«Saryarqa» – ındýstrııalandyrý tiregi

Budan úsh jyl buryn Elba­synyń Jarlyǵymen Qara­ǵandyda qurylǵan «Sa­ryarqa» arnaıy ekono­mı­ka­lyq aımaǵyndaǵy jańa kásiporyndar aldynyń qu­rylysy aıaqtalyp, bir­qa­ta­rynyń bıyl iske kirise bastaýy jaqyndap keledi. Jalpy, aýmaǵy 500 gektar jerdi qamtýshy orynda ornalasqan óndirister ne­gizinen óńirge eń qajetti ónim­derdi óndirýge baǵyt usta­ǵaly otyr.   Bul AEA basqarma tóraǵasy Álen Ysqaqovtyń aıtýynsha, munda qyzmetterin qurý úshin ázirge tirkelgen 33 qatysýshy óz jobalaryn iske asyrýǵa 3 mlrd. teńge salsa, qatarlaryn tolyqtyrýǵa umtylýshylar taǵy tabylyp jatqan kórinedi. Bir sózben aıtqanda, ónerkásiptik bazalyq salasy myqty oblystyń arnaıy bólingen, jumysty uıymdastyryp, damytýǵa barynsha jaǵdaı jasalǵan aımaǵy, ásirese, sheteldik iri kompanııalardy qyzyqtyra túsýde eken. Aldaǵy alty jylda 300 mlrd. teńge ınvestısııa­ tartylýǵa tıistiligi sony kórsetedi. 8 myńǵa tarta adamnyń eńbektenýge múmkindigi bosa-bolmasyn qara­ǵandylyqtardyń birazy kútken qýanyshty oqıǵa. Soǵan oraı buryn aty da estilip kórmegen jańa mamandyqtar meńgerip, alǵashqy eńbekkerleri atanýǵa tilek bildirýshiler az emes. Son­dyqtan tańdaýlylaryn qabyl­daý qosa júrgizilýdegi sha­ralardyń biri. Munyń ózi zaman talap-talǵamyna saı sapalyq deńgeıi joǵary kadrlardy qalyptastyrýǵa jol ashyp otyr. Sonymen, qalanyń Buqar jy­raý aýdanymen shektes­ tu­syndaǵy buǵan deıin bos jat­qan bóliginde qandaı kásip­oryn­dar irge kótermekshi degende, báriniń de ishki jáne syrt­qy rynokta básekelestikke qabiletti, ótimdiligi joǵary ónim­der shyǵarýǵa beıimdi qu­ry­lymdar bolmaqtyǵyn atap ótken oryndy. Memleket bas­shysynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda ekonomıka­ny­ ártaraptandyrý jáne ony­ shıkizattyq emes joǵary tehno­lo­gııalyq jolǵa baǵdarlaý jóninde alǵa qoıǵan mindetterine baılanysty olar sonyń bastaýy turǵysynda úlken ózgerister jasaıdy. Atalǵan aımaq qanat qaq­qan­nan beri 4 zaýyt salynyp, 9-ynyń qurylysy bıylǵy jyl aıaǵyna deıin bitpek. Ol ındýstrııalyq park negizinde metallýrgııany jáne metall óńdeýdi damytý úshin qurylǵan bolatyn. Byltyr ınfraqurylym tolyǵymen qalyptastyryldy. Jylý, sý jelileri, elektr, jol júıeleri tar­tyldy. 13 kompanııaǵa jer telimderi berildi. О́z jobalaryn iske asyrýshy kásiporyndar bári shıkizatty otandyq óndirý­shi­lerden tutynady. Elektr qýaty esh deldaldardyń aralasýynsyz jergilikti negizgi kózderden tikeleı jetkiziledi. Sol arqyly energııa qymbatshylyǵyna uryn­baıdy. Tuńǵysh Prezıdentimizdiń jańa Joldaýynda «Kóptegen boljamdar boıynsha aldaǵy 15-17 jyl Qazaqstannyń aýqym­dy serpilisi úshin múmkin­dik­ter terezesi bolmaq» dep kórse­tilgendeı, ındýstrııany ınno­va­sııalyq negizde qurýdy te­reń­detýge, taýarly óndiristi qa­lyptastyrýǵa, eksporttyq áleýet­ti kóterýge aldymen bizdiń aımaq ońtaıly. Sony oryndap, úlgi kórsetpek. Munda kóptegen tehnologııalyq jańalyqtar men ǵylymı jetistikterdi ıgerýge, serpindi jobalardy jasaý men iske asyrýǵa, ınvestısııa tartýǵa qolaıly jaǵdaı osy salany túbegeıli ózgertetini daý­syz,– deıdi «Saryarqa» AEA kásipkerlik bóliminiń basshysy Tileýbek Dúısebaev. Ol túsindirgendeı, «Sa­ry­ar­qanyń» basty erekshe­li­gi mem­lekettik údemeli ındýs­trııa­­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­darlamasynyń maqsattaryna sáıkes óńirde ekonomıkany ár­ta­raptandyrýdyń tájirıbelik alań­qaıy retinde tanylyp, osy úderiske kóshbasshy bolýǵa tıis. Bul degenimiz ne, máselen, elektrondy jáne optıkalyq zat­tar, munaı-gaz ónerkásibine arnalǵan jylý saqtaý qabileti bar qubyrlar, qurylysqa qajetti metall emes qurylǵylar men buıymdar, temirjol vagondaryn jóndeý, metall óńdeý, armatýralar, rezınotehnıkalyq jáne plastmassa jabdyqtar, kompressorlar men redýktor­lar, ınteraktıvtik oqytý qural­da­ryn, qysqasy oblys qana emes, elimiz óńirleri óndirisiniń muq­ta­jyn óteıtin san alýan ónim túrlerin óndirý istiń negizgi nysanasyna aınalady. Mundaǵy zaýyt­tardyń halyqaralyq stan­darttaǵy «ISO 9000» sapa­ sertıfıkatymen jumys isteýi talap etiledi. О́ıtkeni, qazaq­standyq tutynýshylar surany­syn qanaǵattandyrýmen qatar, zattar men jabdyqtardyń bir bó­ligin eksportqa shyǵarý kózde­le­di. Buǵan qolaıly rezerv­tik múmkindikter bar ári ǵylymı-tehnı­kalyq áleýet jaqsy jaǵdaı jasamaq. Búginde alǵashqylardyń biri bolyp jumysqa kirisken «Bemer Armatýra», «Izoplıýs Sentralnaıa Azııa», «Centraj Asia», «Lıdos LTD» sııaqty JShS-ler alǵashqy eksklıýzıvti ónimderin shyǵarý ústinde.Taıaý arada basqa da kásiporyndar ashylyp, «Saryarqa» qulashy qeńeıedi. Jalpy alǵanda, otandyq, sheteldik 53 kompanııanyń qanaty astyndaǵy óndiristerdiń bári iske qosylǵanda jylyna 246 mlrd. teńgeniń ónimi óndirilýge qol jetkizilmek. Bul – oblystyń óńirlik óniminiń teń jartysyna jýyǵyn quraıdy degen sóz. Sóıtip, kúni keshe armandaı kóringen maqsattyń biri osylaısha naqty iske asady. Bul kúnde asyra aıtqandyq emes, qystyń qıynshylyǵyna qaramastan, osynaý aımaq aýma­ǵynda kúnnen-kúnge birinen soń biri boı kótergen kásiporyndar shoǵyry shoqtalyp keledi. Bu­lar erteńderi óz aldyna bólek ın­dýstrııalyq keshender ortalyǵy bolǵaly, alysqa tanylǵaly tur. Árqaısysy óndiretin ónimder ártúrli. Elbasy Joldaýynda atap kórsetilgendeı, Qazaqstannyń resýrstaryna, azyq-túligine, ındýstrııalandyrý ónimderine suranys arta túsetindiginiń bir tiregi osy «Saryarqa» bolaryna onda oryn teýip, jalyndy isterge qulshynýshy kompanııalar senimdi. Aıqyn NESIPBAI, «Egemen Qazaqstan». QARAǴANDY.