Polıpropılen óndiretin zaýyt – elimizde qolǵa alynǵan iri jobalardyń biri. Keshen qurylysy Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen bastalǵan bolatyn. Qazirgi ýaqytta zaýyt 90 paıyzǵa daıyn. Osy jyldyń sońyna deıin qurylysy aıaqtalady dep kútilýde.
Qol qoıylǵan qujatqa sáıkes «Teńizshevroıl» JShS polıpropılen óndiretin zaýytqa shıkizat jetkizip turady. Onyń kólemi jyl saıyn 550 myń tonna propan fraksııasyn quraıdy. Al gaz jetkizý temir jol arqyly júzege asyrylady. Zaýytta shıkizat propandy sýteksizdendirý qondyrǵysynda, propılen shyǵara otyryp óńdeledi. Odan keıin polımerleý qondyrǵysynda daıyn ónim – túıirshiktelgen polıpropılen alynady.
– Teńiz ken ornynan propan alý iri jobany iske asyrýda úlken mańyzǵa ıe. Bıyldyń ózinde salynyp jatqan gaz-hımııa kesheni shıkizattyń alǵashqy partııasyn qabyldap alady. Zamanaýı zaýyttyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn qaldy. 2022 jyldyń birinshi toqsanynda biz iske qosý men retteý jumystaryn bastaýdy josparlap otyrmyz. «QazMunaıGaz» jáne «Teńizshevroıl» kompanııalary on jyldan beri tyǵyz jumys istep keledi. Qol qoıylǵan qujat –uzaqmerzimdi ári turaqty seriktestigimizdi odan ári jalǵastyratynymyzdyń aıqyn dáleli, – deıdi «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy Alık Aıdarbaev.
Kelisimshartqa qol qoıý rásimine Chevron korporasııasy Eýrazııalyq bıznes bólimshesiniń basqarýshy dırektory Djon Balts ta qatysty.
– Bul – Qazaqstan munaı-hımııa salasyn qoldaý jónindegi bizdiń birlesken kúsh-jigerimizdi nyǵaıtýǵa qyzmet etetin «Teńizshevroıl» men «QazMunaıGaz» arasyndaǵy seriktestiktiń mańyzdy kezeńi. Biz Qazaqstannyń munaı-hımııa salasynyń bolashaǵyna senimmen qaraımyz. Eldiń óndiristik jáne ekonomıkalyq damýyna odan ári yqpal etetin jobalar boıynsha Energetıka mınıstrligimen jáne «QazMunaıGazben» tyǵyz yntymaqtastyqqa qurylǵan jumysymyzdy jalǵastyratyn bolamyz, – deıdi «Teńizshevroıldyń» bas dırektory Kevın Laıon.
Eske sala keteıik, polıpropılen óndiretin zaýyt Qazaqstandaǵy tolyqtaı sıfrlanǵan alǵashqy kásiporyn bolmaq. Bul óz kezeginde zaýyttaǵy barlyq prosesti Atyraý qalasynan qashyqtan basqarýǵa múmkindik beredi. Barlyq fızıkalyq jumysty robottar atqarady. Al prosesti «aqyldy» sıfrly beınebaqylaý arqyly operatorlar basqarmaq.
Budan bólek, kásiporynda sý únemdeý tehnologııalarynyń paıdalanylatynyn atap ótken jón. Zaýytta sýdy salqyndatýdyń tuıyq sıkly qoldanylady. Iаǵnı barlyq aǵyn sý tazartýdan ótip, zaýytqa tuzsyzdandyrylǵan, mıneralsyzdandyrylǵan, órtke qarsy paıdalanylatyn sý túrinde qaıtarylady. Bul jalpy sýdy paıdalaný kólemin edáýir azaıtady.
Jobany iske asyrýǵa barlyǵy 3 500 adam jáne 100-ge jýyq tehnıka jumyldyrylǵan. Kásiporyn paıdalanýǵa berilgennen keıin 600-ge jýyq jańa jumys orny ashylady.
Zaýyt polıpropılenge degen ishki suranysty ótep qana qoımaı, óz ónimin eksportqa da shyǵarmaq. Jalpy, zaýyt óndiretin ónim keleshekte qurylys materıaldary óndirisi, avtomobıl ónerkásibi sııaqty aralas salalardyń damýyna jáne jergilikti qamtý úlesin ulǵaıtýǵa septigin tıgizbek.
Zaýyt jylyna 550 myń tonnaǵa deıin polıpropılen óndirýge múmkindik beretinin atap ótken jón. Bastapqy kezeńde polıpropılenniń 11 túri shyǵarylady dep josparlanyp otyr. Bolashaqta ónim túri 65-ke deıin ulǵaıtylady. Polıpropılen mashına jasaý, medısına salasynda, elektr tehnıkasy, qubyr men turmystyq tehnıka shyǵarýda keńinen qoldanylady. Mysaly, polıpropılenniń 500 myń tonnasynan 254 mlrd medısınalyq betperde nemese 3 145 shaqyrym polıpropılen qubyryn shyǵarýǵa bolady.
