrǵynyń qurylymy týraly aqparatty qaraıdy;
5) qondyrǵylar men materıaldyń teńgerim aımaǵynyń, negizgi ólshem núkteleriniń kodtaryn belgileıdi;
6) uıymdarda ıadrolyq materıaldarǵa fızıkalyq túgendeý júrgizý josparlary men merzimderin kelisedi;
7) ıadrolyq materıaldardy esepke qoıý nemese esepten alý týraly sheshim qabyldaıdy.
9. Uıymdar:
1) sandyq sıpattamalaryn ólsheý nátıjeleri ne ýákiletti organmen kelisim boıynsha esep aıyrysý negizinde ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń esebin júrgizedi;
2) esepke alý qujattaryn (materıaldyq-teńgerimdik jáne paıdalaný) júrgizedi;
3) fızıkalyq túgendeý júrgizý arqyly ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń teńgerimin shyǵarady;
4) ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń bar-joǵy men qozǵalysy týraly esepterdi; ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderiniń ornyn aýystyrý týraly aldyn ala habarlamany jáne habarlamany; uıymnyń qyzmeti týraly aqparatty; qondyrǵylardyń qurylymdary týraly aqparatty ázirleıdi jáne ýákiletti organǵa beredi;
5) ıadrolyq materıaldar men sáýle shyǵarý kózderine qol jetkizýdi baqylaýdy qamtamasyz etedi.
3. Iаdrolyq materıaldardy esepke alý jáne baqylaý tártibi
10. Ýran jáne (nemese) torıı kenderin óndiretin uıymdarda óndirilgen kenniń jalpy mólsheri, ondaǵy ýrannyń jáne (nemese) torııdiń ortasha konsentrasııasy men mólsheri týraly derekterdiń, sondaı-aq Qazaqstannyń uıymdaryna nemese Qazaqstannan tys jerlerge berilgen kenniń mólsheri týraly málimettiń esebi júrgiziledi.
11. Jer astynda shaımalaý ádisimen ýran óndiretin jetekshi uıymdarda jáne ýran konsentratyn baıytýdy júzege asyratyn uıymdarda:
1) konsentrattyń jalpy mólsheri, sondaı-aq ondaǵy ýrannyń ortasha shoǵyrlanýy men mólsheri týraly derekterdiń;
2) uıym tikeleı óndirgen nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ónim berýshiden nemese shetelden alynǵan bastapqy materıaldyń quramyndaǵy ýrannyń jalpy mólsheri týraly derekterdiń;
3) uıym óndirgen nemese bergen túpkilikti ónimdegi ýrannyń jalpy mólsheri týraly derekterdiń esebi júrgiziledi.
Uıymda óndirilgen, berilgen, qaıta óńdelgen, qalǵan ýrannyń jáne (nemese) torııdiń mólsheri týraly málimetti qamtıtyn jyl saıynǵy esep esepti kezeńnen keıingi jyldyń 20 qańtaryna deıin ýákiletti organǵa jiberiledi.
12. Iаdrolyq otyndy daıyndaý úshin nemese U-235 ızotopy boıynsha ýrandy baıytý úshin qajetti quram men tazalyqqa jetken, ıadrolyq materıalmen jumys isteıtin qyzmetti júzege asyratyn uıymdarda ıadrolyq materıaldy esepke alý men baqylaý ıadrolyq otyn sıklynyń kez kelgen núktesinde jáne kez kelgen tabıǵı nysandaǵy jáne plýtonııdiń, 233-ýrannyń U-235 ızotopy boıynsha baıytylǵan ýrannyń, jutańdanǵan ýrannyń kez kelgen hımııalyq quramynda júzege asyrylady.
13. Iаdrolyq materıaldy esepke alý teńgerim aımaqtary boıynsha júrgiziledi. Árbir teńgerim aımaǵynda ıadrolyq materıaldyń túgendeletin sany men aǵyny (túgendeletin ózgeristeri) aıqyndalatyn negizgi ólshem núkteleri belgilenedi.
14. Uıym ıadrolyq materıaldy ony óndirgennen nemese teńgerim aımaǵyna túskennen keıin esepke qoıady.
15. Uıym ıadrolyq materıaldy basqa teńgerim aımaǵyna jóneltkennen keıin nemese ony esepten alý múmkindigi týraly ýákiletti organnan rastama alǵannan keıin teńgerim aımaǵyndaǵy esepten alady.
16. Ýákiletti organ qondyrǵyny anyqtaýǵa dál keletin atom energııasyn paıdalanatyn árbir obektige qondyrǵynyń kodyn beredi. Qondyrǵydan tys barlyq jer úshin ýákiletti organ ıadrolyq materıaldardy esepke alýdyń jalpy teńgerim aımaǵyn qurady, bul rette árbir qondyrǵydan tys jer negizgi ólsheý núktesin bildiredi.
17. Esepke alý qujattary árbir teńgerim aımaǵy úshin júrgiziledi jáne olardyń sany men sanynyń ózgerisin qosa alǵanda, ıadrolyq materıaldardyń ár túri týraly derekterdi qamtıdy. Esepke alý qujattary esep berý qujattary úshin negiz bolyp tabylady.
Qate jazylǵan jazýlar men keıinnen jańa jazýlar engizý esepke alý qujattarynda jańa esepke alý nómirimen saqtalady.
Esep berý derekterin túzetýge jańa esep berý qujattaryn berý arqyly ǵana ruqsat etiledi.
18. Uıym belgilengen negizgi ólshem núktesin eskere otyryp, ıadrolyq materıaldyń qozǵalysyn esepke alý men baqylaýdy onyń teńgerim aımaqtary arasynda nemese teńgerim aımaǵynyń ishinde ornyn aýystyrý túrine baılanysty júzege asyrady.
Iаdrolyq materıaldyń ornyn teńgerim aımaqtary arasynda aýystyrǵan kezde uıym ıadrolyq materıal salynǵan konteınerler (mórlerdiń (plombalardyń) túrleri men sáıkestendirgishteri, konteınerlerdiń brýtto salmaǵy jáne basqa da qajetti derekter) týraly derekteri bar kiris-shyǵys, ilespe qujattardy resimdeıdi. Iаdrolyq materıaldyń sıpattamalary týraly málimetter (pasporttyq derekter) arnaıy poshtamen nemese júkpen birge jóneltiletin qujattarda keltiriledi.
Uıym syrttaı tekserýdi jáne esepke alý birlikteriniń (konteınerlerdiń) sanyn tekserýdi, mórlerdi (plombalardy) tekserýdi, konteınerlerdiń, sáıkestendirgishteriniń mórlerdiń (plombalardyń) jáne ornalasqan jeriniń ilespe qujattardyń derekterine sáıkestigin tekserýdi júrgizedi, sondaı-aq ıadrolyq materıal salynǵan konteınerlerdiń brýtto salmaǵy men onyń parametrlerin rastaıtyn ólsheýdi júrgizedi nemese onyń júrgizilýin tekseredi.
О́lsheý nátıjesinde alynǵan derekter eseptik qujattarda tirkeledi. Jóneltýshi men alýshynyń derekteriniń alshaqtyǵy ólshem qateleriniń máninen asqan jaǵdaıda, alýshy arnaıy esep jasaıdy jáne ony ýákiletti organǵa 24 saǵat ishinde jiberedi.
Teńgerim aımaǵynyń ishinde ıadrolyq materıaldyń ornyn aýystyrý uıym ákimshiligi bekitken ishki nusqaýlyqqa sáıkes júrgiziledi.
19. Iаdrolyq materıaldyń barlyq oryn aýystyrýy esepke alý jáne esep berý qujattarynda kórinis tabady.
20. Uıym ıadrolyq materıaldardyń eksporty/ımporty, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly oryn aýystyrýy týraly ýákiletti organ bekitken nysan boıynsha aldyn ala habarlamany boljamdy eksport/ımport, olardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly oryn aýystyrý kúnine deıin kúntizbelik 30 kúnnen keshiktirmeı ýákiletti organǵa jiberedi.
Iаdrolyq materıaldardyń Qazaqstannyń ishinde bolsyn, odan tys jerde bolsyn jospardan tys ornyn aýystyrǵan jaǵdaıda, uıym osyndaı sheshim qabyldaǵannan keıin ýákiletti organǵa aldyn ala habarlama jiberedi.
Uıym 5 jumys kúni ishinde ýákiletti organ bekitken nysan boıynsha ıadrolyq materıaldardy eksport/ımport arqyly jóneltkeni nemese alǵany týraly habarlamany ýákiletti organǵa jiberedi.
21. Uıym esepti toqsannan keıingi aıdyń 10-kúnine deıin ýákiletti organǵa eksport/ımport, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly oryn aýystyrý ıadrolyq materıaldy tıeý nemese jóneltý týraly jıyntyq esepti jiberedi.
22. Barlyq ıadrolyq materıaldar boıynsha esepke alý derekteriniń durystyǵyn qamtamasyz etý úshin uıym olarǵa fızıkalyq túgendeý júrgizedi, túgendeý kezinde teńgerim aımaǵyndaǵy ıadrolyq materıaldardyń naqty sany ólshenedi jáne jaı-kúıi qujatpen rastalady, alynǵan nátıjeler taldanady.
23. Uıym bastapqy (ıadrolyq materıaldy jańa teńgerim aımaǵynda esepke qoıý), josparly (jylyna bir ret), jospardan tys (ruqsatsyz paıdalaný, ıadrolyq materıaldyń joǵalý faktisin anyqtaý, tótenshe jaǵdaılar, teńgerim aımaǵyn taratý/qaıta uıymdastyrý) fızıkalyq túgendeý júrgizedi.
24. Iаdrolyq materıaldyń barlyq sany (partııasy) bir ret qana túgendeledi; materıaldyq teńgerim kezeńine qatysty túgendeý sanyndaǵy barlyq ózgerister qujattarda kórsetiledi; ıadrolyq materıaldyń barlyq sany esepke alý jazbasyna engiziledi.
25. Josparly jáne jospardan tys fızıkalyq túgendeýlerdiń qorytyndysy boıynsha akti jasalady, materıaldyq teńgerim shyǵarylady, ıadrolyq materıaldy esepke alý jýrnalynda tirkelgen jáne naqty qolda bar sany arasyndaǵy aıyrmashylyq baǵalanady, ıadrolyq materıaldyń qolda bar sanynyń tizimi jáne materıaldyq-teńgerimdik esep jasalady.
26. Uıym esep berý qujattaryn (fızıkalyq túgendeý júrgizgennen keıin kúntizbelik 10 kún ishinde esep jáne materıaldyq-teńgerimdik esep usynylatyn aı aıaqtalǵan soń kúntizbelik 10 kún ishinde aıyna bir ret túgendeý sanynyń ózgergeni týraly esep) ýákiletti organ bekitken nysandar boıynsha elektrondy túrde jáne qaǵaz kóshirmede ýákiletti organǵa jiberedi.
27. Iаdrolyq materıaldarǵa kirýdi baqylaý ıadrolyq materıaldarǵa ruqsatsyz qol jetkizýdi anyqtaýǵa arnalǵan jáne onyń tutastyǵyn buzbaı parametrlerdi qaıtadan paıdalanbaı nemese ózgertpeı alý yqtımaldyǵynan qorǵalǵan tehnıkalyq qurylǵylardy, sondaı-aq uıym belgilegen rásimderge sáıkes baqylaý júıelerin qoldaný arqyly júzege asyrylady.
Iаdrolyq materıalǵa nemese esepke alý derekterine ruqsatsyz kirý belgileri baıqalǵan jaǵdaıda, uıym buzýshylyqtardyń mán-jaılaryna tekserý jáne jospardan tys fızıkalyq túgendeý júrgizedi. Ýákiletti organǵa 24 saǵat ishinde jiberiletin arnaıy esep jasalady.
28. Iаdrolyq materıalǵa qatysty esepke alý jáne baqylaý sharalaryn qoldaný ony tolyq paıdalaný nemese ol qandaı da bir ıadrolyq qyzmet úshin jaramsyz nemese is júzinde óndirilmeıtin bolatyndaı suıyltý faktisi anyqtalǵannan keıin toqtatylady. Iаdrolyq materıaldy esepten alý týraly sheshimdi uıym ýákiletti organmen kelisedi jáne qujatpen resimdeıdi.
4. Sáýle shyǵarý kózderin esepke alý tártibi
29. Uıym sáýle shyǵarý kózderin joǵaltý, baqylaýsyz paıdalaný jáne olarmen barlyq jumys kezeńi ishinde saqtaý múmkindigin boldyrmaıtyn olardyń esebin júrgizýdi qamtamasyz etedi.
30. Sáýle shyǵarý kózderin bir uıymnan ekinshi uıymǵa berý gıgıenalyq normatıvterge, sanıtarııalyq qaǵıdalarǵa, sáýle shyǵarý kózderin tasymaldaý jónindegi talaptarǵa sáıkes resimdeletin ilespe qujattardyń (qabyldaý-berý aktileriniń, júkqujattarynyń, tapsyrystardyń-ótinishterdiń jáne t.b.) jáne býhgalterlik eseptiń jáne ol bolǵan kezde tıisti aýmaqtaǵy halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saýlyǵy salasynda memlekettik saıasatty iske asyrýdy júzege asyratyn atqarýshy organnyń (budan ári – Memsanqadaǵalaý organdary) sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qorytyndysynyń negizinde júrgiziledi.
31. On kún merzimde uıym (sáýle shyǵarý kózderin alǵan jáne bergen) bul týraly sáýle shyǵarý kózderiniń qozǵalysy týraly aqparatty berý nysandary boıynsha tıisti aýmaqtaǵy ýákiletti organ men Memsanqadaǵalaý organyna habarlaıdy.
32. Sáýle shyǵarý kózderin alǵan kúnnen bastap 3 táýlikten keshiktirmeı ilespe qujattar kiriske alý úshin uıymnyń býhgalterııasyna beriledi.
Býhgalterlik eseptilik qujattaryn qospaǵanda, ilespe qujattardyń kóshirmeleri sáýle shyǵarý kózderin esepke alýǵa jaýapty adamǵa beriledi.
33. Uıym sáýle shyǵarý kózderine arnalǵan ilespe qujattardyń saqtalýyn olardyń tirshilik sıklynyń búkil ýaqyty ishinde qamtamasyz etedi. Ilespe qujattar joǵalǵan jaǵdaıda, olardy qalpyna keltirý boıynsha sharalar qoldanylady.
34. Barlyq alynǵan sáýle shyǵarý kózderi kiris-shyǵys jýrnalyna tirkeledi.
35. Jyl saıyn, 1 - 30 jeltoqsan aralyǵyndaǵy kezeńde uıymdarda sáýle shyǵarý kózderine túgendeý júrgiziledi.
Sáýle shyǵarý kózderine túgendeý júrgizýdiń maqsaty olardyń bar-joǵyn aıqyndaý jáne sáýle shyǵarý kózderiniń kiris-shyǵys jýrnaldary men býhgalterlik qujattamalardaǵy esepke alý jazbalarynyń naqty qolda bar eseptik birlikterine sáıkestigin anyqtaý bolyp tabylady.
36. Sáýle shyǵarý kózderin túgendeýdi uıym ákimshiliginiń buıryǵymen taǵaıyndalǵan komıssııa júrgizedi. Túgendeý komıssııasynyń quramyna sáýle shyǵarý kózderin esepke alýǵa, saqtaýǵa jaýapty adamdar, sondaı-aq ákimshilik pen býhgalterııanyń ókilderi engiziledi.
37. Sáýle shyǵarý kózderin túgendeý qorytyndysy boıynsha komıssııa túgendeý aktisin resimdeıdi.
Esepti jyldan keıingi 31 qańtarǵa deıin sáýle shyǵarý kózderin túgendeý aktisiniń kóshirmesi ýákiletti organǵa jáne tıisti aýmaqtaǵy Memsanqadaǵalaý organdaryna jiberiledi.
Aktige túgendeý júrgizý kezinde uıymda esepte turǵan kózderdiń tizbesimen qosa aqparat usyný nysany, sondaı-aq basshylyq qol qoıǵan jáne uıymnyń mórimen kýálandyrylǵan, esepti kezeń ishinde sáýle shyǵarý kózderiniń qozǵalysy týraly jıyntyq derekter bar aqparat usyný nysany qosa beriledi. Bir mezgilde aqparat berý nysanynyń elektrondyq kóshirmeleri ýákiletti organǵa elektrondyq jetkizgishte jiberiledi.
38. Esepke alý derekteriniń sáýle shyǵarý kózderiniń naqty sanyna sáıkessizdigi anyqtalǵan nemese olardy uıymnyń ruqsat etilgen qyzmetine sáıkes kelmeıtin maqsattarǵa paıdalanǵan jaǵdaıda, ákimshilik qyzmettik tekserý júrgizedi.
Resimdegennen keıin kúntizbelik 10 kún ishinde qyzmettik tekserý materıaldary ýákiletti organǵa, sondaı-aq tıisti aýmaqtaǵy Memsanqadaǵalaý organyna jiberiledi.
39. Kezekten tys túgendeý uıymnyń uıymdyq-quqyqtyq nysany ózgergen, ony taratqan nemese qaıta uıymdastyrǵan, sáýle shyǵarý kózderimen jumys tolyq toqtatylǵan jaǵdaılarda, uıymnyń múlkin jalǵa berý, satyp alý, satý, urlaý faktisi anyqtalǵan, sáýle shyǵarý kózderi ornalasqan nemese saqtalǵan pýnktterge (jerge) ruqsatsyz yqpal jasalǵan kezde, tótenshe jaǵdaılardyń zardaptaryn joıǵannan keıin júrgiziledi.
40. Sáýle shyǵarý kózderin uıymǵa ýaqytsha paıdalanýyna (jalǵa) bergennen keıin on kún merzimde (kózdiń ıesi, jalǵa alýshy) bul týraly sáýle shyǵarý kózderiniń qozǵalysy týraly aqparat berý nysany boıynsha ýákiletti organǵa habarlaıdy.
Eki uıym da sáýle shyǵarý kózderin ýaqytsha paıdalaný jumystary aıaqtalǵannan keıin on kún merzimde bul týraly sáýle shyǵarý kózderiniń qozǵalysy týraly aqparatty berý nysany boıynsha ýákiletti organǵa habarlaıdy.
41. Sáýle shyǵarý kózderimen jumys toqtatylǵan jaǵdaıda uıym bul týraly ýákiletti organǵa, sondaı-aq tıisti aýmaqtaǵy Memsanqadaǵalaý organyna habarlaıdy. Kiris-shyǵys jýrnalyna tıisti jazýlar engiziledi. Kiris-shyǵys jýrnaldary uıymnyń muraǵatyna tapsyrylady jáne 10 jyl boıy saqtalady.
42. Uıym taratylǵan jaǵdaıda esepte turǵan barlyq sáýle shyǵarý kózderi basqa uıymǵa beriledi nemese radıonýklıd kózderin kómýge beriledi, al ıondaýshy sáýle óndiretin qondyrǵylar bólshekteledi jáne taratý prosesi bastalǵanǵa deıin akti boıynsha esepten shyǵarylady. Bul týraly aqparat ýákiletti organǵa jáne tıisti aýmaqtaǵy Memsanqadaǵalaý organyna jiberiledi.
43. Sáýle shyǵarý kózderin uzaq ýaqyt saqtaýdy júzege asyratyn uıym on kún merzimde radıonýklıd kózderin alǵany týraly aqparat usynýdyń tıisti nysany boıynsha ýákiletti organǵa esep beredi.
Radıonýklıd kózderin kómý pasporttarynyń kóshirmeleri olardy resimdegennen keıin on kúndik merzimde ýákiletti organǵa jiberiledi.
Ýákiletti organǵa esepti jyldan keıingi 31 qańtarǵa deıin basshylyq qol qoıǵan jáne uıymnyń mórimen kýálandyrylǵan, uzaq ýaqyt saqtaýǵa alynǵan radıonýklıd kózderi týraly esepti kezeńdegi jıyntyq derekter bar aqparat berý nysany usynylady.
Eseptik sıpattamalardyń durystyǵyn tekserý maqsatynda mamandandyrylǵan uıym qaýiptiligi I – IV sanattaǵy jabyq radıonýklıd kózderine sáıkestendirý júrgizedi. Jabyq radıonýklıd kózderiniń qaýiptilik sanattary Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 3 aqpandaǵy № 201 qaýlysymen bekitilgen «Radıasııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qoıylatyn sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptar» gıgıenalyq normatıvteriniń 6-qosymshasyndaǵy 1-kestege sáıkes aıqyndalady.
Sáıkestendirý ıondaýshy sáýle shyǵarýdan arnaıy qorǵaý quraldaryn qoldana otyryp jáne uıym ázirlegen tehnıkalyq reglament pen radıasııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi nusqaýlyqqa sáıkes júrgiziledi.
Qaýiptiligi I – IV sanattaǵy jabyq radıonýklıd kózderiniń eseptik sıpattamalaryn sáıkestendirý nátıjeleriniń ilespe qujattarǵa sáıkessizdigi anyqtalǵan jaǵdaıda akti jasalady, ol ýákiletti organǵa jáne buryn osy kózderdi paıdalanǵan uıymǵa nemese ónim berýshi uıymǵa jiberiledi. О́nim berýshi uıym sáıkestendirý aktisin kózder alynǵan uıymǵa beredi. Uıym qyzmettik tekserý júrgizedi, onyń nátıjeleri resimdelgennen keıin 10 kún ishinde ýákiletti organǵa jáne tıisti aýmaqtaǵy Memsanqadaǵalaý organyna jiberiledi.
44. Iondaýshy sáýle shyǵarý kózderin jetkizýshi uıym on kúndik merzimde ýákiletti organǵa aqparatty usynýdyń tıisti nysany boıynsha ıondaýshy sáýle óndiretin qurylǵyny (kózderdi) qosa alǵanda, árbir sáýle shyǵarý kózderiniń jetkizilimi (tasymaly) týraly esep beredi.
Ýákiletti organǵa esepti jyldan keıingi 31 qańtarǵa deıin basshylyq qol qoıǵan jáne uıymnyń mórimen kýálandyrylǵan esepti kezeńde ıondaýshy sáýle óndiretin qurylǵyny (kózderdi) qosa alǵanda, sáýle shyǵarý kózderiniń jetkizilimi (tasymaly) týraly jıyntyq derekter bar aqparatty berý nysany usynylady.
45. Daıyndaýshy uıym ıondaýshy sáýle óndiretin qurylǵyny (kózderdi) qosa alǵanda, barlyq daıyndalǵan sáýle shyǵarý kózderin esepke alady. Kiris-shyǵys jýrnaldaryna sáýle shyǵarý kózderin daıyndaǵannan keıin birden tıisti jazý engiziledi.
On kúndik merzimde daıyndaýshy uıym ýákiletti organǵa sáýle shyǵarý kózderiniń árbir jetkizilimi (satý) týraly esep beredi.
Ýákiletti organǵa esepti jyldan keıingi 31 qańtarǵa deıin esepti kezeńdegi jetkizilimder (satý) týraly jıyntyq derekter bar aqparat berý nysanyn, sondaı-aq basshylyq qol qoıǵan jáne uıymnyń mórimen kýálandyrylǵan, daıyndalǵan, biraq satylmaǵan sáýle shyǵarý kózderiniń tizbesi usynylady.
46. Uıym sáýle shyǵarý kózderiniń boljamdy eksporttaý nemese ımporttaý kúnine deıin kúntizbelik 30 kúnnen keshiktirmeı, 1 jáne 2 sanattaǵy jabyq radıoaktıvti kózderdiń eksporty/ımporty týraly ýákiletti organ bekitken nysan boıynsha ýákiletti organǵa aldyn ala jazbasha habarlama jiberedi.
Jospardan tys jóneltken jáne alǵan jaǵdaıda aldyn ala habarlama is júzinde jiberilgenge nemese alǵanǵa deıin osyndaı 1 jáne 2 sanattaǵy kózderdi jiberý jáne alý týraly sheshim qabyldaǵannan keıin dereý ýákiletti organǵa jiberiledi.
47. Uıym sáýle shyǵarý kózderin ımporttaýǵa nemese eksporttaýǵa lısenzııa alǵannan keıin 5 jumys kúni ishinde olardyń kóshirmelerin ýákiletti organǵa jiberedi.
48. Uıym sáýle shyǵarý kózderin eksporttaý/ımporttaý boıynsha bergennen nemese alǵannan keıin 10 jumys kúni ishinde ýákiletti organ bekitken nysan boıynsha habarlamany jáne kedendik júk deklarasııasynyń kóshirmesin ýákiletti organǵa jiberedi.
49. Uıymdar sáýle shyǵarý kózderin joǵaltqan jaǵdaıda, 24 saǵat ishinde bul týraly ýákiletti organǵa, tıisti aýmaqtaǵy Memsanqadaǵalaýdyń ortalyq organyna jáne onyń bólimshelerine, ishki ister jáne tótenshe jaǵdaılar organdaryna habarlaıdy.
50. Ýákiletti organ sáýle shyǵarý kózderiniń bar-joǵy, qozǵalysy, saqtalýy men kómilýi, daıyndalýy, eksporty men ımporty týraly uıymnan alynǵan málimetterdi memlekettik tizilimge engizedi.
51. Aqparat berý nysandarynyń elektrondyq kóshirmeleri ýákiletti organǵa elektrondyq jetkizgishte jiberiledi.
